Op jacht naar dodelijke pillen

Drugs

Bij de start van het Amsterdam Dance Event waarschuwde het Trimbos Instituut voor een riskante ‘Supermanpil’.

Superman is sinds donderdag terug, en dat is slecht nieuws. De xtc-pil met het logo van de stripheld bevat een hoog gehalte PMMA. Dat is een chemische verbinding die gebruikt wordt om MDMA – de werkzame stof in een xtc-pil – te vervangen. Het wekt net als MDMA een roes op, maar die is zo licht dat de gebruiker meer pillen neemt. Daardoor kunnen onder meer hartproblemen ontstaan.

Reden voor het Trimbos Instituut, kennisinstituut op het gebied van verslaving en geestelijke gezondheid, om donderdag een zogenoemde Red Alert af te geven, op de dag dat het Amsterdam Dance Event (ADE) begon. Vorig jaar werd rondom dat festival óók een Alert afgegeven. Toen vanwege een pil die meer dan 300 milligram MDMA bevatte, twee keer zoveel als gemiddeld en dus levensgevaarlijk. Op bijna elk toilet in Amsterdam hingen posters met een waarschuwing voor de gele pil.

Red Alerts komen niet vaak voor, zegt Sander Rigter van het Trimbos Instituut. „Gemiddeld geven we één keer per jaar een landelijk Red Alert af.” Rigter is betrokken bij het Drugs Informatie en Monitoring Systeem (DIMS), een landelijk netwerk van instellingen voor verslavingszorg, dat informatie over gevaarlijke middelen verzamelt en aan gebruikers meldt.

Dat gebeurt in cycli van een week die beginnen bij een van de dertig locaties (GGD’s, instellingen voor verslavingszorg) waar drugs getest kunnen worden, tijdens spreekuren op woensdag of donderdag. Rigter: „Met een simpel zuurtestje wordt bij die testlocaties gekeken of er MDMA in de pil zit. Als de pil niet op een lijst van bekende pillen staat, gaat hij naar ons.”

Op maandag komt alles bij het Trimbos Instituut binnen. Daar wordt gecontroleerd of de pillen echt niet in het systeem zitten. Is dat inderdaad zo, dan gaan de samples naar een laboratorium van chemiebedrijf DSM in Geleen. Op donderdag, een week dus nadat een pil is ingeleverd bij een testlocatie, komen de resultaten binnen. Rigter: „Dat is altijd weer D-day. Elke week kan er weer een verrassing tussen zitten.”

Zo’n drie tot vier keer per jaar wordt een gerichte waarschuwing afgegeven, als er een slechte pil opduikt in een bepaald gebied of als een middel nare, maar geen levensbedreigende effecten heeft. „Begin dit jaar dook het middel DOC in een pil op. Daar krijg je een 24 uur durende trip van waarin het lijkt alsof je doodgaat. Niet levensbedreigend, maar wel vervelend.”

Veel vaker betreft het een pil die te sterk is. Zo heeft meer dan de helft van de pillen in Nederland een MDMA-gehalte van meer dan 140 tot 150 milligram, wat leidt tot risico’s voor de gebruiker. Rigter: „Een gesprek met de gebruiker is dan voldoende, want het heeft echt geen zin om tachtig keer per week de NOS te halen met dergelijke pillen. We kunnen dan niet waarschuwen als er écht iets aan de hand is.”

Dat is dus wel het geval bij de Supermanpil. „Een tablet met deze dosering PMMA is voor de meeste mensen levensgevaarlijk.”

Zodra de uitslag bekend werd, is in de Kerngroep Red Alert (waarin het Trimbos, het ministerie van Volksgezondheid en de Inspectie voor de Gezondheidszorg zijnvertegenwoordigd) besproken of een landelijke waarschuwing via de media en betrokken instellingen nodig was.

De mate van giftigheid van de stoffen, de hoeveelheid en de verspreiding van de drug zijn criteria die meewegen in het advies dat staatssecretaris Martin van Rijn (Volksgezondheid, PvdA) wordt voorgelegd. Hij kan als enige een landelijk Red Alert afkondigen, wat donderdag dus gebeurde.

Er wordt nu verder onderzoek gedaan naar het opduiken van de Supermanpil. De pil is niet in Amsterdam aangetroffen, zegt Rigter. „Maar als we zouden zeggen dat hij elders is gevonden, lijkt het alsof het in Amsterdam wel goed zit.” Voor zo’n uitspraak is het echter te vroeg. „We hebben meer informatie nodig, over waar de pil is gekocht en of degene die hem inleverde ook andere mensen kent die deze pil hebben gebruikt. En de vraag is ook: betreft dit een nieuwe partij pillen? Zijn ze verspreid?”

Op de antwoorden op die vragen is bij het uitsturen van het alarm over de Supermanpil niet gewacht. Een paar uur na de uitslag van de test werd het nieuws over de Red Alert verspreid. Rigter: „We willen geen risico lopen met 375.000 mensen die in Amsterdam feesten.”