Recensie

Helse busrit in Egyptisch mijnenveld

Een ware overlevingsstrijd achterin een arrestantenbusje wordt in Clash virtuoos verbeeld. ●●●●

Een bedankbriefje van Tom Hanks („magnifiek”), een contract bij het machtige agentschap CAA: Mohamed Diab is op weg naar Hollywood. En zal daar een verrijking zijn, getuige Clash (Eshtebak), een adembenemende claustrofobische, politieke actiefilm.

Clash rijdt dapper een politiek mijnenveld binnen: de film speelt zich af in de zomer van 2013, als het leger president Morsi heeft afgezet en ‘seculiere’ betogers, politie en moslimbroeders een burgeroorlog uitvechten in de straten van Caïro. En hoewel Clash laat zien dat de politie een bus vol arrestanten letterlijk laat stikken in de hitte en een moslimbroeder doodschopt, passeerde hij de censor en werd hij Egyptes inzending voor de Oscars. Bij de Egyptische première eind juli had iedereen iets op de film aan te merken: een goed teken.

Het verhaal: tijdens een dag van straatgevechten drijft de politie per abuis 24 betogers, de ene helft legergezind, de andere helft moslimbroeder, in een arrestantenbusje samen met twee journalisten: een microkosmos voor Egypte dus. Aanvankelijk moet de politie de vechtersbazen afkoelen met een waterkanon, maar als het busje door het strijdgewoel manoeuvreert en kogels, traangas, hitte en watergebrek er een ware overlevingsstrijd van maken, groeit er een soort toenadering.

Lees ook een interview met regisseur Mohamed Diab: ‘Onze figuranten vochten echt’

Clash is visueel geïnspireerd door Gouden Leeuw-winnaar Lebanon uit 2009, die de Israëlische inval van Libanon toont vanuit een tank. Ook in Clash verlaat de camera het busje nooit - maar waar Lebanon draaide om persoonlijke moraliteit in oorlogstijd, gaat Clash over groepsdynamiek. De film munt uit in dynamische montage tussen het kleine mensenleed in het busjes - de felle moslima die moet plassen in een bus vol mannen - en het blinde, extreme geweld daarbuiten. Dat is virtuoos verbeeld, vooral ’s nachts: een helse maalstroom van stenen, vuurpijlen, rook en laserstralen. Dat maakt Clash tot een bij vlagen verbluffende ervaring.