Maar het voelde voor de grijze muis niet als omkoping

Woningcorporaties

Het Openbaar Ministerie verdenkt Arjan H. van het aannemen van 160.000 euro aan smeergeld en eist zeven maanden cel.

Havensteder huist in een mooie toren, de Red Apple in Rotterdam. Foto ANP

Strikt juridisch gezien, vertelt Arjan H., was het natuurlijk omkoping. „Maar zo voelde het niet. Want ik leverde geen tegenprestatie.” Hij heeft vandaag zijn korte haren netjes naar achter gekamd, gel houdt alles op zijn plaats. H. staat terecht in de Rotterdamse rechtbank voor het aannemen van 160.000 euro smeergeld. Dat deed hij in zijn functie als kasbeheerder bij woningcorporatie Havensteder.

Hij voelde al snel aan dat het geen „zuivere koffie” was wat hij deed, vertelt H. nu. Toch duurde het tien jaar voordat de omkoping aan het licht kwam. En wel op opmerkelijke wijze. De zaak tegen Arjan H. (55) is namelijk bijvangst in een veel grotere zaak: het derivatenschandaal bij woningbouwvereniging Vestia.

In de zomer van 2014 verschijnt Marcel de V. voor de parlementaire enquêtecommissie woningcorporaties. De V. is de voormalig kasbeheerder van Vestia en bevestigt aan de commissieleden dat hij 10 miljoen euro aan steekpenningen ontving voor het afsluiten van derivaten. Of er ook smeergeld aan andere woningcorporaties betaald is, vraagt de commissie hem. Ja, zegt hij. Aan PWS. PWS is de juridische voorganger van Havensteder.

Hedy van den Berk, bestuurder van Havensteder, ziet het verhoor. Ze is dan net terug van vakantie en weet meteen dat er maar één persoon is die de steekpenningen heeft kunnen ontvangen, vertelt ze later in een interview met NRC. Hún kasbeheerder: Arjan H.

Lees hier dat interview met Hedy van den Berk: Heb je iets ons te zeggen, Arjan?

Enkele dagen later bekent H. per mail dat hij inderdaad geld ontving. Dat kreeg hij via hetzelfde bureau waar ook Vestia zaken mee deed: Fifa Finance.

3.000 euro in een envelop

Hoe ging dat precies? Marcel de V. sloot verschillende derivaten (een complex en risicovol financieel product waarmee partijen zich kunnen indekken tegen renteschommelingen) af bij banken via een tussenpersoon van Fifa Finance. Daarvoor kreeg de tussenpersoon, Arjan G. (niet te verwarren met de verdachte in deze zaak) provisie, die hij met De V. deelde. Vestia liep door te speculeren met derivaten uiteindelijk 2,7 miljard euro schade op.

Bij Havensteder, dat 45.000 huurwoningen exploiteert in Rotterdam en Capelle aan de IJssel, gebeurt hetzelfde. De schade is uiteindelijk wel minder omdat de speculatierisico’s veel kleiner waren. Arjan H. ontvangt aanzienlijk kleinere bedragen. De eerste twee keer krijgt hij geld aangereikt in een envelop: elke envelop bevat 3.000 euro in contanten. Daarna wordt het geld overgemaakt naar een rekeningnummer dat geregistreerd staat op naam van het bedrijf van zijn broer.

Tussenpersoon is Remco P. Ook P. (46) staat nu terecht in Rotterdam. Hij verdiende volgens het externe onderzoek dat Havensteder liet uitvoeren door bureau Integis tussen de vijf en zes ton met de transacties.

Houthakkersbloes

Twee mannen met een blanco strafblad, merkt de rechter op. Hoe gaat het nu dan met ze, hier in de rechtszaal?

Niet goed, vertelt Arjan H. Hij is al twee jaar werkloos, krijgt geen uitkering. Ook zijn vrouw heeft geen werk. De keren dat hij op een sollicitatiegesprek mag komen komt onherroepelijk aan bod wat er bij Havensteder is gebeurd. En dan hoort hij nooit meer iets terug, vertelt H. Bovendien, zelfs om magazijnmedewerker te zijn heeft hij een verklaring omtrent goed gedrag nodig, zegt hij – en die krijgt hij niet. Hij schaamt zich voor wat hij heeft gedaan.

Arjan H. antwoordt zacht en kort. Meerdere malen verzoekt de rechtbank hem wat harder te spreken. Zijn houding komt overeen met het beeld dat zijn advocaat van hem schetst: een grijze muis, die met de caravan op vakantie gaat en dan een houthakkersbloes aantrekt. Het omkopingsgeld bewaarde hij op een spaarrekening.

Als Arjan H. een grijze muis is, dan is P. zijn uitgesproken tegenhanger. Hij draagt lichte schoenen, een lichtgrijs pak, praat duidelijk. Gelukkig is hij nog gelukkig getrouwd, vertelt hij aan de rechter, maar voor de rest is het bij hem ook misère. Ook P. is lang werkloos geweest. Hij is net begonnen bij een start-up in webdesign, maar heeft geen zicht op hoe lang hij daar kan blijven. P. ontkent dat er sprake was van omkoping. Volgens hem waren het gewoon legale transacties. Business as usual. Bovendien, hij deed zaken met de broer van Arjan H. Niet met hem.

H. trof een schikking met Havensteder en betaalde al een deel terug; twee ton, volgens zijn advocaat. Daarnaast moet hij ook de onderzoekskosten betalen. P. trof geen schikking maar hoorde in een civiele rechtszaak wel een claim van ongeveer vijf ton tegen zich eisen door Havensteder.

Het Openbaar Ministerie eist voor beide verdachten een gelijke celstraf: zeven maanden onvoorwaardelijk. Ook vordert het OM ruim 500.000 euro van Remco P. Uitspraak op 14 november.