Dijksma: ‘inlijven’ ProRail niet slecht voor reiziger

Spoor

Spoororganisaties zijn tegen Dijksma’s ProRail-plannen. In een Kamerbrief stelt ze nu dat hun bezwaren onterecht zijn.

Werkzaamheden rond station Amsterdam Zuid door spoorbeheerder ProRail. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen

De overgang van spoorbeheerder ProRail van private naar publieke organisatie heeft geen financiële gevolgen voor reizigers en bedrijven die goederen per spoor vervoeren. De arbeidsvoorwaarden en het pensioen van de 4.000 werknemers van ProRail blijven gelijk. Dat schrijft staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu, PvdA) maandagavond in een brief aan de Tweede Kamer.

Spoororganisaties verzetten zich tegen het omvormen van ProRail omdat ze financiële nadelen verwachten. De brief van Dijksma is een bevestiging van een ‘tussenbesluit’ in de ministerraad van 14 oktober, dat de daaropvolgende zondag uitlekte via de NOS.

Het kabinet wil ProRail omvormen van een zelfstandig bedrijf tot een zelfstandig bestuursorgaan (zbo) , onder de hoede van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Dijksma stuurt nu alle onderzoeken naar de Kamer die ze heeft laten uitvoeren naar de juridische, fiscale en financiële gevolgen van de omvorming.

Een agentschap (zoals Rijkswaterstaat) is geen optie omdat die variant te veel gevolgen zou hebben voor de arbeidsvoorwaarden van het personeel, schrijft Dijksma. Ook de onafhankelijke positie van ProRail, tevens verantwoordelijk voor de verdeling van spoorcapaciteit onder vervoerders, zou dan in het geding komen.

Met de ‘inlijving’ van ProRail hoopt Dijksma beter toezicht te kunnen houden op het bedrijf, dat sinds 2005 bestaat. De taken, onderhoud en beheer van het spoor, werden al in 1995 afgesplitst van NS.

De zorgen over het functioneren van ProRail dateren van de zomer van vorig jaar. Het begon met aanbestedingsfouten bij het spooronderhoud en een budgetoverschrijding van 30 miljoen euro bij de verbouwing van Utrecht Centraal. In september constateerden externe adviseurs vervolgens dat de boekhouding over 2014 niet deugde.

Eind vorig jaar bleek ook dat ProRail de laatste vijf jaar gemiddeld 172 miljoen euro per jaar te weinig uit heeft gegeven aan onderhoud.

Dijksma wil zich in de Tweede Kamer beter kunnen verantwoorden voor de besteding van ruim twee miljard euro belastinggeld per jaar. ProRail is nu een bv, maar alle aandelen zijn in bezit van de staat.

Het kabinetsbesluit over ProRail stuit op veel verzet, zowel van ProRail zelf als van andere partijen in de spoorsector. Vervoerders, waaronder NS, zijn ongelukkig met de ingreep en voeren een lobby om het besluit ongedaan te maken. Ze hebben vertrouwen in de nieuwe leiding van ProRail en denken niet dat meer greep van het ministerie zal leiden tot betere prestaties op het spoor. De omvorming leidt tot veel onrust, kost veel geld en lost niets op, denken de vervoerders.

Ook reizigersorganisatie Rover en vakbond FNV Spoor zijn tegen. Ze vrezen duurdere kaartjes en verslechtering van de arbeidsvoorwaarden van de ProRail-werknemers.

Dinsdag spreken de spoorpartijen met Dijksma, dan zal blijken of zij zich laten geruststellen door de garantie dat er geen financiële gevolgen voor reizigers en werknemers zullen zijn. Donderdagmiddag spreekt de staatssecretaris met de Tweede Kamer over ProRail. Vooral CDA en ChristenUnie zijn kritisch over het plan. Eind dit jaar wil Dijksma een definitief besluit nemen over de positie van ProRail.