Commentaar

Voedselvinkjes terecht weg: eet niets dat oma niet herkent

Weinig campagnes van de Consumentenbond hebben zo snel succes gehad als die tegen het ‘Ik kies bewust’-logo op voedingsmiddelen. In maart van dit jaar zette de Consumentenbond het offensief in. En al deze week maakte minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) een einde aan dit beeldmerk dat de consument al tien jaar probeert te vertellen welk voedselkeuze ‘gezond’ is (groen vinkje) en welke ‘bewust’ (blauw vinkje).

nrcvindt

Producten krijgen alleen een groen vinkje als ze in de aanbevolen ‘schijf van vijf’ voorkomen. Een blauw vinkje is weggelegd voor producten daarbuiten die relatief beter scoren binnen de eigen productgroep. Vrijwel niemand onthield dit. Dat producenten het vinkje voor ieder product apart moesten aanschaffen en niet iedereen dat deed, versterkte het wantrouwen.

Schippers kondigt nu ter vervanging een app voor de telefoon aan waarin de consument informatie op maat krijgt over samenstelling en voedingswaarde. Dus niet meer actief op het etiket – zoals in landen waar met de stoplichtkleuren groen, oranje en rood de hoeveelheden vet, zout en suiker worden aangegeven. Maar alleen passief, digitaal opvraagbaar. En dus alleen voor consumenten die gemotiveerd zijn om de inhoud van hun winkelwagen per product in te voeren in hun smartphone. Misschien een leuke afleiding in de rij bij de kassa?

En dan maar hopen dat de app deze informatie niet vasthoudt en doorsluist naar de industrie, de verzekeraar of de supermarkt zelf. Wat zou er toch mis zijn met doodgewone etiketinformatie? Het is controleerbaar, in één oogopslag afleesbaar, makkelijk vergelijkbaar – en je hebt er je handen niet steeds bij nodig. Wat van een smartphone allemaal niet gezegd kan worden. Of spreken hier bedrijfsbelangen een woordje mee, die juist niet gebaat zijn bij al te toegankelijke voorlichting over wat er écht niet gezond is?

Het schrappen van de misleidende ‘vinkjes’ is trouwens een uitstekend besluit. Achteraf kun je je afvragen of dit niet een typisch tot mislukken gedoemd compromis uit de polder was, waar commercie, wetenschap en overheid ieder hun eindje vasthielden. Simpeler is vaak beter, zoals de Amerikaanse hoogleraar Michael Pollan met zijn ‘Food Rules’ al vast stelde – Eat food. Not too much. Mostly plants. Eet niets dat je grootmoeder niet zou herkennen.

Deze week stelde de hoogleraar psychologie Denise de Ridder een radicale ommekeer voor in het voedselbeleid – laat de etiketten en de diëten eens rusten en vertel de mensen alleen wanneer en hoeveel ze moeten eten. Aan tafel en met mate. Dat kan iedereen begrijpen. Aan dergelijke nuchterheid is een groot gebrek.