Premier Rajoy moet nu concessies doen

Minderheidskabinet

Na 313 dagen kreeg Spanje zaterdag weer een regering. Premier Rajoy is afhankelijk van gedoogsteun. Het nieuwe kabinet in Madrid staat voor drie grote problemen.

Mariano Rajoy (61) heeft er 313 dagen op moeten wachten, maar zaterdagavond kreeg hij dan toch de goedkeuring van het Spaanse parlement om aan een tweede termijn te beginnen. Alleen: hoe anders is zijn status als premier dan in 2011, toen hij met een absolute meerderheid het land naar zijn hand kon zetten.

Rajoy gaat nu leidinggeven aan een minderheidskabinet dat voortdurend compromissen zal moeten sluiten met politieke tegenstanders. Na tien maanden strijd met hen te hebben gevoerd, wil Rajoy nu regeren met steun van het liberale Ciudadanos en de socialistische PSOE. De premier had het liefst ‘een grote coalitie’ met de drie partijen gevormd, maar daar wilden de anderen niet aan. Over alles zal stevig onderhandeld moeten worden. Onderwerp voor onderwerp.

Nog voordat Rajoy gedoogsteun van de PSOE kreeg, deed de leider van de Partido Popular concessies. Rajoy haalde de angel uit hervormingen in het onderwijs en stelde „de dialoog te willen aangaan”. Rajoy presenteert zich als premier van alle Spanjaarden.

Wat staat hem te doen?

1. Economische hervormingen

Zonder regering ging het niet eens zo slecht, zeggen sommigen. De economie groeit dit jaar met zo’n 3,2 procent en daarmee hoort Spanje tot de top van Europa. Er kwam een record aantal toeristen naar het land. Tot zover het goede nieuws. Want met een staatsschuld die groter is dan 100 procent van het bruto binnenlands product en een begrotingstekort dat in 2017 fors boven de afgesproken 3,1 procent ligt, zal er een bedrag van circa 5,5 miljard euro moeten worden bezuinigd. Het werkloosheidscijfer van circa 20 procent is nog altijd schrikbarend hoog. Vrijwel nergens in Europa is de inkomensongelijkheid zo groot als in Spanje.

De regering van Rajoy zal hoe dan ook compromissen moeten sluiten. Daarbij vindt de premier een uiteengevallen PSOE tegenover zich. De socialisten zijn zwaar verdeeld over de te varen koers. De onlangs afgetreden leider Pedro Sánchez wilde tal van harde maatregelen terugdraaien. Zo wilden de socialisten geen kortingen op pensioenen, een hoger minimumloon en gratis gezondheidszorg. Maar nu de PSOE de nieuwe regering van Rajoy niet heeft weggestemd, zullen de socialisten moeten inbinden. Het links-radicale Podemos zal nadrukkelijker de rol van oppositiepartij op zich nemen.

2. De toekomst van Catalonië

De voorbije vijf jaar is de roep om een onafhankelijk Catalonië steeds groter geworden. Dat is mede het gevolg van de standvastige houding die Rajoy altijd toonde. Hij gaf de Catalanen simpelweg geen enkele ruimte voor discussie. Rajoy heeft als premier heilig geloofd in de eenheid van Spanje, met Ciudadanos en de PSOE als bondgenoten. Deze partijen zien ook niets in een referendum over Catalaanse onafhankelijkheid. Voor Podemos is dat wel een optie.

De Catalaanse regioregering heeft de weg naar afscheiding van Spanje al ingeslagen en heeft aangekondigd in september volgend jaar een referendum te zullen houden. Rajoy zal zich daartegen blijven verzetten, maar met de zekere steun van andere partijen zal hij zijn toon matigen. Rajoy heeft zich nu al bereid getoond „iets” te willen doen om „dit probleem” op te lossen. Daarmee biedt Rajoy de Catalanen nu al meer dan in zijn eerste termijn als premier. Maar de vraag is of ze nog wel willen onderhandelen over een compromis.

3. Bestrijden van corruptie

In een rapport van Transparency International wordt Spanje benoemd als het land waar de meeste corruptie wordt waargenomen in de Europese Unie. Vooral nieuwe partijen als Podemos en Ciudadanos vallen de Partido Popular hard aan als het gaat om corruptiebestrijding. Met het blijven van excuses zal Rajoy niet meer wegkomen. Er zal een pact tegen corruptie gesloten moeten worden.

De voorbije jaren zijn tal van PP-leden in verband gebracht met corruptieschandalen. Rajoy is zelf nooit openlijk beschuldigd, maar wordt door tegenstanders wel moreel verantwoordelijk gehouden voor malversaties van partijleden.