Uniek protest Franse agenten tegen geweld

Agressie tegen politie

Franse agenten gaan vooral ’s nachts de straat op. Van de strenge regels voor demonstraties trekken ze zich weinig aan.

Foto AFP

De ruiten van de dependance van het gemeentehuis van Mantes-la-Jolie liggen aan gruzelementen en onder de nog wapperende Franse en Europese vlaggen aan de gevel staan dranghekken. Nadat zaterdagavond hier in de onstuimige cité Le Val Fourré, op zo’n zestig kilometer van Parijs, jongeren met een nepmelding over een brandende auto vergeefs politieagenten met molotovcocktails en stenen in de val probeerden te lokken, braken ernstige rellen uit.

„Het is al langer onrustig”, zegt een klant van snackbar Miss Kebab op het vervallen winkelplein tegenover het gemeentekantoor, „maar de agressie tegen de politie wordt steeds erger”. Overal in de wijk zijn op flatgebouwen tags te zien met tot de verbeelding sprekende teksten als ‘Nique la police’ (fuck de politie) of ‘Un bon flic est un flic mort’ (een goede agent is een dode agent). „Haast niemand hier heeft nog respect voor autoriteiten”, zegt ze.

Uit protest tegen het fysieke en verbale geweld en een vermeend gebrek aan middelen gaan Franse agenten de laatste dagen, en dan vooral ’s nachts, de straat op. Staken mogen ze niet en demonstreren kunnen ze alleen binnen strikt vastgestelde kaders. Maar de woede, de ras-le-bol, is zo groot dat ze zich van de regels weinig aantrekken.

Steun van Front National

Het begon maandagavond met een paar honderd boze agenten die eerst in de zuidelijke voorstad Évry hun baas, landelijk politiechef Jean-Marc Falcone, uitjoelden om vervolgens naar de Champs-Élysées te trekken. Veel agenten waren in uniform, velen gebruikten dienstauto’s, vaak met de zwaailichten aan. Dat is niet eerder vertoond. Onder de Arc de Triomphe zongen ze de Marseillaise. Dinsdag en woensdag sloeg het protest over op onder andere Marseille, Nice en Toulouse.

Falcone noemde de acties van de dienders in een eerste reactie „onacceptabel” en „in strijd met hun statutaire verplichtingen”. De agenten eisen zijn aftreden. Voorzitter Jean-Christophe Cambadélis van de regerende Parti Socialiste haalde zich de woede van de dienders op de hals door het vermoeden uit te spreken dat het Front National van Marine Le Pen met zijn „klauwen” achter de „onwettige acties” zit. Uit een recente peiling blijkt dat 57 procent van de agenten en gendarmes (militaire politie) overwegen FN te stemmen. Le Pen laat geen kans onbenut om te verklaren dat ze het agentenprotest steunt.

Minister Cazeneuve van Binnenlandse Zaken riep op zijn beurt de politiebonden bijeen. Hij beloofde in alle departementen vanaf aanstaande maandag intensief „overleg” over de klachten. Maar die belofte kon nieuwe acties niet verhinderen, al was het maar omdat de vakbonden part noch deel hebben aan het spontane protest. Cazeneuve wees erop dat de socialistische regering de politie de laatste jaren meer middelen en bevoegdheden heeft gegeven.

De al langer smeulende onvrede bij de Franse dienders is aan de oppervlakte sinds in een andere Parijse voorstad, Viry-Châtillon, jongeren met bivakmutsen er op 8 oktober wel in slaagden agenten te verwonden. De patrouillewagens waarmee ze een verkeerscamera bewaakten werden bij de onrustige wijk La Grande Borne bestookt met molotovcocktails en brandden volledig uit. Twee van de vier agenten raakten ernstig gewond, een van hen wordt in een Parijs’ ziekenhuis kunstmatig in coma gehouden. Verschillende protestacties begonnen deze week bij dat ziekenhuis nabij Place de la République.

„Hier wilden ze hetzelfde doen: agenten in hun auto verbranden”, zegt een 54-jarige uit West-Afrika afkomstige man (die niet met zijn naam in de krant wil) op het winkelplein in Mantes-la-Jolie. Volgens hem hadden de rellen van afgelopen weekend te maken met de drugshandel. Een week eerder had de politie hier 34 kilo cannabis in beslag genomen. „Het was wraak: alles draait hier om de drugs”, zegt hij. Dat geldt ook min of meer voor La Grande Borne. „De politie verstoort voor die jongens de handel.”

Maar door de noodtoestand en het verhoogde terreurrisico is volgens de vakbonden de laatste maanden het gewone politiewerk erbij ingeschoten. „We hebben delinquenten vrij baan gegeven”, zei Olivier Michelet van politiebond Unité SGP in Le Monde. Doordat agenten en leden van de mobiele eenheid nodig zijn om potentiële terreurdoelen te beveiligen is er minder capaciteit in de kwetsbare wijken.

Maar volgens de agenten is het probleem breder. Op Place de la République in Parijs zeiden ze woensdagavond te strijden tegen „algemene politiehaat” in Frankrijk.