Rutte voert druk op nationale politiek op om Oekraïne-verdrag

Na een overleg donderdagnacht met EU-regeringsleiders zei de premier dat het niet tekenen door Nederland van het verdrag grote gevolgen kan hebben.

Premier Mark Rutte geeft een persconferentie na afloop van een bijeenkomst van de Europese raad. Foto: Bart Maat / ANP

Premier Rutte voert de komende dagen de druk op de binnenlandse politiek maximaal op om akkoord te gaan met een oplossing om uit de impasse rond het Oekraïne-verdrag te komen. Na overleg in Brussel met de regeringsleiders van de EU-lidstaten zei Rutte donderdagnacht dat het niet tekenen door Nederland van het samenwerkingsverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne grote internationale gevolgen zal hebben. “De champagnekurken in Moskou zullen knallen”, aldus Rutte.

Rutte heeft tot 1 november de tijd om een uitweg te vinden. Sinds een meerderheid van de bevolking in april van dit jaar in een referendum het verdrag afwees, is Rutte op zoek naar een “juridisch bindende oplossing die recht doet aan de Nederlandse nee-stem”. Rutte wil geen voorstellen doen aan zijn Europese collega’s zolang hij niet zeker is dat deze in het Nederlandse parlement op voldoende steun kunnen rekenen. “Er is meer nodig dan alleen ruimte in Kiev en Brussel. Een definitief voorstel heeft pas zin als het ook in Den Haag landingsrechten heeft”, aldus de premier.

Mogelijke oplossing

Een mogelijke oplossing zit in een aanvullende verklaring bij het samenwerkingsakkoord, waarin bijvoorbeeld wordt uitgesproken dat het verdrag niet zal leiden tot een EU-lidmaatschap voor Oekraïne. Een dergelijke verklaring moet in Nederland door zowel de Tweede als de Eerste Kamer worden goedgekeurd. De regeringscoalitie van VVD en PvdA heeft in de Eerste Kamer geen meerderheid en is daarom afhankelijk van meerdere oppositiepartijen.

Op die fracties zijn de komende dagen alle inspanningen van Rutte gericht. Vandaar ook zijn nadruk op de mogelijke geopolitieke gevolgen die het Nederlandse dwarsliggen kunnen hebben. Eerdere pogingen om oppositiepartijen over de streep te trekken mislukten. Volgens Rutte hebben de EU-collega’s “begrip” getoond voor zijn positie, maar zijn ze ook bezorgd.

Rutte was donderdag niet de enige die met zijn binnenlandse problemen onder de arm liep, en de zijne vallen eigenlijk nog wel mee. De Belgische premier Charles Michel mocht op de top uitleggen hoe hij CETA, het handelsverdrag met Canada, denkt te gaan redden. EU-leiders, inclusief Michel, willen dat volgende week ondertekenen, maar op de valreep is het regioparlement van Wallonië in opstand gekomen.