EU-parlement wil bindende afspraak over democratie

Het Europees Parlement wil dat lidstaten elk jaar worden beoordeeld of ze wel aan de normen voor democratie voldoen.

Europarlementariër Sophie in 't Veld Europees Parlement in Brussel. Foto: Jonas Roosens / ANP

Het Europees Parlement heeft dinsdag ingestemd met een voorstel om alle EU-landen jaarlijks te beoordeeld of ze wel aan de Europese normen voor democratie voldoen. Het voorstel van Europarlementariër Sophie in’t Veld werd met een ruime meerderheid aangenomen.

Het initiatief wetsvoorstel moet ervoor zorgen dat de Europese Commissie samen met een panel bestaande uit experts elk jaar een evaluatie van alle lidstaten maakt waarin ze kijken naar onder andere de scheiding der machten, de mate van persvrijheid en de toegang tot justitie. Op basis hiervan kan de Commissie verdere stappen ondernemen, zoals het starten van een gesprek, het geven van een waarschuwing of zelfs het tijdelijk intrekken van het stemrecht in de Europese Raad.

In een verklaring op de website van D66 zegt In’t Veld:

“De stemming van vandaag is een historische eerste stap naar effectieve bescherming van grondrechten, democratie en rechtstaat in Europa. Eindelijk focussen we ook op onze gedeelde waarden. Juist in deze tijden moeten we het onderling vertrouwen versterken.”

Polen en Hongarije

Aanleiding zijn recente ontwikkelingen in Polen en Hongarije. De Hongaarse premier Viktor Orban ontsloeg onafhankelijke rechters, sloot kritische kranten en bracht grote radio- en tv-zenders onder invloed van de overheid gebracht. De Poolse regering zette het grondwettelijk hof buitenspel en kreeg deze zomer een officiele waarschuwing van de Europese Commissie.

Nu het Europees Parlement heeft ingestemd met het voorstel moet de Europese Commissie zich over het onderwerp uitspreken. Vicevoorzitter van de Europese Commissie, Frans Timmermans, zegt volgens het ANP “secuur en positief” naar het voorstel te zullen kijken, maar wel twijfels te hebben over de haalbaarheid. “Zo’n rol voor een expertengroep, dat lijkt me juridisch moeilijk.”