‘Drugs doe ik niet, nee. Oh, láchgas! Ja, dat wel!’

Ballonnetjes

Je spuit lachgas in een ballon, inhaleert en wordt kort hyper. Leuk, vinden scholieren. Ze beschouwen het nauwelijks als drugs.

Op feesten en festivals worden ballonnetjes met lachgas geregeld à 2 euro per stuk verkocht. Getty Images

„Éh! Éh!” roept een jongen zonder fiets. „Breng me effe naar Kruidvat! Ik haal een zestigcentblikje voor je!” Een vriend gaat ervandoor met de fiets van een meisje. Ze rent er achteraan. „Wat dóé je!?”

Het is drie uur en op straat klinkt het gejoel en geroep voor de Bredero Mavo in Amsterdam-Noord. Vijf meisjes houden stil na een vraag van de verslaggever. Of ze wel eens ‘ballonnetjes’ hebben genomen.

„Ballonnetjes?” De meisjes kijken vertwijfeld. Ballonnetjes ja. Drugs.

„Drugs doe ik niet, uit respect voor mijn vader”, zegt een meisje resoluut. Ze is vijftien jaar en Nederlands-Marokkaans, net als de anderen.

Dan begint het haar te dagen. „Ooooh. Bedoelt u van die capsúles?” Het hele groepje in koor: „Lách-gas!” Drie van de vijf hebben ze wel eens gebruikt. Capsules voor slagroomspuiten met lachgas erin. Je spuit ze leeg in een ballon die je inhaleert voor een kortdurend euforisch effect.

„Ja joh, ik ging helemaal stúk! Rondjes rennen, lachen.”

„Zij is prof meneer!” zegt een ander.

„Ik kreeg het een keer van m’n neef, op een feestje in het Westerpark.”

„Maar het is geen drugs hoor.”

„Gewoon leuk voor een keertje.”

„Meer een sfeermaker.”

Patronen voor slagroomspuiten

Lachgas wint aan populariteit. Je vindt de capsules terug op hangplekken waar jongeren op een bankje samen even een ballonnetje nemen, en op feesten en festivals, waar de ballonnetjes soms à 2 euro worden verkocht. De bewustzijnsdaling die optreedt door kort zuurstofgebrek kan leiden tot een lacherig gevoel en een tripachtig effect.

Ouder uitgaanspubliek kent de werking al sinds 1998, toen er eveneens een kleine hype rondom lachgas was. Maar ook scholieren hebben het nu ontdekt. Vorig jaar onderzocht het Trimbos-instituut voor het eerst het gebruik van lachgas onder jongeren en constateerde dat zo’n 8 procent van de 12- tot 16-jarigen het ooit had gebruikt – een veel hoger percentage dan dat drugs als xtc, paddo’s of cocaïne had gebruikt. Mavo- en vmbo-t-leerlingen scoorden het hoogst.

Jongeren zien lachgas nauwelijks als drugs, schreef het Trimbos. Vanwege de korte werkingsduur, het kleine verslavingsrisico en de geringe bijwerkingen – duizelingen, evenwichtsstoornissen, hoofdpijn. Bovendien zijn patronen voor slagroomspuiten overal verkrijgbaar. Bij de Blokker in doosjes van tien (4,99 euro) of op de talloze sites voor slagroompatronen waar je ze in bulk kunt krijgen. Verbieden blijkt onmogelijk. Gaspatronen zijn legaal en kennen geen leeftijdsgrens – iedereen moet slagroom mogen spuiten.

Maar kennis over de gevolgen van lachgasgebruik op jonge leeftijd ontbreekt. „Wat doet herhaaldelijk kortdurend zuurstofgebrek met een brein in ontwikkeling, dat is de vraag”, zegt Ninette van Hasselt van het Trimbos-instituut. Internationaal onderzoek is er niet – lachgas blijkt vooral in Nederland en het Verenigd Koninkrijk populair. Ook kennis van de effecten bij frequent gebruik ontbreekt. „Sommige gebruikers nemen er meer dan tien per keer.” Deze week kondigde het Ministerie van Volksgezondheid aan nader onderzoek hiernaar te willen.

Uit je systeem

„Mensen doen er makkelijk over maar dat is onterecht”, zegt Kay, 21 jaar. Hij staat met Oscar, 23 jaar, te roken voor het ROC, pal naast de mavo. „Na drie of vier op een avond ben ik echt wel klaar”, zegt Oscar. „Dan ben ik uitgeput, mis zuurstof.”

„Zuurstof ja”, zegt Kay, „ik heb er eens vijf dagen achter elkaar twintig per dag genomen. Dan wordt het effect anders. Veel langer, veel sterker. Het gaat niet meer uit je systeem.”

„Een vriend heeft erna een psychose gekregen”, vervolgt Kay. „We keken een psychedelische film, en hadden wiet gerookt en dus al die ballonnetjes. Opeens staat hij op, midden in de film, en begint groentesoep te maken. Hij stond er een uur, geen soep. Hij vertelde over de zelfmoord van zijn vader, in tranen, kreeg waanideeën. Dagen later nog. Stond-ie met een ingebeelde pijl en boog uit het raam te schieten. Hij is nooit meer de oude geworden.”