CBS: gemeentes hielden 1,2 miljard euro aan zorggeld over

Gemeentes zelf klaagden juist over een tekort aan financiële middelen door de decentralisatie van de zorg.

Een jeugdhulpverlener in gesprek met een meisje in een jeugdhulpverleningscentrum in Den Haag. Foto Roos Koole/ ANP

Gemeentes hebben in 2015 bijna 1,2 miljard euro overgehouden aan zorggeld. De financiële middelen waren bedoeld voor taken als maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg, zo blijkt uit cijfers van statistiekbureau CBS, maar werden niet aangewend.

Aan het begin van vorig jaar werden verschillende taken binnen het zogeheten sociaal domein overgeheveld van het Rijk en de provincies naar gemeentes. De decentralisatie leidde tot verschillende rechtszaken van mensen die vonden dat ze niet de zorg kregen waarop ze recht hadden. Gemeentes zeiden toen minder geld te besteden te hebben onder de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo).

Uit cijfers die zij zelf hebben ingediend bij het CBS blijkt nu dat gemeentes in 2015 13,8 miljard euro ontvingen voor maatschappelijke ondersteuning en jeugdzorg, en hier bijna 1,2 miljard euro aan overhielden. Op het gebied van werk en inkomen ontvingen ze ruim 11,3 miljard euro, en dat was 400 miljoen euro minder dan er werd uitgegeven. Het betekent dat gemeenten per saldo 800 miljoen euro minder uitgaven binnen het sociaal domein dan dat er binnenkwam.

Eerder al geld overschotten op hulp aan thuiswonende ouderen en zieken

Eerder dit jaar bleek al dat gemeenten in 2015 voor ongeveer 310 miljoen euro overhielden aan budgetten voor de zorg aan thuiswonende ouderen en zieken. NRC-redacteur Ingmar Vriesema zei daar destijds over:

“De belangrijkste reden voor de overschotten, blijkt uit het onderzoek: gemeenten hebben streng ingekocht. Hoge eigen bijdragen, soberder zorg, een groter beroep op de ‘eigen kracht’ van burgers. (…) Te verklaren is die zuinigheid wel. Gemeenten hebben in de aanloop naar de decentralisatie lang in onzekerheid verkeerd over de hoogte van de zorgbudgetten.”

VNG: geld niet verloren

De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) geeft in een reactie aan het geld niet is gebruikt om tekorten binnen andere domeinen aan te vullen.

“Het bedrag dat vorig jaar niet is uitgegeven gaat niet verloren, maar wordt gereserveerd voor 2016 en later. Gemeenten hebben terughoudend begroot, en terecht. (…) Dat gemeenten geld hebben gereserveerd is geen overbodige luxe: in 2016 werd de eerste budgetkorting al doorgevoerd en in 2017 krijgen gemeenten nog een korting van ruim € 400 miljoen te verwerken.”

De VNG hoopt bovendien dat er gewaakt wordt voor overhaaste conclusies. “De CBS-cijfers vormen de optelsom van alle gemeenten. Er bestaan echter verschillen tussen gemeenten. De ene gemeente houdt geld over, de andere kampt met tekorten. Een nadere analyse is wenselijk.”