Chinese president versterkt zijn macht

Xi Jinping is officieel benoemd tot ‘de kern’ van land en partij. Dat is dezelfde status als China’s grondleggers Mao Zedong, Deng Xiaoping en Jiang Zemin hadden.

AFP

President Xi Jinping (63) van China heeft zijn greep op de Communistische Partij, het leger en de economie verder uitgebreid. Hij is officieel benoemd tot ‘de kern’ van land en partij. Het besluit om Xi dezelfde status toe te kennen als China’s grondleggers Mao Zedong, Deng Xiaoping en Jiang Zemin werd donderdag genomen tijdens geheim beraad van het Centraal Comité van de Communistische Partij van China (CPC).

De titel ‘kern’ of ‘kern van de leiding’ heeft een puur politiek karakter en komt niet voor in de grondwet en de partijreglementen. Xi’s nieuwe status is een uitdrukking van het feit dat hij de macht over de 88 miljoen leden tellende CPC, het 2,3 miljoen soldaten tellende leger en de 1,3 miljard Chinezen stevig in handen heeft. Hij wordt door analisten daarom ook wel de nieuwe Mao Zedong of Deng Xiaoping genoemd.

„China staat voor grote strategische uitdagingen en heeft daarom sterk leiderschap rondom een sterke man nodig, een reusachtig land als China kan niet zonder nucleus”, aldus Chen Daoyin van de Shanghai Universiteit voor Politieke Wetenschappen en Wet. En: „Xi heeft nu ook de macht om de partij definitief te zuiveren van corrupte en ongedisciplineerde elementen. Dat is hoog tijd.” Deze uitspraken van Chen zijn een echo van de commentaren in de staatsmedia.

In de aanloop naar het vijfjaarlijkse partijcongres in oktober 2017 is Xi nu al verzekerd van een tweede termijn als partijleider en president (tot 2022) en kan hij grotendeels zelf het Politbureau samenstellen. In 2017 gaan zeven van de huidige leden van het oppermachtige Politbureau met pensioen. Onder degenen die hen zullen vervangen zal zich ook de vermoedelijke opvolger van Xi bevinden. Volgens de Beijingse historicus Zhang Lifan heeft Xi nu het principe van collectief leiderschap „overboord gekieperd” en vervangen door „dictatoriaal leiderschap”.

„Xi kan net als Deng Xiaoping en Jiang Zemin zijn invloed tot ver na zijn pensionering laten gelden omdat hij zijn opvolger zelf kan selecteren”, aldus Zhang wiens website en blogs worden gecensureerd. De hoogbejaarde Jian Zemin die China leidde in de jaren negentig van de vorige eeuw geldt nog altijd als invloedrijk. Daarentegen is Xi’s onmiddellijke voorganger Hu Jintao totaal uit zicht verdwenen.

Politieke wetenschapper Chen Daoyin, die daarover geen uitspraken wil doen, verwacht dat Xi zijn macht in tweede termijn vooral wil gebruiken om de grote hervormingen in het leger en van de staatsbedrijven door te zetten. „In de partij, in het Volksbevrijdingsleger en in de staatsbedrijven zijn er nog steeds groepen die zich verzetten tegen de modernisering van China onder leiding van de Communstische Partij”, aldus Chen. Met name in de landmacht en bij verouderde staatsbedrijven in de kolen- en staalindustrie en bij lokale overheden is het verzet tegen hervormingen hardnekkig.

De kritische historicus Zhang Lifan heeft daar zijn twijfels over. „Het lijkt er vooral op dat Xi de hervormingen en de anti-corruptiecampagne wil gebruiken om zijn politieke tegenstanders uit te schakelen. Zolang Xi aan de macht is en grote invloed heeft, zullen er in China geen politieke hervormingen plaatsvinden”, zegt Zhang.

Behalve de statusverhoging van Xi heeft het Centraal Comité ook de maatregelen goedgekeurd voor de volgende fase van de anti-corruptiecampagne waarin al meer dan een miljoen partijfunctionarissen zijn gesneuveld. Onder hen een voormalig lid van het Politbureau, topgeneraals, ministers en vice-ministers en provinciale partijsecretarissen. In de nieuwe fase zijn vooral de regionale directies van staatsbedrijven en de landmacht het mikpunt. Verwacht wordt dat in de komende jaren, zoals Mao ooit zei, nog tienduizenden corrupte „partijtijgers en -vliegen zullen worden doodgemept”.