Recensie

Perahia: ernstig, intelligent, integer en kraakhelder

Er is iets verslavend sereens aan Bach, volgens pianist Murray Perahia. Hij speelt Bachs Franse suites met hart, ziel en hoofd.

De Franse suites van Bach, gespeeld door Murray Perahia ©

Bachs Franse suites (1717-1723), hoe Frans zijn die eigenlijk? Van Bach zelf kwam het etiket niet; hij sprak van klavecimbelsuites, wat óók geldt voor de later als Engelse suites geboekstaafde werken. ‘Frans’ zijn de suites wel in de zin van galant en elegant. Relatief opsmuksloos, wanneer je ze vergelijkt met Bachs complexere meerstemmige composities. En Frans-geïnspireerd zijn ze ook. Goed, alle zes de suites – verzamelingen gestileerde instrumentale barokdansen – beginnen met een (zoals de naam al verraadt aan een Duitse dans ontleende) Allemande. En de Sarabande heeft Spaanse wortels. Maar de meeste dansvormen waarop Bach zijn suites stoelde, zijn van origine Frans.

Toen pianist Murray Perahia wegens een duimblessure een periode rust moest houden, besloot hij zijn tijd nuttig te gebruiken: hij sloot zich op met Bach. Wat daarop volgde, was een serie Bach-interpretaties van zeldzame afgewogenheid en elegantie. Niet voor niets vielen zijn vertolkingen van de Engelse suites, Goldberg-variaties en Partita’s in de prijzen, en selecteerde het Britse muziektijdschrift Gramophone ze voor de lijst met 50 beste Bach-opnames. Alle voor Sony, want daar (en op voorloper Columbia) bouwde Perahia in 43 jaar een imposante discografie op. Maar dit jaar wordt hij 70, en bij die gelegenheid is hij overgestapt naar Deutsche Grammophon. En daar verschijnt nu ook de lang (vijf jaar) verwachte nieuwe opname van Perahia, gewijd aan de Franse Suites.

Sereen

Er is iets verslavend sereens aan Bach volgens Perahia. Zijn spel is ernstig, intelligent, integer, kraakhelder en, de muziek passend, opsmuksloos. Als pianist Glenn Gould met zijn individuele extremiteiten de ene kant van het spectrum bemant, zit Perahia diametraal aan diens overzijde. En vergelijkt men hem met de uitvoeringen van bijvoorbeeld Andras Schiff, dan lijkt ook Schiff een grillig romanticus tegenover de bedachtzame Perahia met zijn fluwelen toucher. Maar vergelijk je Perahia dan weer met pianiste Angela Hewitt, die steeds in herinnering roept dat de suites ooit voor het (drogere) klavecimbel werden ontwikkeld (zoals Pjotr Anderszewski dat óók meer doet), dan is Perahia een poëet. Stilistisch geïnformeerd speelt ook hij, met name in de aard van de fraseringen, maar Perahia benut de mogelijkheden van zijn moderne instrument wel ten volle. Vaak moet je als vanzelf denken aan een uitspraak van hem uit een (oud) interview, waarin hij Bachs alomtegenwoordige devotie en spiritualiteit roemt.

Overkoepelend is Perahia de man van een langlijnige en lyrische Bach zonder uitroeptekens en nodeloos voetgestamp. Zijn pedaalgebruik is gedoseerd en intelligent en maakt van bijvoorbeeld de Allemande uit de Vijfde suite een parel van subtiele, ingehouden vreugde, waar de Gigue uit diezelfde suite uitgesproken swingt, sprankelt en danst. En zo zijn de dansen onderling steeds zeer contrasterend van sfeer en kleur, terwijl Perahia ze toch vangt onder éénzelfde noemer van helderheid en warme, gezongen pianistiek.

Dit is een Bach met hart, ziel en hoofd. Niet te missen.

Beluister het album op Spotify: