Column

Agnes Martin is muze van een modemerk

De schilderijen van Agnes Martin behoren tot de mooiste kunst die er in de vorige eeuw is gemaakt. Ze bestaan uitsluitend uit banen kleur, kleuren zo aarzelend dat het moeilijk is ze een naam te geven. Martin wilde met haar abstracte schilderijen schoonheid, onschuld en geluk over brengen en dat lukte haar goed – bij haar schilderijen valt de rest van de werkelijkheid vaak in het niet; als er een schilderij van haar in een ruimte hangt is het alsof dat doek alle schoonheid uit de omgeving heeft aangetrokken.

Aan haar verschijning besteedde Martin (1912-2004) minder aandacht. Ze was het grootste deel van haar leven dik en oud, ze droeg slobberige kleding, had kort grijs haar dat ze zelf leek te knippen. Met haar uiterlijk probeerde ze geen schoonheid, onschuld en geluk te verspreiden. Marina Abramovic deed ooit een performance waarin ze tot bloedens toe haar haar borstelt onder het uitroepen van de woorden ‘art must be beautiful, artist must be beautiful’. Martin was het niet met haar eens. Zij stopte lekker alle schoonheid in haar werk. Voor haar looks liet ze niets over.

Toch is Martin dit jaar de muze van een modemerk. Ter gelegenheid van haar expositie in het Guggenheim in New York maakte het Zweedse merk COS twaalf kledingstukken. ‘Minimalistisch, modern en tijdloos’; dat zijn de kwaliteiten die het merk, dat tot hetzelfde concern behoort als H&M, en Martin naar eigen zeggen delen. In een filmpje op de museumsite zie je twee magere modellen gehuld in Martin ernstig door het museum lopen.

Er zijn wel eerder schilders geweest wier werk en/of uiterlijk kleding heeft geïnspireerd, Frida Kahlo bijvoorbeeld, maar bij Martin is het onverwacht. Bezopen. Haar werk bestaat juist bij de gratie van het unieke en handmatige. Haar kleuren lijken niet eens te reproduceren. Daan van Golden schilderde in de jaren zestig zakdoeken en theedoeken na met de nog steeds bekende ruitmotieven. Zo stelde hij vragen over massaproductie en uniciteit. Waarom vallen mensen in katzwijm voor een Mondriaan en niet voor een theedoek? Yves Saint Laurent maakte in dezelfde tijd jurken met Mondriaans erop, maar die zijn minder populair gebleven dan zijn schilderijen.

Er zijn kunstenaars die hun werk in het dagelijks leven wilden laten overlopen, maar dat van Martin bestaat juist bij de afscherming daarvan. Het is het tegendeel van design. Het is muziek. De COS-collectie is niet louter op haar werk gebaseerd. Ook haar stijl, haar manier van kleden met veel laagjes en oversized overhemden, inspireerde de ontwerpers. Zou Martin als ze nog leefde de versies van COS hebben aangetrokken?