Recensie

Bij Rosas blijven ‘oude creaties’ een sensatie

Choreografe Anne Teresa De Keersmaeker is dezer dagen op tournee met hoogtepunten uit haar oeuvre, zoals ‘Rain’.

In Rain, met roze verkleurende kostuums van Dries van Noten, maakt De Keersmaeker de kijker bewust van variaties in tempo, ritme en instrumentatie van de muziek. Foto Anne Van Aerschot

Nog niet zo lang geleden was het voor moderne choreografen ondenkbaar dat zij ooit hun oudere creaties zouden terughalen. Repertoire dat was iets voor de gevestigde orde. Zij, de vernieuwers, zouden nooit achteromzien. Intussen behoren de hemelbestormers van toen tot de ‘vaste waarden’ van nu en voortschrijdend inzicht is hun gelukkig niet vreemd. De laatste jaren kon zo de ‘Vlaamse golf’ herleven, tijdens reprises van werk uit de jaren tachtig en negentig van Jan Fabre, Wim Vandekeybus en Anne Teresa De Keersmaeker.

De laatste is dezer dagen op tournee met een hoogtepunt uit haar oeuvre: Rain uit 2001. Het is een triomftocht door Europa, in november is de dansvoorstelling in Nederland te zien.

De tekst gaat verder na de video.

Als opmaat fungeerde gisteren Verklärte Nacht. De Keersmaeker bewerkte het groepsstuk uit 1995 op de gelijknamige compositie van Arnold Schönberg tot een duet met een in haar oeuvre opmerkelijke romantische sfeer. De kolkende emoties in muziek en choreografie zijn terug te voeren op een gedicht van Richard Dehmel, waarin een vrouw tijdens een nachtelijke wandeling met haar geliefde bekent zwanger te zijn van een ander.

Volvette passie

De Keersmaeker zou de Keersmaeker niet zijn als zij de volvette passie in Schönbergs laatromantische compositie niet van een lichte, heldere tegenhanger zou voorzien. Dramatisch ter aarde storten wordt gecompenseerd door kenmerkende zwenkende of strakke bewegingen die eerder van een analytische dan van een door passie overmande geest getuigen.

Toch ontroert Verklärte Nacht. Bijvoorbeeld als de vertwijfelde vrouw (Samantha van Wissen, aandoenlijk tenger in haar roze jurkje) telkens weer op de zwijgende rug van haar gekwetste geliefde (Bostjan Antoncic) stuit of als hij alleen achterblijft met zijn voortrazende emoties.

Rain is voor alles een subliem voorbeeld van De Keersmaekers vermogen muzikale structuren (van Steve Reichs Music for 18 Musicians) in dans om te zetten. In 1982 (zij was toen nét 22) analyseerde zij Reich al zo uitputtend in Fase dat de componist bekende dat de choreografe hém het een en ander had geleerd over zijn werk. In Rain, met het prachtige ‘vloeibare’ koordengordijn van Jan Versweyveld en roze verkleurende kostuums van Dries van Noten, maakt De Keersmaeker de kijker bewust van fluctuaties in ritme, dynamiek, instrumentatie en klankdichtheid van de muziek door te variëren met het karakter van passen, dansfrasen, groepsformaties, synchroniciteit, energie en ‘gewicht’ van de beweging. Een verbluffende sensatie, nog steeds.