‘Een op de zes werknemers wordt gepest, gediscrimineerd of geïntimideerd’ - waar

Dat staat op posters van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De aanleiding

Collega’s die jou niet uitnodigen voor een werkborrel, of die grappen maken over je geslacht. Ook op het werk wordt er gepest, gediscrimineerd en geïntimideerd. En niet zo’n beetje ook. Een op de zes werknemers zou hiermee te maken hebben, schrijft een lezer. Hij zag het staan op een poster van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

Waar is het op gebaseerd?

De posters zijn onderdeel van een campagne van het ministerie die afgelopen zomer werd gelanceerd, met als doel pestgedrag op de werkvloer bespreekbaar te maken. De cijfers zijn gebaseerd op een TNO-onderzoek, laat een woordvoerder van het ministerie weten.

En, klopt het?

We nemen contact op met Seth van den Bossche van TNO, die al meer dan tien jaar lang samen met het CBS de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden uitvoert. Hij promoveert ook op dit onderwerp.

Van den Bossche stuurt ons de vragenlijst toe die jaarlijks door 45.000 Nederlandse werknemers, tussen de 15 en 75 jaar wordt ingevuld en leidt ons door de vragen van dit representatieve onderzoek. Zes vragen gaan over ongewenst gedrag. „De antwoorden zijn heel laagdrempelig”, legt Van den Bossche uit. Wie aangeeft het afgelopen jaar al een enkele keer gepest of geïntimideerd te zijn geweest door een collega, hoort bij die 1 op de 6. „Omdat die ene keer al heel heftig kan zijn, denk aan iemand die een keer seksueel wordt geïntimideerd.” Uit het onderzoek blijkt dat 15 procent van de werknemers weleens gepest, gediscrimineerd of geïntimideerd wordt – 1 op de 6 mensen dus. In totaal gaat het om 1,2 miljoen werknemers. 1 procent van de werknemers geeft in de enquête aan structureel te worden gepest, vertelt Van den Bossche. Vaak worden ze hardnekkig buitengesloten door collega’s. Volgens Van den Bossche zijn de laatste resultaten, die gebaseerd zijn op cijfers uit 2015, vergelijkbaar met de pestresultaten uit voorgaande jaren.

We vinden nog een ouder onderzoek, uitgevoerd in opdracht van CNV Vakmensen. Het onderzoek is in 2010 uitgevoerd door de Universiteit Twente. 17 procent van de 971 werknemers die meededen met het onderzoek gaf aan gepest te worden – ook een op de zes dus. Aparte cijfers over discriminatie kunnen we niet terugvinden, het ziet ernaar uit dat het begrip pesten hier in bredere zin is toegepast.

Ook al blijven de cijfers gelijk, is het wel mogelijk dat werknemers door de campagne meer melding maken van pesten, zegt Van den Bossche. Bij het Meldpunt Discriminatie merken ze dat al. „Klachten die bij ons binnenkomen gaan steeds vaker over pesten op de werkvloer”, zegt woordvoerder Elsa van der Loo. Het Meldpunt Discriminatie houdt hierover geen cijfers bij. Mensen met klachten verwijzen ze door naar Stichting Pesten op de Werkvloer, die het pestprobleem onder de aandacht probeert te brengen. Wat vinden zij van het TNO-onderzoek? „Goed, onze cijfers zijn ook op deze enquête gebaseerd”, zegt Laura Willemse namens de stichting. „Wat goed is aan het TNO-onderzoek is dat ze al meer dan tien jaar dezelfde definities gebruiken, waardoor we kunnen zien of de campagnes nut hebben.”

Conclusie

Het ministerie van SZW vraagt aandacht voor pestgedrag op de werkvloer. Een op de zes werknemers zou hiermee te maken hebben. De jaarlijkse TNO-enquête, waar het cijfer op gebaseerd is, wordt door Stichting Pesten gebruikt. Een ouder onderzoek over pesten heeft vergelijkbare resultaten. Wij beoordelen deze stelling als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt