Na Al Gore nu DiCaprio’s klimaatfilm

Klimaatdocumentaire

De klimaatfilm van DiCaprio is visueel spannend. Hij wil er zijn „pessimisme mee overwinnen”. Critici nemen z’n levensstijl onder vuur.

Leonardo DiCaprio praat met Elon Musk, topman van SpaceX en Tesla. Foto RatPac Documentary Films, LLC en Greenhour Corporation, Inc.

Er zijn mensen die denken dat de mensheid zo machtig is, dat die het klimaat op aarde kan veranderen. Dit citaat van de Republikeinse senator James Inhofe komt voor in de documentaire Before the Flood van acteur/regisseur Leonardo DiCaprio. Inhofe, voorzitter van de milieucommissie van de Senaat, maakte furore toen hij in een vergadering een sneeuwbal gooide naar de voorzitter – ook dat is in de film te zien. Er is geen beter bewijs dat al het gedoe over klimaatverandering onzin is, vond Inhofe.

Helemaal gelijk hebben ze dus niet bij de neoconservatieve website Breitbart. Daar schreef auteur Tom Richard dat DiCaprio in Before the Flood rampen aanvoert als bewijs dat de aarde opwarmt, terwijl het gewoon gaat om grillen van de natuur. DiCaprio laat alleen maar politici en wetenschappers aan het woord die met „dramatische soundbites” het gevaar onderstrepen. Niet één citaat van de „duizenden wetenschappers en politici” die volgens Breitbart deze soundbites ontkennen.

En hypocriet is DiCaprio ook, volgens Breitbart. Laatst vloog hij in korte tijd een keer of zes in een privévliegtuig van hot naar her en hij is liefhebber van dure speeltjes die zijn klimaatvoetafdruk flink verhogen.

Ook elders wordt DiCaprio stevig aangevallen. Niet alleen door conservatieve media, trouwens. Zo zou zijn film The Wolf of Wall Street deels via een bevriende Maleisische zakenman zijn gefinancierd met geld uit een omstreden staatsfonds. Uitgerekend geld uit Maleisië, waar regenwouden worden gekapt om plaats te maken voor winstgevende palmolieplantages.

An Inconvenient Truth

DiCaprio wist wat hij kon verwachten. Oud-vicepresident Al Gore maakte tien jaar geleden (en nog steeds) hetzelfde mee na verschijning van zijn klimaatdocumentaire An Inconvenient Truth.

Dat DiCaprio’s levensstijl niet bijdraagt aan behoud van de planeet, is ongetwijfeld waar. Maar de vraag is of daarmee zijn documentaire ook inhoudelijk niet deugt. Gore, die een Oscar en de Nobelprijs voor de Vrede overhield aan zijn klimaatfilm, kreeg het verwijt dat hij de risico’s van de opwarming overdreef, zijn cijfers niet of maar half klopten en dat hij zaken toeschreef aan klimaatverandering die daar niet veel mee te maken hadden. Hoe zit dat bij DiCaprio?

Bekijk Before the Flood (de tekst gaat verder onder de video):

Before the Flood is een heel andere film dan An Inconvenient Truth. Regisseur Fisher Stevens maakte er een visueel spannender, persoonlijker en veel sneller gemonteerd verhaal van. Maar het grootste verschil is dat DiCaprio veel minder gedetailleerd is over klimaatwetenschap. Zeker, ook bij hem komen de clichés langs.

De dramatische beelden van ijsmassa’s die in de oceaan storten – die je ook al bij Al Gore zag – hebben niet zoveel met klimaatverandering te maken. Het is niet de beste manier om het smelten van gletsjers door klimaatverandering in beeld te brengen, want gletsjers bewegen nu eenmaal.

Van zware stormen en overstromingen staat niet altijd vast dat ze zijn veroorzaakt door klimaatverandering. Of de overstroming in India die DiCaprio bezoekt, waar „in vijf uur tijd evenveel regen viel als normaal in een half jaar” de schuld is van het klimaat, valt niet met zekerheid te zeggen.

En als een wetenschapper bijvoorbeeld zegt: „als het klimaat zo blijft als de afgelopen tien jaar, verdwijnt [het ijs op] Groenland”, zou het goed zijn geweest erbij te zeggen over hoeveel eeuwen dit kan gebeuren.

Op Kiribati, een eilandstaatje in de Stille Oceaan praat DiCaprio met president Anote Tong. Die legt uit dat klimaatverandering nu al zorgt voor kusterosie en verzilting van het drinkwater. Zijn staatje dreigt onder de zeespiegel te verdwijnen en hij hoopt op „een waardige emigratie” van de bevolking.

De kanttekening ontbreekt dat niet alleen klimaatverandering bijdraagt aan de ellende op die eilandstaatjes, maar ook de leefwijze van de eigen bevolking.

Conservatieve klimaatmodellen

Maar de klimaatwetenschap stond in tien jaar niet stil. Steeds vaker is het verband tussen klimaat en een dramatische gebeurtenis wel te leggen, al was het maar als kansberekening. Als glacioloog Jason Box zegt dat hij veel gebeurtenissen waarneemt die helemaal niet in de bestaande klimaatmodellen zitten, trekt hij daaruit niet de conclusie dat de modellen fout zijn. Maar dat ze te voorzichtig zijn en worden ingehaald door de werkelijkheid.

Before the Flood is vormgegeven als een persoonlijke zoektocht, waarin DiCaprio naar eigen zeggen vooral zijn pessimisme wil overwinnen. Uiteindelijk laat hij de onzekerheden van de klimaatwetenschap achter zich en vraagt hij zich af wat je eraan kunt doen. Dan gaat het over voedselpatronen, koolstofbelasting, consumptie, duurzame energie, opslag van elektriciteit. En over het via de stembus aan politici duidelijk maken dat ze klimaatverandering eindelijk serieus moeten nemen. Of, zoals burgemeester Philip Levine van Miami Beach het zegt: „De zeespiegel is niet Democratisch of Republikeins. Het enige wat die doet is stijgen.”