Canada gelooft in CETA, dat de economie moet opkrikken

Handelsverdrag met EU

Canada, een land met een open economie, leeft van de internationale handel. Daarom wil de regering-Trudeau het verdrag CETA graag tekenen.

Foto Odd Andersen/AFP

Met een mengeling van frustratie en hoop wacht de regering van Canada af of premier Justin Trudeau donderdag moet verschijnen in Brussel om het vrijhandelsverdrag CETA te ondertekenen. Een dag voor de top tussen Canada en de EU, die maanden geleden is gepland, was nog niet duidelijk of de ontmoeting zou doorgaan, wegens bezwaren van Wallonië tegen ondertekening van het akkoord door België.

„Wij blijven bereid te tekenen zodra de EU daar klaar voor is”, zei de Canadese minister van Internationale Handel, Chrystia Freeland, maandag in het parlement in Ottawa. „Het akkoord wordt nu gesteund door 27,5 van de 28 Europese lidstaten. Canada heeft zijn werk gedaan, de bal ligt nu bij Europa.”

De president van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, zei woensdagochtend dat hij „goede hoop” had dat „een akkoord wordt bereikt met België in de loop van de dag”.

Het kabinet van Trudeau is geïrriteerd over de onduidelijkheid rond het verdrag, waarover zeven jaar is onderhandeld, voornamelijk door het vorige kabinet van de conservatieve premier Stephen Harper. Het land heeft weinig begrip dat het akkoord op het laatste moment geblokkeerd blijkt kunnen te worden door een kleine regio.

Niettemin wil Trudeau het akkoord dolgraag tekenen. De regering beschouwt het pact als een middel om de gestagneerde Canadese economie aan te zwengelen. Het moet de handel van Canada met Europese landen laten groeien met 20 procent, tot ongeveer 26 miljard euro per jaar. Zo’n 98 procent van invoerrechten op goederen en diensten moet worden afgeschaft.

Canada, een land met een open economie dat afhankelijk is van internationale handel, ziet het als een manier om banen te scheppen in onder meer de landbouwsector en de auto-industrie – ondanks zorgen die ook in Canada leven over concurrentie, bijvoorbeeld in de zuivelsector. Canadese kaasproducenten vrezen dat ze uit hun eigen markt zullen worden gedreven door goedkope import van kaas uit onder meer Frankrijk en Nederland.

De Conservatieven, die sinds de verkiezingen van vorig jaar de oppositie vormen, hebben felle kritiek op het feit dat het verdrag nog steeds niet rond is. Freeland, die vrijdag de onderhandelingen in Wallonië verliet, kwam in het Lagerhuis onder vuur wegens haar geëmotioneerde optreden. Met tranen in haar ogen had ze gezegd dat het „op dit moment niet mogelijk is om een verdrag te sluiten met de Europese Unie.” Volgens haar was die stap een nodige onderhandelingstactiek.

De linkse oppositie heeft Trudeau juist opgeroepen om de ondertekening van het verdrag uit te stellen en tegemoet te komen aan de bezwaren van de Walen. Met name op het gebied van de arbitrage van geschillen vrezen de Walen dat multinationale ondernemingen onder CETA te veel macht krijgen, en overheden kunnen dwingen om af te zien van regulering op het gebied van arbeidsvoorwaarden, milieu en voedselveiligheid. Volgens de sociaal-democratische NDP biedt het verzet van de Walen „een kans om het verdrag te verbeteren”, aldus parlementslid Tracey Ramsey.

Volgens Freeland heeft Canada echter „een progressief verdrag” gesloten. Sinds Trudeau een jaar geleden aan de macht kwam, is CETA heronderhandeld. Op het gebied van arbitrage van geschillen en investeringsbescherming is een nieuw stelsel afgesproken, met een permanent hof in plaats van arbiters die achter gesloten deuren beslissen. Ook komt er een mogelijkheid tot beroep.

Het kabinet-Trudeau, dat een internationale progressieve reputatie heeft op het gebied van onder meer gelijkheid van man en vrouw, wijst op die veranderingen als bewijs dat CETA een verdrag is waar progressieven achter kunnen staan. Het haalt daarbij de steun aan van sociaal-democratische politici in Europa, onder wie de Duitse vicekanselier Sigmar Gabriel en de Franse premier Manuel Valls.

Critici trekken die lezing in twijfel. Volgens David Schneiderman, een expert op het gebied van investeringsbescherming in Toronto, vormen de aanpassingen „geen radicale verandering”. De Liberalen van premier Trudeau gaan met CETA volgens hem „door op het neoliberale traject”.