Bonobo’s hadden ook seks met chimpansees

Primatologie

Nu leven bonobo’s en chimpansees gescheiden, maar niet lang geleden hadden ze onderling nog seksueel contact, zo blijkt uit DNA-analyses.

Een chimpansee zit met haar dochter op een gevallen boomstam, in een Oegandees Nationaal Park. Foto Keving Langergraber

Bonobo’s en chimpansees zijn twee verschillende soorten, maar nog niet zo lang geleden hebben de twee mensapen zich onderling gekruist. Onderzoekers geleid door Spaanse genetici maakten vrijdagin Science bekend dat ze bonobo-DNA hebben teruggevonden bij chimpansees.

De onderzoekers concluderen dat vermenging tussen soorten een grotere rol heeft gespeeld in de evolutie van mensen en mensapen dan tot nu toe werd gedacht. Van mensen was al bekend dat ze vroeger paarden met verre verwanten: ergens tussen de 100.000 en 50.000 jaar geleden hadden onze voorouders seks met Neanderthalers.

Bonobo’s (Pan paniscus) en chimpansees (Pan troglodytes) zijn de twee soorten mensaap die het nauwst verwant zijn aan de mens. De gemeenschappelijke voorouder van bonobo, chimpansee én mens leefde zo’n 6 miljoen jaar geleden. Bonobo’s en chimpansees gingen ergens tussen 1,5 en 2,1 miljoen jaar geleden uit elkaar.

Piekhaar en seks

Tussen chimpansees en bonobo’s bestaan duidelijke verschillen in uiterlijk en gedrag. Bonobo’s hebben een donker gezicht en piekhaar, houden van water en verzoenen conflicten met seks. Chimpansees hebben een lichter gezicht en een hekel aan water. Ze zijn ook agressiever.

In het wild komen bonobo’s en chimpansees elkaar niet tegen. Chimpansees leven van West-Afrika tot aan Oeganda in het oosten. Bonobo’s leven enkel in Congo, in Centraal-Afrika. De Congo-rivier werd gezien als een onoverbrugbare barrière tussen de twee soorten. In gevangenschap zijn wel hybride bonobo-chimps geboren.

Lang geleden kwamen de twee mensapen elkaar wel tegen, laat het DNA-onderzoek nu zien. Het meeste bonobo-DNA vonden de genetici terug bij de centrale chimpansees die het dichtst bij bonobo’s leven. Zo’n 2,4 procent van hun DNA is afkomstig van bonobo’s. Ter vergelijking: mensen buiten Afrika hebben zo’n 1 à 2 procent Neanderthaler-DNA.

De genetici becijferden dat bonobo’s korter dan 650.000 jaar geleden met chimpansees gepaard moeten hebben. En misschien nog een tweede keer, 200.000 jaar geleden.