Het einde van een mannenboekenwinkel

Boeken

Boekhandel Schreurs & De Groot gaat dicht. Amsterdam toont te weinig interesse in oorlog en religie. „Ik heb het geprobeerd. Maar het is genoeg.”

Foto Jordy Rietbroek

In de etalage van Boekhandel Schreurs & De Groot staan tussen de boeken wat oorlogspoppetjes in vechtpositie. Al negen jaar verkoopt de boekwinkel aan de Weteringschans – herkenbaar aan de geel-witgestreepte zonnewering, niet te verwarren met boekhandel Schimmelpennink twee panden verderop – boeken over geschiedenis, oorlog en religie. Maar per 1 januari niet meer. Want dan sluit de zaak haar deuren.

De verkoop neemt te veel af, noemt medeoprichter Cees de Groot als oorzaak. En hij en zijn compagnon Huib Schreurs, oud-directeur van Paradiso en De Groene Amsterdammer, willen ook nog wel iets anders. „We staan met vijf mannen van pensioengerechtigde leeftijd in de winkel. Niemand verdient hier iets aan. En het moet geen geld gaan kosten.”

Maar er is nóg een reden. Toen Schreurs tien jaar geleden het idee van deze boekhandel bedacht, was dat om een punt te maken. Schreurs: „Ik vind oorlog en religie de belangrijkste onderdelen van een cultuur, dat wilde ik goed inwrijven. Het is zo bepalend voor hoe wij denken en zien: het religieuze bepaalt voor een groot deel onze traditie. Je kunt niet zeggen: dat is verleden tijd. Het blijft essentieel om hier over na te denken. Maar het is niet gelukt. Ik heb de mensen gewaarschuwd, maar als ze niet willen opletten, dan maar niet.” Als in: je duwt het de mensen niet door hun strot. Het voelt alsof hij negen jaar op de hoek van de straat heeft gestaan met een groot bord in zijn hand met daarop: „Denk aan het belang van oorlog en religie!” En niemand viel het op. „Ik heb mijn zegje gedaan.”

Heel eerlijk: eigenlijk heeft Scheurs al die jaren nooit het idee gehad dat het wel lukte; zijn punt maken. Maar dat betekent niet dat er geen mooie momenten waren. Veel bijzondere boekpresentaties en lezingen. De Groot: „Op de avond van het Parijse drama hadden wij een lezing over de islam.” Actueler kun je het niet hebben. Maar ja, nogmaals: je duwt het ze niet door hun strot. Schreurs: „Andere ergernissen over de wereld beïnvloeden mijn keuze om te stoppen ook.” Neem de anti-rookhype. Hij heeft nog wel eens geprobeerd om iemand te vinden die een pleidooi voor het roken wilde houden. Niemand durfde. „Waar zijn we dan beland?”

Maar een prachtleven was het: een boekhandel runnen. Het is ontspannen werk, het houdt je van de straat en er zijn altijd klanten en collega’s voor een praatje. Schreurs: „Ik ga zo vaak even naar de winkel, ook als ik niet hoef te werken. Kacheltje aan, beetje discussiëren over wat je bezighoudt.” Dat gaan de mannen wel missen. En hun vaste klanten trouwens ook. „We hebben tegen de honderd reacties gekregen van mannen die het heel jammer vinden.” Mannen ja, want het is toch wel een beetje een mannenzaak. Die lezen voornamelijk non-fictie. Stel je voor, schetst Schreurs: je bent getrouwd en op zaterdagochtend moet je boodschappen doen van je vrouw. Je zet de boodschappen netjes naast de ijskast en vervolgens ga je gezellig naar de boekwinkel. „Dat vaste loopje moeten ze nu missen.”