Canadese premier: CETA is een progressief akkoord

Handelsverdrag Trudeau vloog zondag voor een bliksembezoek naar Brussel om het CETA-verdrag na wekenlange onzekerheid alsnog te ondertekenen.

Premier Trudeau, zondag in Brussel. Foto Thierry Monasse / AP

De Canadese premier Justin Trudeau heeft zondag in Brussel in een vurig pleidooi het omstreden handelsverdrag CETA tussen zijn land en de Europese Unie verdedigd als een „progressief handelsverdrag”, met oog voor de belangen van gewone burgers.

Het akkoord, waartegen groot verzet bestaat in veel Europese landen, kan volgens hem dienen als een „voorbeeld voor de wereld hoe we vooruit kunnen met handelsverdragen waar iedereen van profiteert.”

Trudeau, die voor een bliksembezoek naar de Belgische hoofdstad was gevlogen om het CETA-verdrag na wekenlange onzekerheid te ondertekenen, noemde het akkoord „een nieuwe standaard” wegens de manier waarop het expliciet vastlegt dat overheden het recht houden wetten uit te vaardigen op het gebied van onder meer arbeidsvoorwaarden, voedselveiligheid en milieubescherming. Een hervormd, robuuster arbitragestelsel moet voorkomen dat multinationale bedrijven dergelijke wetgeving kunnen neersabelen, betoogde hij.

In zekere zin was Trudeau naar het hol van de leeuw gekomen. De Canadese premier, die sinds hij een jaar geleden aan de macht kwam meer gewend is aan menigtes van adorerende fans, werd in Brussel opgewacht door honderden demonstranten bij het hoofdkwartier van de Europese Raad, dat voor de gelegenheid was gebarricadeerd door politie en gewapende militairen.

Tusk is ‘voorzichtig optimistisch’

België was de afgelopen weken het centrum van verzet tegen het verdrag tussen de EU en Canada; Wallonië weigerde tot afgelopen vrijdag akkoord te gaan met ondertekening van het verdrag door de Belgische federale regering. De regering van de Franstalige regio kreeg een toezegging dat het de overeenkomst alsnog kan tegenhouden als het te hervormen arbitrage-stelsel niet voldoende in overeenstemming wordt gebracht met een advies van het Europese Hof van Justitie.

Volgens de definitieve verklaring van Canada en de EU over de interpretatie van het CETA-verdrag, een document van twaalf pagina’s waarover tot tien dagen geleden is onderhandeld, moet er ,,met spoed” worden gewerkt aan de vorming van een nieuw arbitragestelsel. Jean-Claude Juncker, de voorzitter van de Europese Commissie, noemde het document, dat rechten van overheden uiteenzet om te reguleren volgens de belangen van burgers, ,,poëtisch”. Maar volgens critici is de verklaring waardeloos, omdat deze geen juridisch gewicht heeft.

De ondertekening van het CETA-verdrag, waarover jarenlang is onderhandeld, stond wekenlang op losse schroeven. Trudeau zou afgelopen donderdag naar Brussel zijn gekomen, maar moest die reis afzeggen omdat België nog niet akkoord was. Zelfs zijn reis op zondag verliep moeizaam: het regeringsvliegtuig met de Canadese delegatie moest terugkeren naar de hoofdstad Ottawa wegens een technisch mankement. Dat leverde nog enkele uren extra vertraging op.

Volgens Donald Tusk, president van de Europese Raad, toont de ondertekening van het verdrag aan dat ,,de desintegratie van de Westerse gemeenschap geen onomkeerbare trend hoeft te zijn”. Tusk toonde zich ,,voorzichtig optimistisch” dat het verdrag door alle 28 EU-lidstaten zal worden geratificeerd – hoewel dat verre van zeker is. De afschaffing van zo goed als alle accijnzen op handelswaar tussen Canada en de EU kan al op voorlopige basis van start gaan wanneer het Europees Parlement en Canada het verdrag ratificeren, mogelijk begin volgend jaar.