De VVD heeft nu spijt van ‘briljant plannetje’ Zwarte Piet

VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra sprak in het tv-programma Pauw over Zwarte Piet. Het optreden had beter gekund, zei hij tegen partijgenoten. „Ruimte voor verbetering noemen ze dat, geloof ik.”

©

De VVD-fractie maakt elke dinsdagmorgen, in de wekelijkse vergadering, een mediarondje. Wat zien we aankomen, wat ging goed, wat ging fout.

Dit keer, afgelopen dinsdag, was het een optreden van fractievoorzitter Halbe Zijlstra zelf dat beter kon. En dat was zacht uitgedrukt. Sorry jongens, dit was niet best, gaf Zijlstra meteen maar toe aan zijn fractiegenoten. „Ruimte voor verbetering noemen ze dat, geloof ik.”

Een dag eerder, op maandagmiddag, leek het de VVD-voorlichting nog wel zo’n briljant plannetje. De commerciële televisiezender RTL ruilt Zwarte Piet in voor Schoorsteenpiet, het was het verhaal van de dag. Nu kon de VVD mooi eens opkomen voor de groep Nederlanders die graag aan een traditie vasthoudt, maar het zat is om als racist te worden weggezet.

Het liep anders. Maandagavond laat aan tafel bij televisieprogramma Pauw was het Halbe Zijlstra versus de rest. Hij kwam op een glibberige zeephelling terecht en terugkrabbelen ging niet meer, zoals ze het in de VVD-top achteraf omschrijven. De Binnenhofse blunder van de week.

Geen van de andere gasten aan tafel begreep welk gevaar Zijlstra precies zag in die schoorsteenpieten van RTL. „Je geeft die kinderen een handje pepernoten en ze zijn het vergeten”, zei programmamaker Sophie Hilbrand. Goed punt, zag je hem denken.

Tekst gaat verder onder de video

Eén verkeerd gekozen woord

Zijlstra zou aanvankelijk niet eens zelf naar Pauw gaan. De redactie van het programma had met de VVD gebeld, of de partij misschien interesse had in een debatje over Zwarte Piet die avond. De cultuurwoordvoerder, Tweede Kamerlid Michiel van Veen, zou aanschuiven. En het zou ook nog over de ontruiming van het vluchtelingenkamp in Calais gaan.

Maar Zijlstra was toevallig toch al in Amsterdam, dus kon hij wel gaan. Plus: begin van de avond raakte Pauw stukken geïnteresseerder, door de stevige taal die Zijlstra voor de camera van RTL had gebruikt. Hij zei aan het begin van maandagavond dat RTL met „zo’n abrupt besluit” wat hem betreft „het Sinterklaasfeest vermoordt”. Laat hem dat maar komen uitleggen, dacht de redactie.

Dat woord was te stevig, beseffen ze bij de VVD achteraf. Niet alleen in de fractievergadering, ook voor de camera’s draaide Zijlstra er een dag later niet omheen. Geen goed optreden. In de wandelgangen rolden Tweede Kamerleden van de VVD met hun ogen over dit akkefietje. Want wáárom zou je überhaupt aanschuiven over dit onderwerp? Al was het wel mooi dat hun fractievoorzitter ruiterlijk toegaf dat hij mis zat.

Lees hier de recensie van tv-recensent Hans Beerekamp terug: Maar wat is nu het geváár, Halbe Zijlstra?

Meer dan alleen de boodschapper

Vreemde gewoonte voor een hardcore liberaal als hij, om bedrijven de maat te nemen, kreeg Zijlstra als kritiek. Maar het principe dat je je niet te veel moet bemoeien met ‘de markt’ passen de liberalen al langer selectief toe. Dit voorjaar vermaande Zijlstra ook al de Hema, toen leek het erop dat die in plaats van paaseitjes ‘verstopeitjes’ zou verkopen. Verloochening van de Nederlandse tradities, volgens hem.

Politici kunnen zich prima uitspreken over dit soort maatschappelijke discussies, vindt de VVD, daar vraagt de samenleving toch ook om. Het wordt een ander verhaal als je vindt dat de overheid ook actie moet ondernemen. Dat vindt de VVD duidelijk weer niet. De rondetafelgesprekken die vice-premier Lodewijk Asscher (PvdA) geregeld rond Zwarte Piet hield om partijen nader tot elkaar te brengen, hadden van de VVD-fractie echt niet gehoeven. RTL zat daar ook bij en je ziet wat daarvan is gekomen.

Wordt Zijlstra niet gewoon op pad gestuurd om die conservatief-culturele VVD-boodschap te vertellen? Om, standaardvraag, kiezers bij de PVV van Geert Wilders weg te halen? Bij de VVD worden ze onderhand gek van die aanname.

Partijleider en premier Mark Rutte kon dit klusje in elk geval niet opknappen. Coalitiepartner PvdA sprak hem twee jaar geleden al eens aan op zijn Piet-opvattingen. Rutte zei toen op een persconferentie dat het nu eenmaal Zwarte Piet is en niet Groene of Bruine Piet. Vooral de opmerking over zijn „vrienden op de Nederlandse Antillen” viel bij de PvdA-top verkeerd. Daar, zei Rutte, zijn ze blij met Sinterklaas, omdat zij zich niet hoeven te schminken. „Als ik Zwarte Piet speel, ben ik nog dagen bezig met het spul van mijn gezicht te krijgen.” Rutte moest zich voortaan inhouden van de PvdA.

Ook ín de VVD is natuurlijk discussie. De één vindt het prima dat het Sinterklaasfeest verandert, de ander ziet die traditie liever niet verloren gaan en vindt het ergerlijk dat je dan gelijk als racist wordt weggezet. Wat zij gemeen hebben: dat ze snel over fouten heen stappen. Halbe Zijlstra zelf was nog gezellig een drankje blijven drinken, na afloop van Pauw.