Recensie

Vader en zonen zoeken elkaar in het kalifaat van 2051

Foto BEN VAN DUIN

‘Er loopt een aantal realiteiten door elkaar op dit ogenblik”, zegt de zoon tegen de vader – en dat geldt ook voor het toneelstuk dat ze spelen. Het heet Vaders & Zonen en is gebaseerd op de briefwisseling die acteur-schrijver Thijs Prein tijdens een reis door Amerika onderhield met schrijvers als Arnon Grunberg, Tommy Wieringa, Arthur Japin en Thomas Verbogt. Passages uit de brieven die hij van hen terugkreeg, zijn nu in dit stuk verwerkt. En inderdaad doet zich herhaaldelijk de vraag voor in welke realiteit – of in welke fictie – de handeling zich op enigerlei moment afspeelt.

De tekst gaat verder na de video

De realiteit lijkt te zijn dat een man op zijn tachtigste verjaardag bezoek krijgt van zijn twee zonen. De man is toneelspeler, maar kan zijn vak niet meer uitoefenen omdat we ons hier in het jaar 2051 bevinden in een half onder water staand kalifaat waarin toneel verboden is. Dat klinkt ietwat gekunsteld, maar voegt wel extra spanning toe – mede door de onheilspellende stemmen die vanuit de buitenwereld tot hun binnenwereld doordringen.

Naaskallen

Als in een roes loopt de oude acteur intussen King Lear te citeren. Steeds dwangmatiger wendt hij zich tot zijn zonen met de vraag wie van hen het meest van hem houdt. En steeds valt daarop dan een pijnlijke stilte. De zonen tasten immers in het duister: ze weten niet of ze met hun vader moeten meespelen of niet.

Of de man nog bij zinnen is of niet, laat hoofdrolspeler Bram van der Vlugt subliem in het midden. Soms lijkt hij te raaskallen, maar hij blijkt ook helder en coherent te kunnen zijn. Zo laat regisseur Gerardjan Rijnders, tevens co-auteur van het stuk, intrigerend laveren tussen wanen en waarheid. Want is de oude vader echt in Hollywood geweest? En heeft hij destijds in Amerika werkelijk een Kerouac-achtige rondreis gemaakt om zijn eigen vader te vinden?

Thijs Prijn en Merijn de Jong spelen de zonen iets minder gelaagd, maar ook zij weten te suggereren dat er onheil in de lucht hangt. Ze willen nu eindelijk wel eens het hele verhaal horen over de vader die zo lang zo ver weg is geweest. Maar hij, „de oude dwaas”, ontsnapt voortdurend aan hun vragenvuur. Onder het motto: „Een vader heeft geen navelstreng en dat is niet voor niets.”