Commentaar

‘La jungle’ is weg, het symbool gesloopt, de problemen blijven

Calais is een stad in het Franse departement Pas-de-Calais, gelegen aan de Opaalkust. Rijke geschiedenis, 80.000 inwoners. Het heeft een pier, een citadel en een belfort. Zo zou u, hopen Franse autoriteiten, Calais weer moeten gaan zien. Zoals het was, voordat twintig jaar geleden de eerste vluchtelingen arriveerden en Calais een synoniem werd voor problemen met migranten.

De vluchtelingenstroom naar Calais bewoog mee op de golven van politieke omwentelingen ver weg. Ruim 10.000 bewoners telde het kamp op zijn piek, een bidonville in West-Europa. In de afgelopen dagen werd la jungle, na twee jaar discussie, ontruimd.

Uit humanitair oogpunt is het winst dat het kamp is ontmanteld. Met de sluiting moet een einde komen aan de schrijnende taferelen van vluchtelingen in modder en koude regen, aan het nachtelijke kat-en-muisspel tussen honderden jonge mannen en de Franse politie en aan de vrees van vrachtwagenchauffeurs dat ze op weg naar de Kanaaltunnel bezoek krijgen van verstekelingen.

Of dat ook daadwerkelijk gebeurt, is de vraag. Ongeveer tweeduizend migranten zijn voor de ontruiming elders ondergedoken en zullen alsnog proberen aan boord van een vrachtwagen te komen. En Calais blijft liggen waar het ligt, aan de kust, op de kortste afstand tussen Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk. Zolang de overzijde lonkt, behoudt ook Calais zijn aantrekkingskracht. De bouw van een muur langs de snelweg gaat daarom gewoon door.

Alain Juppé en Nicolas Sarkozy, in de race om de presidentskandidaat van rechts te worden, willen dan ook af van de afspraak dat de grens met het Verenigd Koninkrijk de facto in Calais ligt. Het akkoord van Touquet, waarin dit is vastgelegd, was ooit een teken van goed nabuurschap. In post-Brexit-Europa is dat niet meer vanzelfsprekend.

Of en wanneer vluchtelingen terugkeren is daarom een open vraag. Eerder, in 2002, sloot Sarkozy, toen als minister, ook al eens een kamp, in Sangatte.

De migranten van Calais gaan naar 280 opvangcentra, verdeeld over heel Frankrijk, waar men ze probeert te overreden in Frankrijk asiel aan te vragen. De sluiting is een moedige operatie in een land dat zich warm loopt voor een verkiezingsstrijd in het teken van immigratie, een land met verse herinneringen aan terreur.

Humanitaire overwegingen wonnen het ook van beleidscynisme: de treurige taferelen uit Calais hadden, dacht men lang, een afschrikwekkende werking op nieuwe migranten. Maar de sluiting van ‘Calais’ is geen reden tot euforie. Het symbool is gesloopt, de problematiek blijft.