In Egypte dreigt een suikerrevolte

Crisis Economie is verkalkt door legerprivileges van het leger. Woede over prijsstijgingen en voedseltekorten kan elk moment overkoken.

Egyptenaren hebben zich op straat in Caïro verzameld om gesubsidieerde suiker vanuit een regeringstruck te kunnen kopen. Foto Amr Abdallah Dalsh/Reuters

„Als je Egypte op televisie ziet, dan ziet het eruit als Wenen. Ga je de straat op, dan lijkt het op Somalië.” Wanneer een tuktukchauffeur in Kairo wordt aangesproken door een cameraploeg, grijpt hij zijn kans om zijn gal te spuwen over de economische malaise in Egypte.

„Hoe kan een staat met een parlement, met veiligheidsinstellingen en militaire organisaties, met ministeries van Binnenlandse Zaken en Buitenlandse Zaken, en twintig [andere] departementen zo eindigen? Vóór de verkiezingen hadden we genoeg suiker en we importeerden rijst. Wat is er gebeurd? Het hoogste echelon spendeerde 25 miljoen pond (2,5 miljoen euro) aan festiviteiten, terwijl de armen geen kilo rijst kunnen vinden.”

De drie minuten durende tirade werd vorige week uitgezonden tijdens Iemand van het volk, een programma op de commerciële zender Al-Hayah. Veel Egyptenaren herkenden zich in de woorden van de anonieme taxichauffeur. De video werd de volgende dag massaal gedeeld via Facebook, YouTube en Whatsapp. Eind van de middag was hij al 5 miljoen keer bekeken op de Facebookpagina van Al-Hayah, waarna hij om duistere redenen werd verwijderd.

Tekst gaat verder na de video:

De woede over de prijsstijgingen en de voedseltekorten kan elk moment overkoken. De duikvlucht van het Egyptische pond in de laatste maanden heeft de import van basisvoedsel als olie, suiker en rijst veel duurder gemaakt. Suiker is al weken vrijwel nergens meer te krijgen, ook andere producten zijn schaars. En dat in een land waar mensen de hele dag koffie en thee drinken – met drie, vier, vijf klontjes suiker per glas.

Paniek bij autoriteiten

De suikercrisis leidt tot paniek bij de autoriteiten. Ze beschuldigen handelaren en leveranciers ervan suiker te hamsteren en door te verkopen. Tot nu zouden ze 9.000 ton suiker geconfisqueerd hebben bij fabrieken en pakhuizen. Die wordt doorverkocht tegen gesubsidieerde prijzen in staatswinkels. Premier Ismail zei dat de invallen een „positief effect” hebben op de voorraden, zodat er nu genoeg suiker is voor de komende drie maanden.

De suikercrisis is een symptoom van dieperliggende problemen. De economie is verkalkt door de privileges van het leger. Sinds de opstand tegen president Mubarak in 2011, en de sociale onrust en de aanslagen die erop volgden, blijven veel toeristen weg. Door de lage olieprijs zijn de geldzendingen van Egyptenaren die in de Golf werken sterk teruggelopen, net als de inkomsten uit het Suezkanaal. De inflatie was in augustus 15,5 procent: het hoogst in zeven jaar.

261016eco_egyptepond

Sinds de coup in 2013, waarbij president Morsi van de Moslimbroederschap werd afgezet, houdt Saoedi-Arabië de Egyptische regering financieel in leven met tientallen miljarden dollars aan steun. Maar deze maand schortte Saoedi-Arabië ineens de zending van goedkope olie naar Egypte op. Het leidde tot speculaties in Kairo dat de relatie met zijn oude bondgenoot onder druk staat.

Valutacrisis verdiept

Sommige analisten leggen een verband met de rel tussen beide landen naar aanleiding van een conferentie van sunnitische geleerden in Tsjetsjenië. De Saoediërs waren niet uitgenodigd. In de slotfatwa werd wahabisme, de Saoedische staatsgodsdienst, in feite buiten de sunnitische islam geplaatst. Het religieuze establisment in Riad was woest. Vooral op Egypte, dat met een zware delegatie op de conferentie aanwezig was.

Foto Amr Abdallah Dalsh / Reuters

Een mand houdt op straat in Caïro door de staat gesubsidieerde suiker in zijn handen. Foto Amr Abdallah Dalsh / Reuters

Het opschorten van de Saoedische oliehulp heeft de valutacrisis verdiept. De timing kon niet slechter. President Sisi hoopt een lening van 12 miljard dollar van het IMF binnen te halen. Daarvoor moet hij wel flink snijden in de overheidssubsidies voor suiker en andere producten, waar 70 procent van de Egytenaren van profiteert. Sisi heeft dit jaar 14 procent gekort op de subsidies. Dat komt hard aan, zeker bij de 20 miljoen die onder de armoedegrens leven, en sterk afhankelijk zijn van de gesubsidieerde spullen.

In een interview noemde Sisi de bezuinigingen onlangs „onvermijdelijk om de economie te redden”. Hij omschreef de huidige situatie als een „bottleneck” en beloofde dat „we op de weg terug zijn”. Zullen de Egyptenaren zoveel geduld hebben? Er zijn geruchten over protesten van de Moslimbroederschap tegen de economische malaise – ook al zijn alle activiteiten van de beweging sinds de coup verboden. De protesten zouden zijn gepland voor 11 november.

De speculaties worden gevoed door regeringsgezinde media, die zoals gewoonlijk de Moslimbroederschap ervan beschuldigen onrust te zaaien. Televisiepresentator Azmy Megahed richtte zijn pijlen op zijn collega Amr Ellissy van Al-Hayah, die de tuktukchauffeur 10.000 pond zou hebben betaald voor zijn tirade. Ellissy is de oud-adviseur van de afgezette president Morsi:

„De chauffeur behoort tot de Moslimbroederschap en hij werkt op een school van de Moslimbroeders. Ellissy is eveneens een Moslimbroeder, want hij heeft altijd voor ze gewerkt.”

De vraag is of deze oude truc nog werkt om de crisis te bezweren.