Riskant noodplan voor Italiaanse bank

Monte dei Paschi

De wankele derde bank van Italië gaat saneren en wil 5 miljard euro ophalen. Alleen: beleggers moeten wel een beetje meewerken.

Wild schommelend ©

Enorme schommelingen maakte het aandeel Monte dei Paschi di Siena, rondom de bekendmaking op dinsdag van wéér een reddingsplan voor de Italiaanse bank. De koers steeg van 17 cent vorige week naar 42 cent dinsdagochtend, om daarna meteen een grote duikvlucht te maken naar 26 cent. De handel in Monte dei Paschi aan de beurs van Milaan werd vanwege de onrust kortstondig stilgelegd, voordat het aandeel dinsdagmiddag stabiliseerde op rond de 30 cent.

Het laat zien dat beleggers sceptisch blijven over de toekomst van de bank, de op twee na grootse van Italië, óók na het nieuwste plan van topman Marco Morelli. Een aandeel Monte dei Paschi was tien jaar geleden nog meer dan 100 euro waard.

Wat wil Morelli gaan doen? Tot en met 2019 wil hij 2.600 werknemers de laan uit sturen, ongeveer eentiende van het personeelsbestand. Een kwart van de 2.000 filialen gaat dicht. Deze kostenbesparingen moeten beleggers vertrouwen geven. Morelli wil 5 miljard euro aan nieuw kapitaal ophalen.

Monte dei Paschi is op zoek naar een nieuwe grote aandeelhouder die voor stabiliteit moet zorgen. Daarnaast moet het geld worden opgehaald op een andere manier. Banken hebben zich in Italië dikwijls gefinancierd met obligaties. Niet alleen grote beleggers hebben die gekocht, maar ook gewone burgers. Zij werden, vooral in de jaren vlak voor de financiële crisis, door hun bank aangespoord om geen normale spaarrekening te openen, maar liever hun geld te ‘investeren’ in bankobligaties. Bezitters van obligaties Monte dei Paschi wordt nu gevraagd om hun schuldpapier om te zetten in aandelen, op vrijwillige basis. Zo wordt schuld (obligaties) omgezet in eigen vermogen (aandelen).

De Italiaanse bankenexpert Silvia Merler van de Brusselse denktank Bruegel is sceptisch. „Ik denk dat de daadwerkelijke grootte van deze omzetting nogal onzeker is”, e-mailt ze.

„Het hangt ervan af hoeveel mensen akkoord gaan met deze optie.”

Obligatiehouders zijn dan in feite hun geld kwijt en krijgen er een aandeel in een zeer wankele bank voor terug. Ze moeten dan maar hopen dat de aandelenkoers weer gaat stijgen. Maar nu lopen ze ook al het risico dat ze hun geld verliezen. Als Monte dei Paschi namelijk omvalt, worden obligatiebezitters mogelijk aangeslagen. Onder de nieuwe Europese bankenregels moet niet de overheid opdraaien voor banken die omvallen, maar beleggers. Maar omdat de beleggers in Italiaanse obligaties ook veel burgers zijn, wil de regering in Rome dit scenario voorkomen.

De regering van premier Matteo Renzi is al enige tijd nauw betrokken bij de pogingen om Monte dei Paschi en andere banken op de been te houden. Het speciale fonds Atlante, opgetuigd door de overheid maar betaald door sterkere Italiaanse banken, moet reorganisaties van zwakke banken financieren. En met een andere regeling geeft de regering-Renzi garanties af aan beleggers die ‘slechte’ leningen willen kopen van Italiaanse banken. Dit zijn leningen van banken aan burgers en bedrijven die het geld niet, of niet volledig, kunnen terugbetalen.

Monte dei Paschi kampt met een enorme berg van 27,6 miljard euro aan slecht krediet. Die wil de bank nu opknippen en doorverkopen aan beleggers. Beide regelingen van Renzi moeten daarin een rol krijgen.

De hoeveelheid slechte leningen bij Italiaanse banken is sinds 2007 verviervoudigd. Het weerspiegelt de economische stagnatie in Italië. Niet gunstig is dat ook de politieke instabiliteit weer dreigt terug te keren, als Renzi op 4 december een referendum over constitutionele hervormingen verliest. Dit kan het vertrouwen van beleggers in Italië schaden.