Maduro roept hulp in van de paus

Crisis in Venezuela

Onder leiding van het Vaticaan gaan de Venezolaanse regering en oppositie met elkaar praten, bleek na een audiëntie.

Foto Marcelo Garcia/AFP

Het was een onverwachte ontmoeting, maandag in de privévertrekken van paus Franciscus in het Vaticaan. Daar bracht de Venezolaanse president Nicolás Maduro de paus een in het geheim voorbereid bezoek van een half uur. Maduro was op de terugweg van een reis naar het Midden-Oosten, waar hij sprak met andere olieproducerende landen. Zijn audiëntie bij de paus werd op het laatste moment ingelast.

Maduro kwam praten over de gevaarlijk hoog oplopende politieke crisis in zijn land. Zijn regering, de socialistische partij van de voormalige president Hugo Chávez die al 17 jaar aan de macht is, ligt al maanden in de clinch met de oppositie. Dinsdag stemde het parlement om een proces tegen hem te beginnen wegens schending van de grondwet – een stemming die door de regering werd verworpen als „zonder betekenis”.

Niettemin zullen de partijen met ingang van 30 oktober onder leiding van het Vaticaan met elkaar om tafel gaan op het Venezolaanse eiland Margarita, bleek na de audiëntie. Het is opmerkelijk dat Maduro de hulp van de paus inroept. De president ontwikkelde zich in de afgelopen jaren tot een autoritaire leider die zich weinig gelegen liet liggen aan kritiek van buitenaf.

Een nieuw dieptepunt werd vorige week bereikt: de oppositie beschuldigt Maduro van „absolute autoriteit” en zegt dat de democratisch gekozen president definitief is veranderd in een dictator. Aanleiding is een uitspraak van de Venezolaanse kiesraad. Volgens de grondwet mag de Venezolaanse bevolking via een referendum bepalen of Maduro kan aanblijven als president. Om dat referendum te organiseren, verzamelde de oppositie eerder dit jaar 200.000 handtekeningen. Maar de electorale autoriteiten verklaarden dat er is gefraudeerd met de handtekeningen en dat het referendum niet kan doorgaan.

Het leidde tot felle reacties. „De regering stuurt aan op een gevaarlijke situatie”, twitterde oppositieleider Capriles. De Venezolaanse professor Carolina Acosta schreef: „De striptease van de regering is compleet. Voor ons ligt de verschrikking van een dictatuur.”

Ook voormalige bondgenoten van Venezuela maken zich zorgen. De Argentijnse president Mauricio Macri en de Uruguayaanse president Tabaré Vázquez riepen opnieuw op Venezuela te schorsen uit het regionale handelsblok Mercosur, omdat het land de mensenrechten niet respecteert.

De dialoog

De autoritaire koers van de democratisch gekozen Maduro is niet nieuw. In december vorig jaar behaalde de oppositie voor het eerst in 17 jaar een ruime overwinning bij de parlementsverkiezingen. Maar Maduro besloot per decreet te gaan regeren en behield zijn greep op belangrijke instituties, zoals het Hooggerechtshof. De onvrede over zijn beleid nam sinds afgelopen jaar snel toe – recente peilingen wijzen erop dat 80 procent van de bevolking Maduro het liefst ziet vertrekken.

Welke rol de paus precies kan spelen in Venezuela is onduidelijk. De afgelopen maanden benadrukte Franciscus dat een dialoog in het land belangrijk is, tegelijkertijd vermeed hij één-op-één ontmoetingen om een van beide partijen niet af te schrikken. Volgens een officiële verklaring van het Vaticaan moet Maduro’s audiëntie worden gezien in het licht van „de zorgwekkende situatie” in Venezuela, die „zwaar drukt op de gehele bevolking”.

Het gaat al langer bergafwaarts met Venezuela. Het land zit in een zware economische crisis: goederen werden in een paar jaar tijd bijna tweehonderd keer zo duur en er is een groot gebrek aan levensmiddelen en medicijnen.

Of dialoog die problemen kan oplossen is twijfelachtig. Voor een deel van de verdeelde oppositie kwam de aankondiging bovendien als een verrassing. „Er is geen dialoog begonnen in Venezuela”, aldus Capriles, die naar eigen zeggen hoorde over de ontmoeting op tv, tegen persbureau AP.

„Deze duivels willen het goede geloof van paus Franciscus gebruiken om meer tijd te kopen.”