Column

De kleine wereld van Gunnar Daan

Je hebt sombere mensen, boze mensen en mensen die er iets van proberen te maken. Gunnar Daan hoorde bij die laatste groep. ,,Je zou het bijna vergeten’’, zei hij vorige week, ,,maar we leven hier in een paradijs.” Zondag is hij overleden.

juttachorus0

Laatst sprak ik voor de krant een vrouw uit Den Haag die een rouwannonce had gelezen waarin de overledene liet weten: „Ik ga rusten en hoef niet meer in de krant te kijken welke aanslagen er nu weer zijn gepleegd.” Zo keek zij zelf ook naar de wereld, realiseerde de vrouw zich. Ze kon er niet van slapen.

Wie zich alle leed aantrekt, zet het leven stil.

Zondag overleed Gunnar Daan, architect. Ik ontmoette hem anderhalf jaar geleden in zijn woonplaats in Friesland waar hij zich druk maakte over de onechte spektakelplannen van de culturele hoofdstad Leeuwarden. En elke keer dat ik hem daarna zag, ging hem iets aan het hart. De lelijkheid van de fontein die op de Markt in Dokkum moest komen. Het verdwijnen van de oude kavels op het platteland. De ondergang van de provinciale cultuur. De levenloos geworden weiden.

Foto Mirjam Bleeker

Gunnar Daan. Foto Mirjam Bleeker

Maar steeds stelde hij daar iets tegenover. Hij ontwierp een museum voor moderne kunst op Lauwersoog. Hij werkte mee aan een ontwerp voor het Dokkumse plein. Kritisch en strijdbaar, maar ook vol belangstelling en constructief.

In de bijna twee jaar dat ik door het land reis en mensen spreek, zie ik bijna dagelijks twee loten van dezelfde stam. Op het eerste gezicht zijn mensen scherp, negatief, soms zelfs woedend. Bij nader inzien vind ik ze milder in hun oordeel, toegeeflijk, zoekend naar een oplossing. Ze zetten zich stil in voor iets dat groter is dan zijzelf: hun eigen straat, het plaatselijk zwembad, de defibrillator voor het dorp. De kleine wereld.

AR--00009059-0001

Toen ik vorige week bij Gunnar Daan was, wilde hij praten over wat goed gaat in de wereld. Het sterke Russische volk dat zoveel tegenslagen had overleefd. Hij las Sapiens, de geschiedenis van de mensheid van Yuval Noah Harari. „Mensen werken van nature samen in kleine groepen”, zei hij. Met zijn vrouw en vrienden ving hij het Syrische echtpaar op waar ik in deze column af en toe over schrijf.

„Kijk je nog wel eens op mijn website”, zei hij. „Daar gebeurt van alles.”

Hij oordeelde scherp over de nieuwe vogelwachtershut op de Engelsmanplaat, een wad tussen Ameland en Schiermonnikoog, ruim vijf kilometer uit de kust: er zitten bijna geen ramen in. „Een huis hoort te houden van het omringende landschap, maar het omringende landschap moet ook van het huis kunnen houden”, zei hij. Daan bouwde in Langezwaag een ronde atelierwoning met grote ramen, die opgaat in de natuur, het weidelandschap en de rietkragen om een zandafgraving.

„Je zou het bijna vergeten”, zei hij vorige week, „maar we leven hier in een paradijs”.

Jutta Chorus schrijft op deze plek een wisselcolumn met Tom-Jan Meeus.