Waarom Dylan de Nobelprijs maar niet aanvaardt

Even leek Bob Dylan de Nobelprijs voor de Literatuur te aanvaarden. Maar een vermelding op zijn officiële website werd verwijderd. Een Nobelcomitélid noemt het “onbeleefd en arrogant”.

Bob Dylan tijdens een optreden in 2011. Foto: Torsten Blackwood / AFP

Nadat op 13 oktober de Nobelprijs voor de Literatuur verrassend werd gewonnen door Bob Dylan, volgde een week van radiostilte. De 75-jarige muzikant kon niet worden bereikt door het Nobelcomité en liet niets van zich horen. Tot vorige week, toen op de officiële website van de zanger heel zuinigjes melding werd gemaakt van de prijs die Dylan had gewonnen. In een promotietekst voor een boek over Dylan, werd hij in een bijzin ‘winnaar van de Nobelprijs voor de Literatuur’ genoemd. Dylan leek de prijs eindelijk te hebben aanvaard.

Leek, want een dag later werd de zin alweer uit de tekst verwijderd. Is een overenthousiaste websitebeheerder op zijn vingers getikt? Mogelijk. De enige vormen van erkenning van het winnen van de prijs, blijven zodoende Dylans officiële Twitter- en Facebook-accounts, die melding maakten van de bekendmaking:

Twitter avatar bobdylan bobdylan.com Bob Dylan was awarded the 2016 #NobelPrizeLiterature “for having created new poetic expressions within the great American song tradition.”

Dylan zelf heeft nog helemaal niets losgelaten. Op de avond van de bekendmaking, trad hij op in Las Vegas. Zelfs toen repte hij - overigens geheel volgens verwachting - met geen woord over de prijs.

‘Onbeleefd en arrogant’

Dat het Nobelcomité niet blij is met de situatie, blijkt wel uit een reactie van Per Wästberg, schrijver en Academielid. In een interview met een Zweedse krant noemde hij het uitblijven van een teken van leven van Dylan zaterdag “onbeleefd en arrogant”.

De 82-jarige Wästberg omschreef de pijnlijke stilte als “voorspelbaar”, maar niettemin “respectloos”. Volgens Wästberg zijn pogingen om Dylan te bereiken gestaakt: “de bal ligt bij hem.”

Sartre

Maar waarom zou Dylan in hemelsnaam een Nobelprijs niet aanvaarden? Wie denkt deze oude rocker wel dat hij is? Een mogelijk antwoord op de vraag vinden we bij de enige weigeraar van de Nobelprijs voor de Literatuur tot nu toe: Jean-Paul Sartre. De Franse filosoof won de prijs in 1964 - toevallig het jaar van Dylans absolute doorbraak met het album The Times They Are a-Changin’ - voor zijn bezieling voor vrijheid en waarheid. Hij weigerde de prijs echter, omdat hij bang was dat het hem te veel op een voetstuk zou plaatsen. De existentialist hechtte het hoogste belang aan individuele vrijheid.

Ziehier de link met Dylan: als iemand in zijn artistieke ontwikkeling niet gestoord wenst te worden, dan is het Dylan wel. Al vroeg in zijn carrière besloot hij zich niet te laten leiden door de wensen van de massa. Hij weigerde decennialang te worden bestempeld als the voice of a generation, het geweten van de generatie die opgroeide in de jaren zestig, zo benadrukte hij nog eens in de documentaire No Direction Home uit 2005:

“Ze wilden een insider van me maken. Ik dacht het niet.”

Ook eerdere onderscheidingen nam Dylan ogenschijnlijk ter kennisgeving aan. Zo kreeg hij in 2012 de eervolle Amerikaanse Vrijheidsmedaille. Hij leek toen eerder president Obama - een groot Dylan-fan- een plezier te willen doen, dan zelf met de eer te willen strijken:

Of Dylan op komt dagen bij de uitreiking van de Nobelprijs op 10 december in Stockholm is daarom twijfelachtig. De minst behaagzieke artiest uit de rockgeschiedenis, zal altijd eigenzinnig blijven. Die eigenzinnigheid is nou net een karaktereigenschap waar veel fans hem om bewonderen.