Groningen heeft ‘het miljard van Max’ nu al op

Aardbevingen

Tot en met 2018 zouden de bevingskosten in Groningen 1,3 miljard euro bedragen. Maar met nog twee jaar te gaan, is gaswinner NAM nu al ruim 1 miljard kwijt.

Een productietoren van de NAM nabij 't Zandt. Foto Vincent Jannink / ANP

De kosten van de aardbevingen in Groningen zijn opgelopen tot meer dan een miljard euro. Dat is fors meer dan voorzien in het bestuursakkoord dat werd afgesloten tussen het Rijk en de provincie Groningen. Het gaat onder meer om uitgaven aan schadeherstel, compensatie, het versterken en opkopen van huizen en onderzoek naar de gevolgen van de gaswinning door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM).

Het financiële overzicht staat in de laatste, vrijdag verschenen kwartaalrapportage van Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders. Grootste kostenpost is de afhandeling van bevingsschade: tot oktober dit jaar ruim 520 miljoen euro. In het bestuursakkoord uit 2014 – beter bekend als het ‘miljard van Max’ (van den Berg, toenmalig commissaris van de koning, red.) – werd nog becijferd dat 250 miljoen voor vijf jaar voldoende zou zijn.

De overschrijding klemt des te meer omdat het aantal bevingen is afgenomen en de gaswinning in vergelijking met topjaar 2013 is gehalveerd. Hoe het komt dat de schademeldingen toch fors blijven stijgen – inmiddels tot 75.148 schades sinds de klap bij Huizinge in 2012 – laat Nationaal Coördinator Groningen Hans Alders nu onderzoeken.

Premiepotje

Mogelijk hangt het oplopende aantal meldingen samen met de maatschappelijke erkenning van de gasbevingen en de energiepremie voor onder meer zonnepanelen die gedupeerden met meer dan 1.000 euro schade konden opstrijken. Na ruim een jaar was dat premiepotje met 125 miljoen euro al op. Uiteindelijk 35.000 Groningse huishoudens maakten er gebruik van.

In totaal is er tot oktober van dit jaar 1,09 miljard euro uitgegeven aan bevingskosten in Groningen. Die rekening is vrijwel helemaal betaald door de NAM, die als exploitant van het Groningse gasveld aansprakelijk is voor alle mijnbouwschade. De provincie betaalde 32,5 miljoen aan ‘programma’s voor leefbaarheid en economisch perspectief’. Rijk en provincie hadden begroot dat de bevingskosten tot en met 2018 1,3 miljard euro zouden bedragen.

Testwoning

Verwacht wordt dat die kosten verder zullen oplopen. Zo is de omvangrijke versterkingsoperatie amper begonnen. Er zijn tot nu toe 383 huizen geïnspecteerd en 190 volgens de vereiste normen bouwkundig versterkt. In totaal heeft de NAM 61 panden opgekocht. Daarvan zijn twaalf huizen gesloopt. Acht worden gebruikt als ‘testwoning’.

Ook de woningmarkt lijdt onder de gasbevingen, concludeerde het CBS vrijdag. Huizen in het bevingsgebied staan gemiddeld anderhalf jaar te koop, 4,5 maanden langer dan woningen in vergelijkbare plattelandsgebieden. De verkoopprijzen zijn ook in het Groningse risicogebied licht gestegen, maar minder dan elders. Het percentage verhuizers uit het bevingsgebied is niet hoger dan elders.