Indiase IT’ers in Nederland, met een fiscaal voordeeltje voor de baas

Expats

Via de expatregeling werken honderden Indiase IT’ers bij grote bedrijven. Of het fiscale voordeel vooral bij hen óf bij hun werkgever terecht komt, wordt vaak niet gecontroleerd.

Foto’s Olivier Middendorp

Al jaren ziet hij Indiërs voorbij lopen, zegt pompbediende Ronald van Texaco. Bij halte Ouderkerklaan in Amstelveen pakken velen van hen ’s ochtends de bus of sneltram naar hun werk in de Bijlmer of aan de Zuidas. „Het zijn er steeds meer geworden”, zegt hij. „Allemaal mannen, hè. Ze kopen állemaal Marlboro Light en betalen állemaal met een groene pas. Van ABN Amro. Dat is echt opvallend.”

Vriendelijk beantwoorden ze vragen terwijl ze wachten op bus 300 – of de volgende als die al vol zit. Sommige Indiërs zijn pas twee weken hier, anderen al drie jaar en hebben inmiddels een gezin. „I love the work-life balance”, zeggen ze. In Nederland werken ze acht uur, in India vaak op afroep. De een is open en de ander is terughoudend over het bedrijf waar ze gestationeerd zijn. „Sorry, it’s in the contract: we can not reveal the company.

Dit zijn de hoogopgeleide IT’ers uit de wederopbouwwijk Keizer Karelpark, op 6.350 kilometer afstand van New Delhi. Ze werken hier bij multinationals zoals ABN Amro, ING, Air France-KLM en Randstad. Maar ze zijn in dienst van wereldwijde IT-personeelleveranciers als IBM, TCS, Infosys en Capgemini. Ze delen vaak huurwoningen voor expats, waar ze woekerprijzen voor een kamer betalen. Boodschappen doen ze aan de Lindenlaan, waar naast een sushibar twee winkels met Tandoori-specialiteiten zitten.

Naast offshoring van productie naar het verre buitenland, halen grote bedrijven ook veel arbeid onshore naar Nederland. Zo is Amstelveen van ‘Japan aan de Amstel’ nu ‘Little India’ geworden. Het aantal Indiërs is sinds 2011 gegroeid van 1.325 naar 3.150. Ze vormen bijna 4 procent van de bevolking, het dubbele van het aantal Japanners in Amstelveen.

Omstreden belastingvoordeel

De meeste Indiase IT’ers komen hier met een omstreden belastingvoordeel: de 30 procentregeling. Voor hen hoeven werkgevers over 30 procent van het loon geen belasting te betalen. Zo kunnen ze werknemers compenseren voor bijvoorbeeld reiskosten, een taalcursus en de eerste huur, is het idee. De regeling wordt het meest gebruikt door Indiërs (15 procent) en medewerkers van computerservicebureaus, volgens de Algemene Rekenkamer.

Het totale aantal gebruikers van de ‘expatregeling’ is gestegen tot 52.000 en de gemiste belastinginkomsten liepen op tot 700 miljoen euro. PvdA, SP, GroenLinks en PVV willen de regeling daarom afschaffen. „Het is onbedoeld concurrentievoordeel voor buitenlandse werkgevers: de wereld op zijn kop”, zegt PvdA’er Ed Groot. De SGP en D66 zijn voor versobering van de regeling tot inkomens onder de Balkenendenorm (178.000 euro).

Tijdens het overleg over het nieuwe Belastingplan, dat maandag begint, gaat de Tweede Kamer stemmen over de regeling. Partijen willen de gemiste belastinginkomsten liever gebruiken voor verlaging van het eigen risico in de zorg of voor ontwikkelingssamenwerking.

Vakbond FNV meent dat de expatregeling door ABN Amro en leveranciers van IT-personeel oneigenlijk wordt gebruikt. Het inzetten van goedkopere Indiase IT’ers is vooral een „lucratief verdienmodel”, zegt Stefanie Sprong van het team handhaving en naleving van de FNV.

De expatregeling is namelijk bedoeld voor buitenlandse werknemers met schaarse of specialistische kennis (minimuminkomen 36.889 euro) en om het vestigingsklimaat voor bedrijven aantrekkelijker te maken. Maar de vraag is hoeveel Indiase IT’ers echt aan die criteria voldoen en of het belastingvoordeel echt aan hen wordt doorgegeven.

Geen expats, maar familie

ABN Amro ontkent stellig de verdringing van arbeidsplaatsen of uitbuiting , zegt Frans van der Horst, directeur automatisering van de bank. De Indiase IT’ers zijn bovendien niet bij de bank in dienst, benadrukt hij op zijn werkkamer aan de Zuidas. Ze werken gráág voor de bank. Van der Horst beschouwt ze niet als expats, maar meer als „extended family” .

Van der Horst heeft een grote familie. In totaal werkt ABN Amro met ongeveer 6.000 ICT’ers, van wie 3.400 externe medewerkers. Iets meer dan de helft van die externen werkt in Nederland, zoals de Indiase IT’ers, en de rest werkt over de grens in bijvoorbeeld Hongarije, de Verenigde Staten en India. De meeste IT’ers in Nederland werken op het kantoor aan de Amsterdamse Foppingadreef. In de gangen zie je sommige vrouwen in kleurige Indiase kleding lopen. In magnetrons kunnen IT’ers hun Indiase eten opwarmen.

„Ik zal niet ontkennen dat een universitair opgeleide en door TCS of Infosys door de wasmachine gehaalde IT’er lichtjes goedkoper is dan hier”, zegt Van der Horst. „Ik ga niet in op details over hoe groot het voordeel is. Voor mij is de snelheid waarmee ik producten in de markt kan zetten het belangrijkst. Personeelskosten staan op nummer twee.”

Vier Indiase IT’ers in Nederland. De tekst gaat hieronder verder

Wat expats aan de expatregeling overhouden, wordt in veel gevallen niet gecontroleerd. Werkgevers mogen het fiscale voordeel via het brutoloon geheel doorgeven óf in plaats daarvan een netto vergoeding geven. Hoe hoog die vergoeding is, controleert de Belastingdienst niet. „Wij treden niet in afspraken die werkgevers en werknemers met elkaar maken”, zegt een woordvoerder.

Neem een programmeur van eind twintig uit Zuid-India, van wie de naam bij de redactie bekend is. Zijn verhaal lijkt op dat van andere IT’ers die deze krant en de FNV spraken. Na een universitaire opleiding is hij door Capgemini van India naar ABN Amro verplaatst. Hier verdient hij 2.100 euro netto per maand als app-ontwikkelaar, terwijl hij in India 800 à 900 euro zou verdienen. Hij werkt hier via de expatregeling, maar het belastingvoordeel gaat naar Capgemini, stelt hij.

Samen met twee andere Indiërs huurt hij een driekamerappartement voor 1.800 euro per maand. Hij klaagt niet. „Het klimaat en de cultuur zijn erg cool”, zegt hij. In zijn vrije tijd gaat hij naar Hollywood- en Bollywood-films en speelt hij cricket met vrienden in het Amsterdamse Bos.

Indiaas salaris

Capgemini bevestigt dat Indiase werknemers die bij klanten in Nederland werken, zoals ABN Amro, het fiscale voordeel niet krijgen uitgekeerd. Zij krijgen een lager „Indiaas salaris”, waarover Capgemini niet in Nederland, maar in India belasting betaalt, zegt een woordvoerder. Voor bijvoorbeeld huisvesting krijgen ze daarbij een „marktconforme netto vergoeding”. Over de hoogte van deze vergoeding doet Capgemini geen uitspraken.

„Op deze manier is de 30 procentregeling vooral een loonkostensubsidie voor de werkgever in plaats van een belastingvoordeel voor de expat”, zegt Sprong van de FNV. „Bedrijven die werken op de manier die Capgemini beschrijft, ondermijnen het gelijke speelveld in Nederland met een belastingtruc.”

Infosys zegt dat zijn Indiase werknemers bij ABN Amro wél in Nederland worden uitbetaald en het fiscale voordeel krijgen. TCS wil geen commentaar geven.

Over hoé schaars en specialistisch het werk van Indiase IT-werkers is, verschillen de meningen. The Future Group, een ICT-ondernemerscollectief uit Zoetermeer, hield een steekproefje onder 100 leden van de maatschappen. De meerderheid denkt dat grote bedrijven Indiase IT’ers inhuren om kosten te besparen, al is dat niet het hoofddoel. Ze willen vooral „bulkwerk” uitbesteden, zoals testwerk en het verzamelen van zakelijke informatie. „Dat is geen specialistisch werk”, zegt mede-oprichter Bart Timmer. „Als het wel om écht specialistisch werk gaat, is het aanbod niet toereikend, nee.”

Het tekort aan IT’ers is bekend. Het aantal banen in de sector stijgt zowel dit jaar als volgend jaar met 5.000 (zo’n 2 procent), volgens uitkeringsinstantie UWV. Het is daarom „aannemelijk” dat de IT’ers in aanmerking komen voor de expatregeling, denkt de Algemene Rekenkamer.

Maar tegelijkertijd zijn er ruim 7.570 werkloze ICT’ers met een WW-uitkering, van wie de helft hoger opgeleid is en de helft uit 55-plussers bestaat. Waarom krijgen die Nederlanders met potentie geen bijscholing en banen, vraagt de FNV? Terwijl ABN Amro in 2008 door de Staat is gered en massa’s mensen ontslaat?

„Wat ik zoek, is niet de zestigjarige IT’er”, zegt Van der Horst van ABN Amro. „Het werk zit in veel modernere omgevingen. En dan is het hopeloos irritant dat de Nederlandse technische universiteiten weinig mensen hebben en uitspuwen.”

„Als ik er vandaag 800 zou kunnen aannemen, op Nederlandse condities, met de kennis en kunde die we nodig hebben, dan doe ik dat. Zonder twijfel.”