Commentaar

Duterte speelt hoog spel

nrcvindt

Een oorlog over de Zuid-Chinese Zee zou het begin zijn van de Derde Wereldoorlog, daarom is het niet wijs het territoriale conflict over de Spratly-archipel op de spits te drijven. Dat is de enige verstandige uitspraak die de Filipijnse president Rodrigo Duterte deed tijdens zijn bezoek aan Beijing afgelopen week. De president zond namelijk bij hetzelfde bezoek een schok door de wereldgemeenschap door de „scheiding” aan te kondigen tussen zijn land en de Verenigde Staten. Die opmerking kwam na weken dreigen met het doorsnijden van de banden en na een belediging van de Amerikaanse president Barack Obama, die hij een son of a bitch noemde.

De mogelijkheid dat de Filipijnen, die al decennia een belangrijke bondgenoot zijn van de VS in de Aziatisch-Pacifische regio, een alliantie zouden aangaan met China zou het geopolitieke evenwicht tussen Beijing en Washington ernstig uit balans kunnen brengen. Een geschil over de vrije doorgang over de strategisch belangrijke scheepvaartroute over de Zuid-Chinese Zee veroorzaakt veel spanning, en de opstelling van de Filipijnen is daarbij cruciaal.

Zodra Duterte zaterdag terug was in zijn eigen land kwam hij alweer terug op zijn woorden. Hij benadrukte dat hij niet van plan is de diplomatieke betrekkingen met de VS te verbreken omdat dit zou indruisen tegen de belangen van de Filipijnen. Zijn eerdere opmerkingen in China waren slechts bedoeld om te zeggen dat hij niet langer wilde „zwaluwstaarten” met de Amerikanen. Achtergrond daarvan is, volgens de Filipijnse minister van Buitenlandse Zaken, dat de Filipijnen niet langer door de VS willen worden behandeld als de koloniale „kleine bruine broeder”. Duterte gaf in eigen land ook te kennen absoluut niets te hebben weggegeven aan China, dat eilandjes claimt die liggen in de Filipijnse territoriale wateren. De Filipijnen werden in augustus over dat dispuut door het Haagse Permanente Hof van Arbritrage in het gelijk gesteld.

Speciaal voor de Democratische presidentskandidaat Hillary Clinton zou de stap die de Filipijnse president aankondigde schadelijk geweest zijn: ze was als minister van Buitenlandse Zaken vier jaar geleden de architect achter het tot prioriteit maken van Azië in het Amerikaanse buitenlands beleid. Die zogeheten pivot to Asia zou jammerlijk hebben gefaald. Nu laat Washington opgelucht weten het bijgestelde standpunt van Duterte te verwelkomen. De Filipijnse president heeft ondertussen voor zo’n 20 miljard euro aan Chinese investeringsbeloften binnengehaald. Washington zal ook moeten betalen voor de wispelturige vriendschap van Duterte. De boodschap is dat de Filipijnen niet de speelbal willen zijn van grootmachten. Dat is begrijpelijk, maar Duterte speelt hoog spel.