Bewijs dat Kremlin regeert in Donetsk

E-mails Soerkov Uit gehackte e-mails van een Kremlin-adviseur blijkt inderdaad dat Moskou in Oost-Oekraïne aan de touwtjes trekt.

Foto Mikhail Klimentyev/via Getty Images

De e-mail van een van de machtigste mannen van Rusland is gehackt. Of beter: de mailbox die werd beheerd door zijn secretaresses.

Afgelopen woensdag publiceerde de Oekraïense hackersgroep CyberHunta e-mailverkeer van Vladislav Soerkov. Soerkov is een van de meest invloedrijke adviseurs van het Kremlin. Hij wordt gezien als het brein dat regionale conflicten in Russische buurlanden opstookte, zoals in 2008 in de Georgische regio’s Abchazië en Zuid-Ossetië en in 2014 op de Krim. Toen eind 2013 de politieke spanningen in Kiev steeds verder opliepen, ging Soerkov zich ook actiever bemoeien met de situatie in Oekraïne. Uit de gehackte mails kan worden opgemaakt dat Soerkov vanuit de Donbas zeer goed werd geïnformeerd over de gebeurtenissen in Oekraïne.

Een korte analyse van het mailverkeer van prm_surkova@gov.ru (de afkorting staat voor ‘pervaja priomnaja Soerkova’ ofwel het ‘eerste secretariaat’ van Soerkov) leert dat de mails welhaast authentiek moeten zijn. De 2.377 mails in het bestand zijn compleet met hun ‘headers’ met daarin bijvoorbeeld informatie over de adressen van afzenders en geadresseerden en de verzenddatum. Hoewel het in theorie mogelijk is om dergelijke informatie te vervalsen, moet dat een heidens karwei zijn geweest. Hetzelfde geldt voor het bedenken van de duizenden documenten die zijn verstuurd: agenda’s, wekelijkse briefings over de situatie in Oekraïne, analyses van de westerse pers. „Bij bijna alle echte hacks is het aandeel ‘niet-interessant’ zeer hoog”, schrijft DFRLab, een onderzoeksgroep van de Amerikaanse denktank Atlantic Council, dat onderzoek deed naar de echtheid van de hack.

„De inbox van politici lijkt met andere woorden op de inbox van jan modaal: vol met saaie informatie.”

Voor de zekerheid is DFRLab nagegaan in hoeverre data uit de mailbox kunnen worden herleid naar echte gebeurtenissen. Alles lijkt te kloppen.

Mails van tweede man in Donetsk

Journalisten en analisten hebben inmiddels de eerste interessante stukken opgedoken tussen de duizenden pagina’s saaie briefings. Daaronder vallen bijvoorbeeld de mails van Denis Poesjilin, de tweede man van de zogeheten ‘Volksrepubliek Donetsk’, die zich in 2014 probeerde af te scheiden van Kiev. Op 14 juni 2014 – de gevechten in het oosten van Oekraïne zijn op een hoogtepunt – stuurde Poesjilin een lijst met gesneuvelden naar Soerkovs secretariaat uit de periode 26 mei – 6 juni. Sommigen van hen waren afkomstig uit Rusland, en werden vermeld met hun militaire bijnaam – een teken dat het separatistische strijders waren. Poesjilin stuurde Soerkov een overzicht van de uitgaven voor een ‘perscentrum’, een krant, en een ‘ministerie van informatie’ in Donetsk. Dergelijke documenten bevestigen wat al langer wordt vermoed: Moskou trekt aan de touwtjes bij de oorlog in Oekraïne.

Dat beeld doemt ook op uit een document van 13 mei 2014. Het is een lijst met ‘kandidaten’ voor belangrijke posities in de net uitgeroepen Volksrepubliek Donetsk. Poesjilin staat er op, de Russische separatistenleider Igor Strelkov, en de huidige leider Aleksandr Zachartsjenko. „De laatste kan in aanmerking komen voor de rol van premier”, zo stelt het document. Drie dagen later, op 16 mei, werd de voltallige regering van Donetsk bekend gemaakt.

In een reactie liet Poetins woordvoerder weten dat de gehackte mails „waarschijnlijk” vals zijn en dat Soerkov sowieso nooit mailt. Dat laatste kan kloppen – het mailverkeer wordt afgehandeld door drie medewerkers van het secretariaat.

VS beloofden terug te slaan

De hackersgroep CyberHunta (‘Cyber Junta’) is geen onbekende in Oekraïne. Eerder hackte ze websites van de separatisten in de Donbas om Oekraïners daarop te feliciteren met de Oekraïense onafhankelijkheidsdag. Het logo van de groep is de Oekraïense drietand op een zwart-met-rode vlag, de kleuren van de nationalistische Oekraïense beweging OePa in de Tweede Wereldoorlog, die ook worden gebruikt door de extremistische partij Rechtse Sector.

Welke personen er achter CyberHunta schuilgaan, en of zij contact onderhouden met de Oekraïense, dan wel Amerikaanse veiligheidsdiensten, is nog onduidelijk. De afgelopen maanden publiceerde WikiLeaks gehackte e-mails die de Democratische partij in de VS, Hillary Clinton en haar campagneleider in verlegenheid brachten. Volgens Washington zit Moskou achter die hacks. De VS lieten daarop weten te zullen terugslaan via een cyberaanval op Rusland.