Column

Helden van De Grauwe Eeuw

In de mist is hij nog mooier: driemaster De Halve Maen, een replica van het VOC-schip waarmee Henry Hudson in 1609 Manhattan binnenvoer. Het schip is on tour en ligt donderdagochtend in Rotterdam, bij museum De Delft. De bemanning warmt zich bij een vuurkorf, in historische kostuums: hoeden met fazantveren, puntlaarzen, plooikragen, de hele rimram.

Wat ik doe is natuurlijk hartstikke fout. Ik droom een beetje weg, aan boord, en stel me de opwinding van vier eeuwen terug voor, terwijl het schip schommelt en de kades in de mist verdwijnen.

„Romantiseren van massamoorden!” volgens actiegroep De Grauwe Eeuw, die in Hoorn de vaste ligplaats met rode verf bekladde, evenals beelden van de zeehelden J.P. Coen en Bontekoe. „Genocide.” Dit schip: „Een massavernietigingswapen.”

Ik was graag met hen in gesprek gegaan, maar via internet laat de anonieme groep me weten niet met de pers te praten. „Wij zijn niet uit op een dialoog; witte Europeanen hebben zelf de taak zich te onderwijzen in hun verleden.”

Een vrijwilliger van De Delft heeft nog niet van de bekladdingen gehoord. „Ach”, reageert hij, „die slaven hadden het zo slecht niet. Zeker niet vergeleken met die armoedzaaiers die voor een hongerloontje die schepen moesten bouwen.”

Onze wrede geschiedenis kent vele slachtoffers. Maar waarom zou je niet bewondering kunnen hebben voor de scheepsbouw, de koopvaart, het avontuur en tegelijkertijd slavernij en sociale ongelijkheid afkeuren? Moet ik het Colosseum mijden omdat er ooit christenen voor de leeuwen zijn geworpen?

„Koloniale verheerlijking!” briesen de actievoerders. Inderdaad de beste strategie om een dialoog te vermijden. De onvermijdelijke reactie is namelijk: alweer een aanval op onze nationale identiteit!

Het is niet dankzij vandalen als deze dat Michelle Obama nu kan zeggen: „I wake up every morning in a house that was built by slaves.” Of dat RTL kan zeggen: we stoppen met Zwarte Piet. Of dat de donkere Rotterdamse jongens die hier aan boord een kijkje komen nemen zeggen: „Slavernij? Lang geleden. Dit schip vind ik gewoon gaaf.” Of dat tweehonderd meter verderop een slavernijmonument staat. Of dat onderwijs en musea steeds meer aandacht hebben voor de zwarte bladzijden uit onze geschiedenis.

Is het voldoende? Kan het beter? De gids aan boord vertelt inderdaad niets over het kolonialisme. Best mogelijk dat de activisten een valide punt hebben, maar hun opstelling blokkeert elk gesprek over mogelijke veranderingen. Anoniem vandalisme plegen en daarna heel hard wegrennen.

Wat een helden.

Christiaan Weijts schrijft hier elke vrijdag een column, op andere dagen doen Tom-Jan Meeus en Jutta Chorus dit.