Geld als metafoor voor liefde

Interview Joachim Lafosse

De Belgische regisseur wil een verhaal over liefde vertellen via een man en een vrouw die het de hele tijd over geld hebben.

©

‘Weet je”, zegt Joachim Lafosse (1975) middenin ons gesprek, „we kunnen het wel uren hebben over wat ik met mijn film bedoel en waarom ik hem heb gemaakt. Maar het liefste praat ik van mijn film áf. Ik wil dat mensen zich zelf gaan afvragen waar ze staan in hun relatie, hoe ze denken over de liefde. Voor mij is de film een kapstok, waar mensen hun eigen liefdesgeschiedenissen aan op kunnen hangen. Daarom wil ik het liever met je over de liefde hebben.”

De essentie van de liefde is dat je in staat bent iets te verliezen, iets los te laten.

Meest autobiografische film

De Belgische filmmaker, bekend van familiedrama’s als Nue propriété (2006) met Isabelle Huppert en recentelijk het buitenbeentje in zijn oeuvre Les chevaliers blancs over kinderhandel, is in Amsterdam ter gelegenheid van de Nederlandse première van L’économie du couple. Een film over de liefde. En over echtscheiding. Ex-koppel Marie en Boris deelt noodgedwongen een huis tot de scheiding financieel is afgewikkeld.

De tekst gaat verder na deze video

Het is zijn meest autobiografische film, vertrouwt hij me toe. Maar daar wil hij het liever ook niet over hebben. „Dat leidt de aandacht maar af.” We vragen toch even door: „Als je het per se wilt weten: ik ben ook de helft van een tweeling. Vader van een tweeling. Gescheiden. Net als de vader in de film. Maar weet je wat ik echt interessant vind aan dat tweelingmotief? Dat mensen denken dat de liefde een zoektocht naar de ontbrekende helft van zichzelf is. Terwijl je als tweeling juist je hele leven bezig bent om je als individu te definiëren.”

Gekibbel over geld

Lafosse is een romanticus. Hoe hard zijn personages het ook voor de kiezen krijgen, en hoe scherp hij ze ook analyseert, hij kan niet geloven dat het helemaal voorbij is tussen die twee. „Maar nu interpreteer ik weer. Dat is eigenlijk het werk van de toeschouwer.”

Hij vertelt dat hij het verhaal van de liefde heeft willen vertellen door de ogen van een man en een vrouw die het de hele tijd over geld hebben. Het echtpaar is een metafoor voor het leven, denkt hij. En het geld een metafoor voor hun liefde. „Mensen zijn niet compatibel”, legt hij uit. „Maar als je verliefd bent heb je de neiging om op zoek te gaan naar overeenkomsten met je geliefde. Dingen bij elkaar op te tellen. Je wilt samen méér zijn. Terwijl de essentie van de liefde is dat je in staat bent iets te verliezen, iets los te laten.” Het gekibbel over geld tussen Bruno en Marie staat in die optiek voor het feit dat ze elkaar niet los kunnen laten, vindt Lafosse.

Liefde vereist moed

Ik werp tegen dat het geld ook een metafoor kan zijn voor het feit dat alles in onze samenleving geëconomiseerd is, dus ook het koppel, het gezin. De hoeksteen van de samenleving is een economische entiteit waar partijen en bedrijven beleid op maken. „Dat is niet iets waar ik tijdens het maken aan gedacht heb. Maar wel een voorbeeld van hoe een film een eigen leven krijgt. Voor mij is die discussie over geld echt een metafoor. Geld is niet de oorzaak, maar het symptoom. Wat dat betreft heb je gelijk. De economische manier waarop de samenleving naar relaties kijkt is een manifestatie van een dieper liggende oorzaak.”

Hij haalt de Franse filosoof Alain Badiou erbij, die in In the Praise of Love heeft beschreven hoe elke liefdesrelatie een ontmoeting is, die bestendigd moet worden doordat de geliefden hun liefde voor elkaar uitspreken. „Daar schuilt een zeker gevaar, een zekere onbestendigheid in, want je weet nooit of de ander je liefde zal beantwoorden. Er is dus geen gelijkheid, geen eerlijk oversteken, geen transactie. Liefde vereist moed.”

Normaliter maak je een film om te laten zien dat het leven iets beters in petto heeft dan de situatie in de film. En nu had ik het gevoel dat mijn eigen leven de fictie aan het herhalen was

Hij heeft met L’économie du couple een film gemaakt waarin je niet voor de een of de ander hoeft te kiezen, hoopt hij. Maar na enig doorvragen geeft hij toe zelf ietsje meer sympathie voor Boris te hebben. „Met mijn ex, de moeder van mijn kinderen, heb ik een geweldige relatie. Voor mijn coscenariste Mazarine Pingeot kwam de situatie in het script veel dichter bij haar eigen leven. Maar nadat de film klaar was liep mijn volgende relatie ten einde. Ik kon het niet geloven. Normaliter maak je een film om te laten zien dat het leven iets beters in petto heeft dan de situatie in de film. En nu had ik het gevoel dat mijn eigen leven de fictie aan het herhalen was.”

Lafosse leek meer op Boris dan hij had gedacht: „Boris heeft net iets meer hoop dat het goed komt, en daarmee als personage iets meer perspectief. Voor Marie is het over en uit. Maar misschien ben ik enorm subjectief.”