Tegels lichten

Journalistiek Jaarverslag NRC 2016

Nieuwsgierige, Ruimdenkende journalistiek met Cachet

Het begon eigenlijk als een spelletje. Stel dat we de letters NRC een nieuwe betekenis willen geven, wat zou het dan zijn, vroeg de chef Weekend van de krant. We legden de vraag de voorbije weken aan enkele tientallen collega’s voor.

De N staat, daar waren we het snel over eens, voor Nieuws. Maar ook voor Nieuwsgierig, want dat zit diep in ons genen. Of voor het Nederlands, de mooie taal waarin we schrijven. En Nederland natuurlijk.

De R is die van Relevant. Wij schrijven namelijk lang niet over alles. Maar de R is ook van Ruimdenkend en Royaal, verwijzend naar onze liberale wortels. Of we Revolutionair moeten zijn, daar waren we het niet helemaal over eens. Maar wel dat we Radicaal willen gaan voor de beste journalistiek, waarbij er Ruimte moet zijn voor gekke en eigenwijze verhalen en nu en dan eens aandacht voor Rariteiten. We willen de Referentie zijn in ons vak. De Rechtsstaat is ons dierbaar. We willen Richting geven aan het debat. Maar we houden er ook van om blijmoedig te Rocken.

Bij de C zei iemand dat we Chic zijn. Een andere collega begon aan dat woord te slijpen en eindigde bij het nog betere Cachet. We hebben Competente Collega’s. Het Engelse woord Content viel, want het gaat toch over de inhoud. We schuwen de Controverse niet. Vergeet de Cultuur niet, zei de chef Kunst. We willen Creatief zijn. En zijn we niet een dagelijks Cadeau voor de lezer, vroeg iemand zich af.

Of we een dagelijks cadeau zijn, is nog maar de vraag. U, lezer van NRC Handelsblad, nrc.next en nrc.nl, betaalt namelijk voor NRC, of u ons nu leest op papier, op uw pc, tablet of mobieltje. Daarmee maken iets meer dan 250.000 abonnees onze journalistiek mogelijk. Zonder u geen NRC. Want uw abonnementsgeld is goed voor pakweg tachtig procent van onze inkomsten. Daarmee betalen we de ruim tweehonderd redacteuren en enkele honderden medewerkers die dagelijks de twee kranten en de site maken.

De hoofdredactie van NRC: Egbert Kalse, Peter Vandermeersch, Marike Stellinga, Stijn Bronzwaer, Marcella Breedeveld

De hoofdredactie van NRC: Egbert Kalse, Peter Vandermeersch, Marike Stellinga, Stijn Bronzwaer, Marcella Breedeveld

Dat u betaalt voor onze journalistiek legt meteen een stevige verantwoordelijkheid op de schouders van de redactie. Wij willen en moeten beter zijn dan gratis media. Diepgravender en genuanceerder. We moeten breder kijken naar Europa en de wereld. We moeten die columnisten en opinieschrijvers een podium geven die u toelaten uw geest te slijpen. We willen u voor relevante onderwerpen de juiste bouwstenen aanreiken waarmee u uw mening kunt vormen.

Elk jaar proberen we in dit journalistieke jaarverslag aan u verantwoording af te leggen over wat we met uw abonnementsgeld hebben gedaan. De hoofdredactie heeft aan elke redactiechef gevraagd om, in de volgende bladzijden, zijn of haar journalistieke hoogtepunt van het voorbije jaar te noemen. De chef Cultuur kiest voor Rembrandts’ Marten en Oopjen, de chef Economie voor een verhaal over Blokker. Zijn collega in Den Haag voor een portret van Rutte, de chef Buitenland prijst een schitterend profiel van Erdogan aan. Allen klaagden ze dat ze niet meer ruimte kregen om ook andere verhalen een podium te geven.

Als je de keuzes van al die chefs bekijkt zie je één duidelijke rode draad: de chefs kiezen de verhalen waarin heel veel tijd en energie werd geïnvesteerd. Voor het portret van Rutte volgde een collega de ministerpresident op zo’n dertig bijeenkomsten, van Den Haag tot New York en Peking. Het portret van Blokker besloeg 7.000 woorden, of vier volle krantenpagina’s. Een fotoreeks van dode damherten moest met een advocaat worden afgedwongen. Een collega reconstrueerde het bijzondere verhaal van een Marokkaans-Nederlandse politieagent die zelf in de cel belandde. Onze correspondent in Washington haalde een wereldwijde scoop met zijn interview met Jeb Bush. En ja, een wetenschapsjournaliste waste 56 dagen lang haar haar niet - over Rariteiten gesproken.

Die voorbeelden staan voor wat NRC-journalistiek is. In een wereld van haastige tweets, snelle conclusies en soms wel erg luide opinies, probeerden we ook het voorbije jaar weer veel ’slow journalism’ te plegen. Collega’s krijgen de kans om zich te specialiseren, tijd te investeren in de coup in Turkije of in de Nederlandse medailles op de Olympische Spelen. Het stemt me enthousiast.

’Veelgelezen’ blogs? Hoe weten we dat? Dat kunt u in het stuk lezen van de drie collega’s van onze lezersdesk, verderop in dit jaarverslag. De collega’s van de lezersdesk ontwikkelden het voorbije jaar een systeem waarbij we op een overzichtelijke manier kunnen zien welke stukken u, de lezer, op onze site leest en hoe lang u die stukken leest. Elke ochtend krijgt de redactie een overzicht van de best gelezen producties toegestuurd.

Zo’n leeslijst is natuurlijk niet absoluut. Een krant en site als de onze moet en wil veel kleine doelgroepen bedienen. We hebben een schaakrubriek en schrijven geregeld over moderne dans. Een stuk over de politieke situatie in een Afrikaans land kan heel relevant zijn zonder dat het gelezen wordt door tienduizenden mensen. Sommige lezers houden van sport, anderen lopen er gillend bij weg.

Het is niet alleen prettig en nuttig, maar zelfs essentieel om te weten of we met onze journalistiek de mensen bereiken die voor ons betalen.

Het is bijzonder fijn om vast te stellen dat u, onze lezer, massaal die stukken en journalistieke producties leest waar wij zelf zo trots op zijn. In het overzicht van de best gelezen verhalen van het voorbije jaar staan artikelen over het Oekraïne-referendum, de Amerikaanse verkiezingen, de coup in Turkije, de Brexit naast geruchtmakende opinieverhalen en columns (waarbij die van Youp van ’t Hek over Yuri van Gelder alle records brak).

Tot slot bevat dit jaarverslag naar goede gewoonte een bijdrage van de ombudsman van NRC. Toen ik in de zomer van 2010 hoofdredacteur werd was er geen onafhankelijke ombudsman. Een van mijn allereerste besluiten betrof toen de benoeming van Sjoerd de Jong, die vele jaren lang plaatsvervangend hoofdredacteur van NRC was geweest.

Hem vroeg ik om ons, de redactie, elke week een spiegel voor te houden. Al zes jaar wijst hij ons op fouten, onvolkomenheden en minder gelukkige keuzes. Soms is de hoofdredactie het met hem eens. Andere keren vinden we hem te streng. Ik krijg zijn stuk, dat op zaterdag verschijnt, op vrijdag te lezen. Dat is het enige privilege dat hij mij gunt. Nooit in de voorbije zes jaar heb ik gevraagd om zijn oordeel bij te stellen. Wij nemen in onze kranten en op onze site de samenleving voortdurend de maat. Het is goed en normaal dat iemand ons elke week de maat neemt. Sjoerd de Jong doet dat streng maar rechtvaardig.

Ook in naam van mijn collega’s in de hoofdredactie, Marcella Breedeveld, Egbert Kalse en Marike Stellinga, bied ik u graag dit jaarverslag aan. Ik dank u voor het vertrouwen dat u, de lezer, het voorbije jaar weer in ons hebt gesteld. Dat het aantal betalende abonnees op onze kranten en site het voorbije jaar weer is gegroeid, bevestigt ons vertrouwen in de toekomst van de journalistiek van NRC. Ik zou zeggen Nieuwsgierige, Ruimdenkende journalistiek met Cachet.

Peter Vandermeersch
Amsterdam, 15 oktober 2016

Peter Vandermeersch

Deze 18 bijzondere dingen deed NRC met uw abonnementsgeld

Van een gedetailleerde inkijk in het familiebedrijf Blokker in verval tot een aangrijpende fotoreportage. Van een interview met Jeb Bush tot een grote reconstructie van hoe Nederland uiteindelijk samen met Frankrijk twee bijzondere Rembrandt-portretten uit particulier bezit verwierf. En van interessante grafieken tot een nieuwe nrc.nl én een nieuw magazine, het was een belangrijk jaar voor heel NRC. Chefs kozen hun beste stuk uit 2016. Deze 18 bijzondere dingen (en nog veel meer) deed NRC met uw abonnementsgeld.

1 Esther Rosenberg, chef Onderzoeksgroep kiest voor een internationaal onderzoeksverhaal:

Steeds vaker eindigt een intensieve journalistieke zoektocht naar iets wat zich in Nederland afspeelt, ook daarbuiten. Zo bleek oud-minister Ben Bot te lobbyen voor een zakenman die miljoenen uit Libische staatsfondsen zou hebben weggesluisd. Douaniers in de Rotterdamse haven keken weg bij een cocaïnelading uit Brazilië. Een Nederlandse brievenbusfirma faciliteerde een Mozambikaanse miljoenenfraude. Het zijn verhalen op basis van diepgravende research waarvoor de krant haar onderzoeksjournalisten de ruimte geeft. Verhalen die vertellen wat u nog niet wist en soms zelfs niet had kunnen bedenken. Een goed voorbeeld is het verhaal ‘Wat gaat er mis als we gewoon blijven betalen?’ van Derk Stokmans en Leonie van Nierop dat liet zien hoe achtereenvolgende ministers jarenlang in strijd met de wet optraden met als doel een enkele Nederlander in door Israël bezet gebied niet op de AOW te hoeven korten. Het geeft een onthullend inzicht in een politieke handelswijze die anders onzichtbaar zou zijn gebleven. Ook komend jaar richten we ons op nog meer van dergelijke internationale onderzoeksverhalen.

NRC Handelsblad, NRC Handelsblad, 18 en 19 juni 2016

NRC Handelsblad, 18 en 19 juni 2016

2 Paul Steenhuis, chef Cultuurredactie is trots op reconstructie aankoop Rembrandtportretten Marten en Oopjen

Hoe het Rijksmuseum samen met de Staat der Nederlanden aanvankelijk twee schilderijen van Rembrand van de Rothschilds wilde kopen voor 160 miljoen euro, en hoe dat uiteindelijk maar half lukte: de cultuurredactie publiceerde in samenwerking met de onderzoeksredactie op 3 april 2016 in NRC een grote reconstructie van hoe Nederland uiteindelijk samen met Frankrijk twee bijzondere Rembrandt-portretten uit particulier bezit verwierf. Aan de hand van gesprekken met betrokkenen en interne e-mails van het Ministerie van Financiën werd de paniek rond de aankoop in september 2015 in het stuk gedocumenteerd. Dat, met de Cultuur Top 100, die wij jaarlijks publiceren, zijn journalistieke producties waar we bij de NRC Cultuurredactie trots op zijn. Toen de beide Rembrandts voor het eerst samen in het Rijksmuseum te zien waren, eind juni 2016, publiceerden we online en op papier ook een verhelderende kijkgids voor beide schilderijen.

NRC Handelsblad, NRC Handelsblad, 3 april 2016

NRC Handelsblad, 3 april 2016

3 Christine Schille, chef Vormgeving over het nieuwe Blad bij NRC

NRC Handelsblad, 15 oktober 2015

Het hoogtepunt van het jaar was het lanceren van het nieuwe Blad bij NRC. Voor de designer is het altijd het leukst om een nieuw product helemaal van begin af aan te mogen ontwerpen. Die kans krijg je niet vaak, meestal bestaat het werk uit vernieuwing van wat er al is. Het mocht absoluut geen damesblad of mannentijdschrift worden. Wel moest het aantrekkelijk zijn voor lezers met verschillende achtergronden en van allerlei leeftijden. Het moest gaan over intelligente en duurzame lifestyle en niet alleen interviews bevatten. Het moest er absoluut niet poenerig uitzien, wel persoonlijk zijn.

Al die woorden moesten worden vertaald naar een ijzersterke vormgeving. Het hele proces, vanaf het brainstormen met de lezers tot en met het in samenspraak met de redactie en vormgevers uitwerken van ideeën voor het magazine, was inspirerend. Het mogen werken zonder al te veel beperkingen gaf ons vrijheid. We mochten het „kosmopolitische zusje“ van de krant maken, dat alleen al was een genot.

4 Stijn Bronzwaer, chef Media is trots op het onderzoek naar voetbaljournalistiek van mediaredacteur Jan Benjamin

Niets heeft meer impact op ons dagelijks leven dan de media. Daarom geloven wij als mediaredactie in het belang van een geïnformeerde lezer die weet hoe media werken en hoe wij met media omgaan. Het onderzoek naar voetbaljournalistiek van mediaredacteur Jan Benjamin past perfect in die missie. De voetbaljournalistiek in Nederland staat onder druk – verslaggevers worden geconfronteerd met boycots, spelers die weinig meer willen zeggen, websites die niet-gecheckte nieuwtjes verspreiden, clubs die beelden en verslaggeving in eigen hand nemen. Hoe onafhankelijk kan een voetbaljournalist nog opereren? En hoe komen voetbalverslagen tot stand – welke wereld schuilt erachter? Jan sprak voor dit verhaal over de periode van een jaar met tal van belangrijke kopstukken in Nederlandse voetbalwereld. Hij schreef een groot artikel voor de site en de krant. Het multimediateam maakte een mooie voetbalgame, waar de lezer in de huid van een verslaggever kruipt om de dilemma’s van een voetbaljournalist op een alternatieve manier voelbaar te maken. Op de website werden alle veertien individuele vraaggesprekken uitgewerkt tot losse interviews.

U reageerde massaal – via de sociale media en per e-mail. De discussie werd voortgezet op de opiniepagina’s en in debatten op de radio. En dit is pas het begin: dit dossier gaan we de komende tijd aanvullen met meer verhalen. U kunt het allemaal volgen via nrc.nl/voetbalpers.

NRC Handelsblad, NRC Handelsblad, 2 augustus 2016

NRC Handelsblad, 2 augustus 2016

5 Jochen van Barschot, chef Economie over het familiedrama Blokker

NRC Handelsblad, NRC Handelsblad, 21 en 22 mei 2016

NRC Handelsblad, 21 en 22 mei 2016

Iedereen kent de Blokker-winkels, maar het traditioneel hermetisch gesloten familiebedrijf erachter is aanzienlijk minder bekend. Uit een reconstructie van economieredacteuren Teri van der Heijden en Barbara Rijlaarsdam blijkt hoe het de afgelopen jaren misging binnen het bedrijf – en binnen de familie. Achter de schermen voltrok zich, na de dood van bestuursvoorzitter Jaap Blokker in 2011, een machtsstrijd tussen Ab Blokker, de broer van Jaap, en hun neef. Tijdens deze strijd, die de familie verscheurde, bleef het concern min of meer stilstaan, terwijl de wereld snel veranderde. In 2014 en 2015 leed het Blokkerconcern voor het eerst in zijn 120-jarige geschiedenis een miljoenenverlies.

In ruim drie maanden tijd spraken de auteurs met twintig betrokkenen en zagen zij tientallen vertrouwelijke documenten in. Dit leidde tot een gedetailleerde inkijk in het familiebedrijf in verval. Zelden verschijnt in NRC een artikel van ruim 7.000 woorden, maar voor dit familiedrama maakten we graag een uitzondering. De lengte bleek geen probleem voor de lezers: op de website was dit dagenlang het best gelezen artikel.

6 Michel Krielaars, chef Boeken was onder de indruk van het interview van Arjen Fortuijn met Jonathan Safran Foer

NRC Handelsblad, NRC Handelsblad, 9 september 2016

NRC Handelsblad, 9 september 2016

Wat echt opviel was het in New York gemaakte interview van Arjen Fortuin (Boeken 9 september) met Jonathan Safran Foer naar aanleiding van diens nieuwe roman. We openden er bij wijze van uitzondering mee, omdat het over een jonge, zeer getalenteerde schrijver ging, die in zijn nieuwe roman de problemen van een jong gezin in de hectische westerse wereld van vandaag de dag laat zien. Het interview was maatschappelijk relevant en actueel. Opvallend waren ook de zomerinterviews, onder meer met sterren als de historicus H.W. von der Dunk, die met zijn kritiek de huidige politici in Nederland niet spaarde, met de jonge Nederlandse fantasy-schrijver Thomas Olde Heuvelt die furore maakt in de VS, en met de Poolse grootmeester en Nobelprijskandidaat Wieslaw Mysliwski, die in Nederland een bestsellerauteur is en zelden interviews geeft.

7 Erik van der Walle, chef Den Haag over het altijd vrolijke mannetje Rutte

Mark Rutte leer je veel beter kennen door naar hem te kijken dan door hem te interviewen. Dat was de overtuiging van politiek redacteur Petra de Koning. Een jaar lang volgde zij de minister-president, op zo’n dertig bijeenkomsten: in Den Haag, op werkbezoeken in de provincie, op handelsmissies in China en de VS, als hij prijzen uitreikt, lezingen houdt, op campagne op de dijk in Volendam of in de winkelstraten van Bussum.

De investering was het meer dan waard. Niet eerder was Rutte van zo dichtbij bekeken en beschreven. We zagen een politicus die graag vrolijk doet, altijd streeft naar het perfecte beeld van zichzelf en houvast zoekt in vaste regels voor zijn eigen gedrag. En ook een politicus die nooit als enige onder een paraplu wil staan als het regent. Mark Rutte zal in de aanloop naar de verkiezingen in 2017 weer veelvuldig op straat te zien zijn. Daar is hij in zijn element. Wie ‘Altijd het vrolijke mannetje’ heeft gelezen, laat zich niet snel verrassen. “Heb jij een telefoon bij je? Dan maken we een selfie.”


NRC Handelsblad, 19 en 20 december 2016

NRC Handelsblad, 19 en 20 december 2016

8 Evert Hermans, chef Foto over een prachtige fotoreportage

Olivier Middendorp heeft een prachtige fotoreportage gemaakt over het afschieten van damherten in de Amsterdamse Waterleidingduinen. De foto’s maken diepe indruk. Ze vertellen een verhaal, als lezer lijkt het wel of je midden in de duinen staat. Dit hebben we aan het doorzettingsvermogen van de fotograaf te danken. Er moest een brief van een advocaat aan te pas komen om foto’s te mogen maken van het doden van damherten „De gemeente Amsterdam weigerde mij toe te laten om redenen van veiligheid”, zegt de fotograaf „Ach, het is een bloederig tafereel en veel mensen reageren emotioneel. Maar er is ook het journalistieke recht om in het belang van het publiek verslag te doen van overheidshandelen.” Olivier is meermaals ter plekke geweest, heel vroeg, heel laat, met als resultaat heel aangrijpende beelden. Doordringende fotografie met nieuws, emoties, oog voor compositie en detail. Het soort fotografie waar we erg trots op zijn.

De terreinbeheerders willen het aantal damherten in vijf jaar reduceren tot ongeveer duizend in het hele duingebied

9 Bart Funnekotter, Chef Binnenland over een bijzonder interview

Hoe belandt een modelagent zelf in de cel? Het overkwam Anis Raiss, een Marokkaans-Nederlandse politieman uit Amsterdam. Als hij met zijn broertje meegaat om aangifte doen, loopt de situatie volledig uit de hand wanneer de agenten achter de balie niet geloven dat Raiss bij de politie werkt. Thomas Rueb heeft het verhaal van Raiss met oog voor detail opgetekend.

Zijn interview zorgde voor fikse ophef toen het in juli werd gepubliceerd. Het was dagenlang het best gelezen stuk op de website van NRC en minister Van der Steur moest Kamervragen beantwoorden over de kwestie. Het persoonlijke verhaal van Raiss sloot dan ook naadloos aan bij een prangende maatschappelijke discussie: hoe gedraagt de politie zich ten opzichte van minderheden? Gaan agenten zich te buiten aan etnisch profileren – en wat voor gevolgen heeft dat? Het maakt dit interview tot een bijzonder stuk: Ruebs verhaal is meer dan de ervaring van één individu. Het is deel van een groter verhaal dat ons nog langer zal bezighouden.

NRC Handelsblad, 28 juli 2016

NRC Handelsblad, 28 juli 2016

10 Monique Snoeijen, chef Opinie is er trots op dat de pennen op de opiniepagina meerkleurig zijn geworden

„Ik heb respect gekregen voor de rijen mannen die elke dag voor vijftig stukken en brieven in onze elektronische postbus zorgen.” Dat schreef Maarten Huygen op 1 juni 2015 bij zijn afscheid als chef Opinie. Ik deel zijn eerbetoon aan al die mannen van middelbare leeftijd, of ouder, die ongevraagd artikelen en brieven schrijven, terwijl ze weten dat de kans om geplaatst te worden klein is.
Maar wie nu naar de opiniepost kijkt, kan zien dat in korte tijd het integratiedebat is losgebarsten. In korte tijd zijn de pennen op de opiniepagina meerkleurig geworden. Jong, oud, wit, zwart, man en vrouw voeren het debat over Zwarte Piet, etnisch profileren, de boerkini, de staatsgreep in Turkije en de vluchtelingencrisis. De stukken van Tahmina Akefi (‘Voor Nederland hebben sommige migranten geen respect’), Ebru Umar (‘Mag ik alsjeblieft geen Turk meer zijn?’), Samira Dahri (‘Salafisme is de oplossing tegen radicalisering’) Hasna El Maroudi (‘Eindelijk zwemmen met boerkini’) en Meral Gülcür (‘Mijn naam is Meral Gülcür. Staat dat mijn advocatencarrière in de weg?’) werden uitzonderlijk goed gelezen. Net als trouwens de stukken van Dyab Abou Jahjah (´Nederland gaf me weer hoop’) en Herman Vuijsje (‘Het is onzin dat Nederland in de ban is van wijdverbreid racisme’).

Misschien dat weldra, tussen de duizend stukken die de opinieredactie per maand krijgt toegestuurd, ook een artikel zit van een Marokkaans-Nederlandse vrouw over klimaatverandering of van een Turks-Nederlandse student over de generatiekloof.

11 Martine Kamsma, chef Katern 2 nrc.next over shampooverlaters en het Maandaginterview

NRC Handelsblad, 11 april 2016

NRC Handelsblad, 11 april 2016

In katern 2 van nrc.next brengen we, behalve veel cultuur en media, verhalen en rubrieken die helpen het dagelijks leven te begrijpen en slimmer te leven. Hester van Santen vroeg zich af of het klopt dat je haar vanzelf weer schoon wordt als je het lang genoeg niet wast. Een triviale vraag die, doordat de auteur zich grondig verdiepte in de wetenschappelijke literatuur en zichzelf aan een experiment onderwierp, een inzichtelijk én onderhoudend verhaal opleverde. Had de Venus van Botticelli vet haar, of de Mona Lisa? Zijn mensen door de zeepindustrie een deel van de menselijke fysiologie verloren? Het zijn zulke vragen die een licht lifestyleonderwerp optillen en typisch NRC maken. ‘Shampooverlaters’ was met 50.000 leesminuten online het best gelezen stuk van die dag.

In katern 2 is het Maandaginterview een vaste waarde geworden. Elke week brengen we gesprekken met gewone mensen met een bijzonder levensverhaal. Hoewel we hen niet kennen, en zij praten over gebeurtenissen zonder nieuwsaanleiding, halen ze ’s maandags bijna zonder uitzondering de top 25 van best gelezen artikelen. De non die verliefd werd, de crimineel die zich tot god keerde, de vrouw die zelfs pijn voelt van de wind – ze raken de lezers in het hart.

12 Wieland van Dijk, chef NRC Online is er trots op het feit dat NRC steeds meer een digitaal nieuwsbedrijf wordt

NRC Online lanceerde eind 2015 een nieuwe site, waar we 24 uur per dag, zeven dagen per week al onze journalistiek kunnen laten zien. De site biedt ons bovendien de mogelijkheid om verhalen te vertellen met behulp van middelen die ons op papier niet ter beschikking staan. Interactieve graphics, liveblogs, video’s, fotoseries en zelfs informatieve games.

En dat deden we dus. We lieten lezers live meekijken met de onthulling van een T-Rex in Leiden. We hielden ze van minuut tot minuut op de hoogte van de gebeurtenissen in Brussel, Nice en Turkije, we lieten ze zelf de rol spelen van een voetbaljournalist, en we lieten ze discussiëren met onze chatbot, die uitlegde waarom hij een Brexit wél een goed idee vond. Zo verandert NRC steeds meer in een digitaal nieuwsbedrijf, waar ruim 200 journalisten ouderwets goede journalistiek bedrijven op moderne platforms.

NRC Handelsblad, 11 april 2016

Brexit chatbot

13 Elske Schouten, chef Buitenland over de Turkse premier Erdogan

Een van de meest omstreden personen in het buitenlandse nieuws dit jaar is Recep Tayyip Erdogan. De Turkse premier met wie Europa een deal sloot om vluchtelingen weg te houden uit Europa. Maar ook de leider die de mensenrechten en de democratische vrijheden in Turkije onder zware druk zet. Een omstreden speler in de oorlog in Syrië. En de hoofdpersoon van een van de meest dramatische nieuwsgebeurtenissen van het jaar: de verijdelde coup van 15 juli. De redactie volgde de gebeurtenissen die nacht op de voet, zowel vanuit Amsterdam als ter plekke. En de zaterdag erna schreef correspondent Marloes de Koning een longread over Erdogan zelf. Ze ging naar zijn oude woonplaats, sprak kennissen uit zijn jeugd en zijn carrière, interviewde zijn biograaf. Het leverde een genuanceerd portret op van de man, wiens aantreden als premier in 2003 nog werd gevierd als een overwinning voor de Turkse democratie en als het begin van de emancipatie van de minder welgestelde, religieuze Turken op het platteland. Een verhaal dat relevant blijft voor iedereen die wil begrijpen wat er in Turkije aan de hand is.

NRC Handelsblad, 22 juli 2016

NRC Handelsblad, 22 juli 2016

14 Laura Wismans, chef Lux en Het Blad over het nieuwe magazine van NRC en de wekelijkse bijlage Lux

Het eerste Blad

Het Blad. Een maandelijks, cultureel lifestylemagazine.

Dat past bij NRC, dat past bij de lezer en dat de hoofdzaken onder de bijzaken viert. U kunt zich voorstellen hoe trots we waren, bij de lancering van het eerste nummer van Het Blad bij NRC eind april. We schoten meteen in de roos met het spraakmakende interview met Paul Verhoeven, die vlak na verschijning succes had met zijn film Elle op het filmfestival van Cannes. Inmiddels zijn we zes nummers verder, en merken we dat Het Blad in goede aarde is gevallen bij de lezer. Frisse rubrieken worden afgewisseld met opvallende verhalen over talentvolle jonge mode-ontwerpers, walvistoerisme in Ierland en het design van reusachtige verkeersknooppunten.

De wekelijkse Lux laat zien wat mensen drijft. Hoe gaan mensen met elkaar om? Welke keuzes maken ze op het gebied van onder meer voeding en duurzaamheid? Wat doen ze met hun vrije tijd? In een bijlage die persoonlijk is en dichtbij komt, is een rubriek als het lunchinterview een prachtig vast onderdeel en met de Verhalen van de week zijn we dit jaar meer dan voorheen de maatschappelijke kant op gegaan. Toch zijn we onze lichte, nuchtere en praktische toon niet verloren. Op deze plek wil ik één verhaal aanhalen dat dit goed illustreert: Hart open, en relax, door Annemiek Leclaire (7 mei). De aanleiding: één op de tien gezinnen is een stiefgezin. Van hen zegt 32 procent gelukkig te zijn, 41 procent “absoluut niet”. In het stuk worden tien lessen op een rij gezet voor een gelukkig(er) samengesteld gezin.

15 René Moerland, chef Weekend was onder de indruk van het interview van Guus Valk met Jeb Bush

René Moerland, Chef Weekend was onder de indruk van het interview van Guus Valk met Jeb Bush Het komt niet vaak voor dat een Nederlandse correspondent in Washington een wereldwijde scoop haalt met een hoofdrolspeler in de Amerikaanse nationale politiek. Maar Guus Valk lukte het. Op 14 mei stond in NRC Weekend en in nrc.next zijn interview met Jeb Bush. De broer van George W. Bush was favoriet geweest om de Republikeinse presidentskandidaat te worden, maar hij legde het in de voorverkiezingen van de Republikeinse partij al vroeg af tegen Donald Trump. Het interview in NRC was het eerste waarin hij uitgebreid terugkeek. Dat was op zich al nieuws, maar Guus Valk haalde ook nog nieuws uit het gesprek zelf. Bush vertelde hem wat Amerikaanse media pas later te horen zouden krijgen: dat hij in november wel gaat stemmen, maar niet op Donald Trump of Hillary Clinton.

De Amerikaanse media namen het over – met enige vertraging, door de exotische herkomst. Het interview zette ook verder aan tot nadenken. Bush’ analyse van zijn eigen mislukking bleek neer te komen op een diagnose van de staat van de (Amerikaanse) politiek: “Kiezers accepteren geen autoriteit meer, van politici, van media”. De broer en zoon van een Amerikaanse president ontdekte dat in 2016, met kiezers praten “heel anders dan vroeger” is. „Je moet ontdekken waar hun waarheid ligt, door wie ze zich laten voeden.” Met zulke uitspraken raakte het journalistieke hoogtepunt van dit jaar in de weekendkranten van NRC ook aan het raison d’être van onze NRC-journalistiek: de waarheid zoeken. De echte.

Bush

NRC Weekend, 14 en 15 mei 2016

16 Hendrik Spiering, chef Wetenschap over een kritische Wetenschapsspecial

NRC Weekend, 9 en 10 april 2016

NRC Weekend, 9 en 10 april 2016

Een groot deel van het werk van een wetenschapsredacteur bestaat uit het scheiden van kaf van koren. Het weg te gooien kaf bestaat uit het onderzoek met (voor groter publiek) oninteressante conclusies, met een onderzoeksgroep die wel érg klein is, met redeneringen die we onlogisch vinden, of op basis van methodes die zo ondoorzichtig zijn dat we het niet vertrouwen. Over al die onderzoeken zouden we iedere dag hyperkritische stukken kunnen schrijven. Maar meestal hoor je er nooit meer iets van.

Toch is er iets veranderd in de wetenschap en de wetenschapsjournalistiek. Wetenschappelijke fraude komt vaker aan de oppervlakte. Wetenschappers laten zich kritischer uit over publicatiedruk en gedwongen samenwerking met bedrijven. En iedereen klaagt dat veel te weinig onderzoek wordt herhaald. Gebeurt dat wel, dan komt er vaak iets anders uit. Slecht nieuws, maar interessant voor de krant. Daarom kies ik voor de Wetenschapsspecial van 9 april over de ‘Onderzoekscrisis’. Met als coververhaal ‘Puinruimen in de psychologie’, over de ruzies over psychologisch onderzoek (door Ellen de Bruin). Het gaat over de verkeerde wetenschappelijke statistiek (door Marcel aan de Brugh). En over de praktische moeilijkheden áls je eens een bejubeld onderzoek over wilt doen (door Hester van Santen). Je kunt ook zeggen: dat wetenschappers al deze problemen onder ogen zien, is best goed nieuws.

17 Ward op den Brouw, chef Sport kiest voor een ijzersterke analyse van het falen van Ajax

De voetbalwedstrijd begint om 20.45 uur, en om 22.45 uur moet de krant ‘weg’ zijn: alle pagina’s moeten op dat tijdstip gezakt zijn. Dat betekent dat verslaggever Bart Hinke zijn verslag vrijwel direct na het laatste fluitsignaal van Rostov-Ajax af moet hebben.

Naar de wedstrijd kijken en tegelijkertijd een verslag maken: geen ideale combinatie, maar voor de voetbalverslaggevers van NRC routine, vooral op avonden van nationaal en Europees bekervoetbal. Tijdens de wedstrijd van Ajax in Rusland, waarin een plek in de Champions League de inzet is, krijgt het stuk van Bart Hinke zijn contouren. Ajax speelt dramatisch slecht. Al na ruim een uur kijkt de club uit Amsterdam tegen een 4-0 achterstand aan. Ajax verliest uiteindelijk met 4-1 en loopt de lucratieve Champions League mis, terwijl het onder de nieuwe trainer Peter Bosz ook in de competitie al niet zo lekker loopt.

Hinke levert na twee keer drie kwartier meer af dan een verslag: het is een scherpe analyse van het falen van de ploeg. In tegenstelling tot de club die hij beschrijft zet Hinke een mooie prestatie neer, die exemplarisch is voor de snelle en vakkundige wijze waarop voetbalverslaggevers op (Europese) voetbalavonden bij NRC hun werk doen.

Bush

NRC Weekend, 25 augustus 2016

18 Marien Jonkers, chef Studio experimenteert graag met illustraties, infographics, animaties

Interessante tijd, interessant jaar. We proberen en experimenteren steeds meer online (in samenwerking met het MMT - multimediateam) met illustraties, infographics, animaties en combinaties daarvan. Ik was blij met een aantal van zulke producties. In het begin van dit jaar een productie van de economieredactie (Wouter van Noort) over een zeer snelle trein tussen LA en San Francisco, de zogenaamde ‘hyperloop’. Fokke Gerritsma maakte illustraties, die door Elze van Driel en Yordi Dam in een ‘stop & go’- animatie werden gebruikt. Uiteindelijk 5.000 views, and still counting. Deze variant was een web-only productie, in de krant zag het er heel anders uit.

Ook een puur web-only productie was een quiz over de Tour de France. Zes vragen over de Tour. Binnen niet al te lange tijd maakt Roland Blokhuizen een aantal illustraties bij de vragen. Miriam Vieveen maakte er een leuke quiz van.

Ode aan de lezer

Door lezersdesk

Iets meer dan een jaar geleden stond een fractie van wat we schrijven bij NRC online. We brachten nieuws en het beste van het web, en zo af en toe een bijzondere longread. Andere verhalen belandden zelden op de homepage. Sinds oktober 2015 is daar definitief verandering in gekomen: al het moois dat we bij NRC maken – van video tot nieuws, van quiz tot onderzoeksverhaal – staat online. Het is in al zijn rijkdom te lezen en te bekijken door onze abonnees én anderen die kennis met ons willen maken.

Met de nieuwe site is er meer veranderd. Wat onze lezers lazen (en wat niet) en hoe ver ze in een stuk kwamen, wisten we tot voor kort maar nauwelijks. Feedback kregen we in beperkte mate – via de abonneecijfers of de brievenpagina, en een enkel telefoontje of tweet. Lezen mensen onze stukken eigenlijk wel? Is deze kop duidelijk? Welke onderwerpen vinden ze interessant? Decennialang maakten we, net als alle andere krantenbedrijven, pagina’s op basis van onze kennis en kundigheid, maar deels ook op gevoel. Sinds we steeds meer online werken, weten we gedetailleerd wat onze online-abonnees en potentieel toekomstige abonnees lezen. Dat delen we met de organisatie om van te leren. Daarvoor hebben we, ook iets meer dan een jaar geleden, de Lezersdesk in het leven geroepen. Wij kozen voor deze titel omdat hij precies zegt waar het om gaat: om u, de lezer. We willen niet alleen zenden maar ook ontvangen. We willen u beter bereiken, beter met u communiceren en beter naar u luisteren. We willen weten wat er speelt en waarom. En we willen onze stukken altijd en overal voor u op de best mogelijke en meest relevante manier leesbaar maken – van krant tot iPad en mobiel, van Facebook tot nieuwsbrief.

Fokke en Sukke

We vreesden bij het live gaan van de nieuwe site op 13 oktober voor het cliché dat online alleen kattenplaatjes en koppen met seks scoren. Zou dat waar zijn? Het was een opluchting dat ook online volop behoefte is aan kwaliteitsjournalistiek. De bestgelezen stukken uit het afgelopen jaar variëren van een column van Youp van ’t Hek tot een stuk uit Lux over hoe onze levens minder druk kunnen worden, van liveblogs over aanslagen, staatsgrepen en het Oekraïne-referendum, tot een bijzonder verhaal waarin een politie-agent vertelt over hoe hij zelf etnisch geprofileerd werd door zijn collega’s. Zulke gegevens houden we bij, zodat we alsmaar relevanter voor u zullen worden.

Dat doen we ook door nieuwe kanalen aan te boren: zo komen we naar u toe in plaats van dat u ons moet opzoeken. We versturen al nieuws via WhatsApp, experimenteren met Snapchat, bieden binnenkort een nieuwe service op Facebook Messenger en zijn regelmatig te vinden op Facebook Live. Want op de homepage komen lezers steeds minder vaak. Ze vinden hun nieuws op hun telefoon: op Twitter, Facebook of WhatsApp.

Of via nieuwsbrieven, helemaal terug van weggeweest. Bij het online gaan van de nieuwe site hebben we verschillende nieuwe nieuwsbrieven geïntroduceerd, waaronder een ochtend- en een middag nieuwsbrief: de NRC Vandaag en de 5 om 5 (Schrijf u in via nrc.nl/nieuwsbrieven). In de eerste brengen we lezers op de hoogte van het belangrijkste nieuws. In die tweede staan de vijf meestbesproken stukken van die dag. Het blijkt een uitgelezen manier om onze lezers wegwijs te maken in het grote aanbod aan mooie stukken dat NRC elke dag publiceert.

Tegelijkertijd willen we ervoor zorgen dat onze lezer via de nieuwsbrieven de voor hem of haar meest relevante stukken tot zich krijgt. Daarom zijn we ook met verschillende themanieuwsbrieven begonnen.

Daarin staan niet de traditionele redacties centraal – binnenland, economie of sport – maar juist overkoepelende thema’s die onze lezer interessant vindt. Zo is er de nieuwsbrief Slim Leven, waarin onze beste artikelen over carrière, geld, technologie en zelfverbetering gebundeld zijn. In de nieuwsbrief Eten & Gezondheid staan recepten, restaurantrecensies en de laatste inzichten over (gezond) eten. In de nieuwsbrief NRC Binnenhof wordt de lezer op de hoogte gehouden van wat er zich in het Haagse afspeelt, in de NRC Internationaal tippen onze redacteuren en correspondenten wat zij lezen in de internationale media. En er komen binnenkort nog meer nieuwsbrieven aan.

Minstens zo belangrijk als u zo goed mogelijk aanspreken, is met u in gesprek gaan. Via een bijzonder onderzoek naar euthanasie bij de Binnenland-redactie peilden we uw mening daarover. Via WhatsApp lieten we u vragen stellen (en gaf de redactie antwoord) over de aanslagen in Brussel en de staatsgreep in Turkije. Via Facebook lieten we Trix zien in het Naturalis en kon u live vragen stellen aan onze aanwezige redacteur. Via stemwedstrijden lieten we u een favoriet restaurant, lm of boek kie- zen. Op de Economie-redactie konden we met uw hulp de zorgtarieven in kaart brengen. En via de brieven-pagina’s hoorden we hoe u dacht over onze journalistiek en grote maatschappelijke thema’s.

Dank, beste lezer.
We kijken er naar uit ook volgend jaar van u te horen.

Anouk van Kampen, Annemarie Sterk, Luuk Willekens

Nog een journalist gedagvaard onlangs?

Door ombudsman Sjoerd de Jong

Hopelijk niet – maar het is geen retorische vraag meer. Media, of ‘de gevestigde media´ (ook wel bekend als de mainstream media) krijgen steeds meer te maken met de toegenomen assertiviteit van hun consumenten en andere belanghebbenden. Of het nu gaat om de aanrandingen in Keulen, de islam of Zwarte Piet, de krant krijgt anno 2016 vaak reacties van grote heftigheid, waarin niet alleen wordt gewezen op een fout, vergissing of onwenselijk standpunt, maar ook op hoge toon excuses en boetedoening worden geëist. De klassieke ingezonden brief aan NRC Handelsblad (stereotiep: “Koning Willem I trouwde niet in 1790 maar in 1791 met Wilhelmina van Pruisen”) heeft concurrentie gekregen van hekelschriften, dreigementen en, soms, dagvaardingen.

Niet alleen bij deze krant, overigens, het is een mediabreed verschijnsel. Dat heeft te maken met een aantal maatschappelijke ontwikkelingen, grofweg samen te vatten, in goed pseudosociologisch jargon, als horizontalisering, ideologisering en (semi-)juridisering.

Horizontalisering. Het verschil tussen oude en nieuwe media, en daarmee dat tussen professionele journalisten en burgerjournalisten is kleiner geworden, zo niet verdwenen. Het monopolie op informatie is verbrijzeld, het ‘gezag’ van traditionele media neemt af. Burgers – en politici – gebruiken steeds meer eigen kanalen. De drempel om iets terug te zeggen tegen een medium is navenant lager geworden. En inderdaad, dat kunt u ook democratisering noemen, of emancipatie.

Verwant punt: het verschil tussen kranten onderling is kleiner geworden, en hun politiek-maatschappelijke stellingname diffuser. Ze volgen vrijwel allemaal in kapitalen het ‘nieuws van de dag’. Maar met aanmerkelijk minder accentverschillen dan in het verzuilde verleden.

Ideologisering. Het Nederlandse opinieklimaat wordt inmiddels al ruim een decennium beheerst door heftige verschillen in opvatting over grote thema’s als immigratie, integratie, Europa en de Nederlandse identiteit. En als het om identiteit gaat, zijn tegenstellingen geen simpele meningsverschillen meer, maar een kwestie van loyaliteit versus verraad, helderziendheid versus blindheid, voorhoede versus vijfde colonne. De krant merkt dat. Elk van die debatten leidt tot kritiek op de krant, die afwisselend „racistisch” wordt gevonden of juist „islamofiel”. Inderdaad, dat kunt u polarisatie noemen.

De druk op de krant in ideologische kwesties komt intussen vaak van lobbygroepen. Die betichten de krant ervan ideologisch partij te hebben gekozen, en pleiten zogenaamd voor neutrale of objectieve journalistiek. In feite willen ze dat de krant gewoon een andere partij kiest, namelijk de hunne.

(Semi)-juridisering. Reputatiemanagement, het constant toezien op je eigen publieke persona, is allang niet meer voorbehouden aan elite of machthebbers. Integendeel, reputatiemanagement is van iedereen. Van Facebook, Twitter en Instagram tot op schoolplein en werkvloer is iedereen een ster in zijn eigen film. En inderdaad, dat kunt u ook individualisering of zelfs aristocratisering noemen.

Het gevolg is dat burgers steeds meer zeggenschap opeisen over wat en hoe de krant over hen schrijft. Niemand wil nog een simpele “content leverancier”– terwijl hún naam jaren later nog smadelijk opduikt op Google. Dat uit zich op allerlei manieren: onwil om met naam in de krant te staan; de eis om artikelen van tevoren in te zien en te corrigeren; en een gestage stroom min of meer dwingende verzoeken om namen te schrappen van de site of uit het doorzoekbare digitale archief van de krant.

Een paar voorbeelden van dit jaar om het concreter te maken.

Toen in januari de eerste berichten binnenkwamen dat in de Oudejaarsnacht in Keulen tientallen vrouwen waren aangerand, meldde het eerste stukje daarover op nc.nl geen informatie over de vermoedelijke dader. Die was nog onzeker, vond de redactie, en zou later kunnen worden toegevoegd.

Die aarzeling, terecht of niet, werd binnen een half uur afgestraft door ruim een dozijn bezoekers van de site die merendeels verontwaardigd mailden waarom de krant niet meldde, of zelfs verzweeg, dat het om mannen met een Arabisch uiterlijk ging. De auteur voegde die informatie, ontleend aan de Duitse politie, toe en daarna zwegen de kanonnen aan het lezersfront.

Goed van die redacteur, kunt u zeggen. Maar de intensiteit, of zelfs woede, van die bezoekers was ook leerzaam. De meest verontwaardigden leken er van uit te gaan dat hier bewust iets werd achtergehouden door een laffe linkse krant – een vast refrein in kritiek op de “leugenpers”.

Ja, er was twijfel op de redactie. Maar er was geen vooropgezette bedoeling, laat staan een ideologisch plan om feiten te verzwijgen.

Ander, lastiger voorbeeld, ook weer van nrc.nl, omdat daar lezersreacties het snelst en het meest direct binnenkomen.

Israël-Palestina, van oudsher de elektriciteitskabel van de journalistiek: pak hem vast en je brandt je handen.

In februari stak woede op over de kop Vijf Palestijnen gedood door Israëlische politie. Dat waren de brute feiten (zoals journalisten ze leren: eerst zeggen hoeveel doden er zijn gevallen, en door wie). In het artikel werd verder uitgelegd wat er precies was gebeurd.

Maar daar dachten veel reageerders op Twitter anders over: die kop was een schandalige omkering van de werkelijkheid: de gedode Palestijnen waren zelf begonnen, zij waren met getrokken messen op mensen afgerend! Onder druk van die kritiek veranderde de redactie de kop en kwam er te staan Palestijnse geweldplegers gedood door Israëlische politie. Beter? In elk geval feitelijk onjuist, want daadwerkelijk geweld had een aantal van hen nog helemaal niet kunnen plegen, voor ze werden doodgeschoten.

Hoe houdt een redactie onder zulke druk het hoofd koel? Zeker nu online van alles nog voortdurend kan worden aangepast of versleuteld.

O ja, of verwijderd.

Ander voorbeeld. Een weinig vriendelijke cartoon van Zomergast Dyab Abou Jahjah, bij een artikel van hem, werd in augustus door de hoofdredactie off line gehaald toen er gemor opstak op Twitter – en op de redactie.

Verstandig? Of was gepubliceerd nu eenmaal gepubliceerd?

Het meest recente voorbeeld van lezersdruk gaat over groente. U kent ze nog wel, de leuke dames van The Green Happiness. De krant plaatste in september een lunchgesprek met hen, lichtelijk ironisch opgeschreven – waarna de storm opstak, onder bloggers maar ook onder lezers. Alsof de krant een acuut gevaar voor de volksgezondheid op de lezers had losgelaten.

In paniek gooide de krant het roer honderdtachtig graden om, er volgde een spervuur aan kritische reacties, artikelen en opiniestukken waarin de groentedames vakkundig werden ondergeschoffeld.

Was het echt zó ernstig? Het stuk behoefde een feitelijke aanvulling – want je wilt weten of zo’n dieet ergens op slaat – maar de ondergang van de Titanic was dit nu ook weer niet.

Hoe moet de krant daarmee omgaan?

Eén ding is duidelijk: we stand by our story werkt niet meer, nu horizontalisering, ideologisering en juridisering elkaar hebben gevonden. Uitleg is geboden, en waar nodig, correctie.

Tegelijk moet de krant zich bewust zijn van zijn eigen koers, en niet zwabberen al naar gelang hoe en w ook geen kwaad kunnen.

Maar ook dit: onthouden dat Twitter niet de navel van de wereld is. Dat een storm aan kritiek soms in een glas water zit. Ja, de lezer laat meer dan ooit van zich horen – en dat is niet alleen maar slecht. Integendeel. De meeste lezers met wie ik correspondeer zijn er helemaal niet op uit de krant pootje te lichten, ze willen die juist beter maken.

Dat zijn lezers die redelijk wijzen op fouten en vergissingen, op zwakke plekken in de berichtgeving of op blinde vlekken van de redactie. Ik maak er dankbaar gebruik van in mijn werk als ombudsman. In de Beginselverklaring van NRC Handelsblad staat het zo mooi: de krant is er voor mensen die bereid zijn na te denken, kauwt niet voor wát ze moeten denken, en is wantrouwig jegens elk (ja, elk) collectief. Samengevat in twee woorden die nog altijd in het logo op onze voorpagina staan: Lux en Libertas.

Sjoerd de Jong, ombudsman@nrc.nl

sjoerddejong

Colofon

Redactie

Peter Vandermeersch
Michel Krielaars
Anouk van Kampen
Annemarie Sterk
Luuk Willekens
Sjoerd de Jong

Eindredactie

Joyce Roodnat

Fotografie

Lars van den Brink

Infographics

Studio NRC

Cartoon

RGvT

Vormgeving

Robert Buizer print
Koen Smeets online

Coördinatie

Tessa Franssen