Cultuur

Interview

Interview

‘Er is geen plicht om te leven’

Interview Pia Dijkstra, D66

Het Tweede Kamerlid ontpopt zich als het gezicht van D66 op het vlak van zelfbeschikking. Ze botste met de christelijken.

Het debat over ‘voltooid’ leven was woensdag nog maar even aan de gang in de Tweede Kamer, toen D66-Kamerlid Pia Dijkstra, een van de grote pleitbezorgers van een wet die hulp bij zelfdoding bij mensen die medisch gezond zijn, maar niet meer willen leven, een tweet verstuurde: „Boodschap van christelijke partijen aan mensen met een stervenswens: zoek het zelf maar uit.”

Het kwam haar op kritiek te staan. Verschillende partijen worstelen met hun reactie op de kabinetsbrief over ‘voltooid’ leven. De regering wil hulp bij zelfdoding in dergelijke gevallen mogelijk maken via een nieuwe wet. Daarbij legt zij het advies van de commissie-Schnabel, die op verzoek van het kabinet keek naar de kwestie en juist concludeerde dat dergelijke verzoeken passen binnen de huidige euthanasiewet, naast zich neer.

Waar D66 achter een ‘voltooid leven-wet’ staat, vinden de SGP en ChristenUnie zo’n wet „een stap te ver gaan”. Volgens hen heeft de overheid de plicht het leven te beschermen. Pia Dijkstra zegt: „Er is géén plicht om te leven.”

„Als je er nu in geslaagd bent een heel leven lang zelf keuzes te maken, wat is dan het recht van de overheid te verhinderen dat je op een waardige manier kan sterven?”, zegt Dijkstra.

„Natuurlijk moeten we er alles aan doen om eenzaamheid te voorkomen, en aandacht besteden aan ouderen die zich niet kunnen redden. Daar maakt D66 zich óók sterk voor. Maar soms, ondanks alle goede bedoelingen, willen mensen niet verder.”

Dijkstra is al enkele jaren zelf bezig is met een initiatiefwetsvoorstel over hetzelfde onderwerp. Daar gaat ze mee door, het zou „raar” zijn af te wachten waar het kabinet mee komt.

Het advies van de commissie-Schnabel noemt ze „teleurstellend” en „geen handvat voor mensen die binnen de euthanasiewet geen gehoor vinden”. Want de nadruk wordt gelegd op medische grondslag, hoewel volgens Dijkstra die wet ook bedoeld was voor mensen die ‘levensmoe’ waren. „Daar heb ik het vaak met oud-minister Els Borst over gehad.” Het arrest-Brongersma, bevestigd door de Hoge Raad, benadrukte echter dat ‘levensmoeheid’ geen rechtsgeldige reden was voor euthanasie.

‘Ik ben klaar’

Het ergert Dijkstra dat er in het debat nu net gedaan wordt alsof goede zorg, aandacht voor eenzamen en ‘herwaardering’ van ouderen dé oplossingen zou zijn voor „de groeiende groep” mensen die hun leven ‘voltooid’ vinden. „De voorbeelden die je in de media ziet, zijn juist mensen die daar niet mee worstelen, die liefde van kinderen en kleinkinderen kennen en toch zeggen ‘ik ben klaar’, ‘ik wil de aftakeling niet afwachten’.”

„Voor veel mensen is het belangrijk te weten dat sterven dan kán”, zegt zij. „Of zij vervolgens van die mogelijkheid gebruik maken, is iets anders.” Ze is voorstander van een leeftijdsgrens, in tegenstelling tot de VVD. „Als je het hebt over een ‘voltooid’ leven, dan praat je over terugkijken op een leven. Op een bepaalde leeftijd kan je inschatten wat het leven je nog kan brengen.” Al worstelt ze met wáár die leeftijdsgrens moet komen te liggen. „Het is wat arbitrair, we kunnen steeds meer en worden steeds ouder. In mijn concept is het 80 jaar.”

Zonder leeftijdsgrens „praat je over hulp bij zelfdoding”. „Dan hebben we het over een ander onderwerp, en een andere groep mensen.” En zonder leeftijdsgrens denkt Dijkstra ook dat de euthanasiewet kan worden uitgehold: wellicht zouden mensen dan niet meer bij een arts aankloppen, die niet de plicht heeft een euthanasiewens in te willigen. Daarom zijn er ook bij een ‘voltooid leven-wet’ toetsingscriteria nodig, zegt ze.