‘Wij zijn geen bedreiging voor de EU’

Interview handelsminister Australië Na Canada’s CETA dient het volgende handelsverdrag zich al aan: dat tussen Australië en de EU. Wordt dat ook zo lastig te regelen?

Merino-schapen uit de staat Victoria wachten tot ze worden geschoren. Voor de ontwikkeling van de agricultuur in Australië zijn buitenlandse investeringen cruciaal. Foto Carla Gottgens / Bloomberg

Terwijl het CETA-vrijhandelsverdrag tussen de EU en Canada voorlopig van de baan is en de onderhandelingen tussen de EU en de VS over het TTIP-verdrag ook niet willen vlotten, dient het volgende vrijhandelsverdrag zich al aan. De Australische minister van Handel, Steven Ciobo, is deze week in Nederland om de Nederlandse handelsmissie naar Australië van volgende week voor te bereiden, maar hij voert ook verkennende gesprekken over een vrijhandelsverdrag tussen Australië en de EU.

Zien de Australiërs nog wel heil in zo’n verdrag, nu de EU door verzet in Wallonië geen steek verder komt met Canada? „We mikken op een handelsverdrag dat niet langs alle nationale parlementen hoeft”, zegt Ciobo.

Waarom wil Australië een vrijhandelsverdrag met de EU?

„Het staat buiten kijf dat vrijhandel de economische groei bevordert en welvaart en banen creëert. Helaas zien we nu een terugkeer naar protectionisme. Dat zal de welvaart verminderen en de mogelijkheden om banen te scheppen belemmeren.”

Zijn er al berekeningen gemaakt van de groei die een vrijhandelsverdrag tussen de EU en Australië kan opleveren?

„Nee, we zitten nog in de verkennende fase. We bekijken welke terreinen zo’n verdrag kan beslaan. Australië wil het verdrag zo veelomvattend mogelijk maken. We willen de handel in producten en diensten vergemakkelijken en investeringen vereenvoudigen. Gezien de aard van de handel tussen de EU en Australië zal het voor een belangrijk deel om diensten gaan. Architecten, advocaten en accountants die hun werk eenvoudiger in de EU of Australië kunnen aanbieden.”

Is het de bedoeling ook een ISDS-mechanisme, voor het oplossen van geschillen tussen staten en bedrijven, in het verdrag op te nemen?

„Dat is nog onduidelijk, maar ik sluit het niet uit.”

ISDS is een van de onderdelen in het CETA-verdrag tussen de EU en Canada waar burgers en belangengroepen zich zorgen om maken, omdat het bedrijven de mogelijkheid geeft staten aan te klagen. Is het voor de kans van slagen van een vrijhandelsakkoord tussen de EU en Australië niet beter om ISDS te laten vallen?

„Het is waar dat zowel de EU als Australië sterke rechtsstaten kent, dus misschien is ISDS overbodig. Feit is wel dat veel beweringen die er over ISDS worden gedaan simpelweg onwaar zijn en soms bewust misleidend. Het dient er slechts voor om investeerders te garanderen dat regeringen hun investeringen niet verkeerd gebruiken of, in andere woorden, stelen, bijvoorbeeld door onverwachts belemmerende wetgeving in te voeren.”

Bent u niet bezorgd over het feit dat Europa geen akkoord weet te sluiten met de VS en Canada?

„Het verloop van de onderhandelingen over CETA zal ons veel duidelijk maken over onze positie. Het is duidelijk dat wij de voorkeur geven aan een verdrag dat wellicht iets beperkter is dan het EU-verdrag met Canada, zodat goedkeuring in iedere EU-lidstaat onnodig is.”

Wat bedoelt u met een verdrag dat iets beperkter is?

„Dat moeten we nog bekijken. Er loopt nu een rechtszaak in Europa over de vraag wanneer de EU een vrijhandelsverdrag mag sluiten en wanneer de nationale parlementen daarbij betrokken moeten worden.”

Maar u geeft er de voorkeur aan de nationale parlementen te omzeilen?

„Het is duidelijk dat de vereiste instemming van alle nationale parlementen het proces aanzienlijk compliceert. Bovendien ondergraaft het volledig het doel van de Europese Unie. Het doel van de EU is het creëren van een gemeenschappelijke markt. Australië, met een bevolking van 23 miljoen mensen, kan toch moeilijk als een bedreiging voor de EU worden beschouwd.”

Lees ook dit interview met de Amerikaanse ambassadeur voor de EU, Anthony Gardner: ‘Als TTIP klapt, is dat geweldig nieuws voor Vladimir Poetin’

Zal Australië nog steeds proberen een vrijhandelsverdrag met de EU te sluiten als CETA definitief van de baan is?

„Absoluut. Ik sprak zondagavond diverse Europese ondernemers. Allemaal zien ze vooral in Azië mogelijkheden voor groei. Daarvoor hebben ze wel goede toegang tot die markten nodig. Dat geldt ook voor beleggingsfondsen die het geld van gewone burgers willen investeren in markten die groei garanderen, zoals Azië en Australië.”

Uw belangrijkste handelspartner in de EU is het Verenigd Koninkrijk. Onderhandelt u al met de Britten over een apart vrijhandelsakkoord nu zij de EU gaan verlaten?

„Nee. We hebben al wel verkennende gesprekken gevoerd, maar zo lang zij lid zijn van de EU gaan we niet onderhandelen.”

Leven in Australië dezelfde zorgen over vrijhandel en de gevolgen voor baanzekerheid en de volksgezondheid als in de EU en de VS?

„Er zijn mensen die denken dat protectionisme de weg vooruit is, maar zij vormen een kleine minderheid. Als land zijn wij een sterke voorstander van vrijhandel, omdat wij denken dat het onze totale welvaart vergroot. Onze Aziatische regio kent het sterkste economische groeiprofiel, omdat alle landen er werken aan het opheffen van handelsbelemmeringen.”