Als de machine hapert, is ook Mourinho kwetsbaar

Premier League

Succescoach José Mourinho verloor zondag van Chelsea (4-0) en werd uitgejouwd. Tegen City moet hij zich revancheren.

Foto John Sibley/Reuters

Op de plek waar fans van Chelsea hem jaren vereerden als koning van de Engelse Premier League, klonk er nu hoongelach om het barre lot dat hij moest ondergaan. Alsof de 4-0 nederlaag van Manchester United niet al erg genoeg was, werd José Mourinho ook nog eens verbaal bespot door de thuisfans. De vernedering compleet.

Je zou het niet verwachten, maar de grote nederlaag tegen zijn oude club was niet de grootste in zijn carrière. Dat was de 5-0 met Real Madrid tegen FC Barcelona in 2010, toen Barcelona nog werd getraind door de man die hij uitgerekend woensdagavond weer tegenkomt, als hij met Manchester United in de League Cup aantreedt tegen het Manchester City van Pep Guardiola. De trainer die in 2009 zijn droombaan bij FC Barcelona verwierf en zo zijn eeuwige rivaal werd.

Van groot belang is de League Cup niet. Een weinig populaire strijd tussen profclubs van lager allooi en de B-ploegen van topclubs. Maar als er iets is wat Mourinho zich dezer dagen niet kan permitteren, is het wel aantreden met de tweede garnituur; de fout die zijn voorganger Louis van Gaal twee seizoenen geleden wel maakte en die leidde tot uitschakeling in een seizoenfase waarin de eerste twijfels rezen over Van Gaals geschiktheid voor de baan.

Hij moet zich nu bewijzen

Om dat voor te zijn, kan Mourinho woensdag een eerste stap richting eerherstel zetten na het debacle van zondag. Niet alleen omdat hij de gunst van Manchesters rode helft kan verwerven door de stadsrivaal te verslaan of omdat het voor hemzelf belangrijk is om Guardiola de baas te zijn, maar simpelweg omdat Mourinho moet bewijzen dat zijn reputatie als nietsontziende winnaar nog altijd geldt.

Daarom heeft United hem aangesteld. In de drie decennia onder leiding van Sir Alex Ferguson won de club alles, met spelers die posterhelden werden, maar met Fergusons vertrek in 2013 maakte de magie plaats voor de paniek van niet-winnen. David Moyes was te licht, Van Gaal een falende opbouwer. Mourinho is waarschijnlijk de duurste trainer in het voetbal – hij verdient met tien miljoen pond per jaar twee keer zoveel als Van Gaal bij United – maar meestal staat daar instant-succes tegenover. Gemiddeld won hij om het jaar een landstitel, plus tweemaal de Champions League.

Dat het spel er mogelijk onder zou lijden, was van minder belang voor United. In vergelijking met een collega als Arsene Wenger van Arsenal, type voetbalprofessor, is hij de fabrieksbaas die streeft naar een zo hoog mogelijk rendement. De wijze waarop deert hem nauwelijks. Finesse en veel balbezit al evenmin.

Hij provoceert en bespot, maar blijkt zelf ook kwetsbaar nu zijn ploeg teleurstelt. Na de nederlaag tegen Chelsea schamperde The Times dat er bij United meer standbeelden op het veld stonden dan in het British Museum. Analisten als Alan Shearer, Paul Scholes en Ryan Giggs constateren een zwakke defensie, weinig stootkracht en merken op dat Mourinho nog altijd niet weet wat zijn beste basisopstelling is en dat United een elftal zonder identiteit is.

Shirtjes ruilen na verloren duel

United staat na negen competitieduels zevende, dezelfde plek als waar het vorig seizoen eindigde. Weliswaar met één punt meer dan onder Van Gaal in die fase, maar evenveel als Moyes. Een ogenschijnlijke meevaller is dat Alex Ferguson in 1986 twaalf punten haalde uit zijn eerste negen wedstrijden, maar die volgde in november een ontslagen voorganger op en trad aan in een tijd dat spelers van Manchester United tot zijn ergernis nog geregeld in de kroeg zaten. Hem kostte het zeven jaar om een kampioensploeg te formeren.

Mourinho krijgt die tijd niet. Mede doordat hij mag werken met een ploeg die meer dan een half miljard euro waard is. Maar zowel hij als Zlatan Ibrahimovic en aanvoerder Chris Smalling kwamen er afgelopen zondag niet aan te pas tegen Chelsea. Oud-spelers ergerden zich aan het feit dat spelers na afloop shirts ruilden en lachend de opponent de hand schudden. Zoiets was in Fergusons tijdperk ondenkbaar, zeggen ze, verwijzend naar diens beruchte hairdryer treatment die ook topspelers als Ruud van Nistelrooy en David Beckham moesten ondergaan en neerkwam op een enorme tirade recht in het gezicht.

Het is misschien wel de pech van elke trainer van Manchester United, dat het altijd maar over de verdiensten van Ferguson gaat. De nabijheid van diens aura en standbeeld kan een last zijn, al is het niet des Mourinho’s om daarvan onder de indruk te zijn.