Hoe een dorpje besloot zichzelf op te heffen

Radiolab

In 2014 besloten de inwoners van een Amerikaanse dorpje hun woonplaats per referendum op te heffen.

Foto Wikimedia Commons

Het ging om een stel paarden. Of nee, daar ging het juist niet om. Zelfs over de aanleiding zijn de dorpsbewoners het niet meer eens. Maar de gevolgen waren maar al te duidelijk. In 2014 besloot het dorpje Seneca in de Amerikaanse staat Nebraska zichzelf op te heffen.

Hoe het zover kon komen? De recentste aflevering van de Amerikaanse podcast Radiolab duikt in de opmerkelijke geschiedenis van het dorpje, waar men twee jaar geleden via een referendum besloot de boel te ontmantelen. Niet dat het plaatsje toen nog veel inwoners had: van de bijna vijfhonderd inwoners die er in de jaren twintig woonden waren er nog maar enkele tientallen over. Maar toch, besluiten om de hele boel dan maar op te heffen lijkt ook wel erg drastisch.

Om met die paarden te beginnen: die zorgden voor overlast. Ze stonden opeengepakt in het kleine tuintje van een nieuwe dorpsbewoner en waren een doorn in het oog van velen. En dus besloot de dorpsraad dat er iets moest gebeuren. In hun archieven vonden ze een vergeten wet die het houden van vee binnen de dorpsgrenzen verbood, die opeens uitstekend van pas kwam. En dus was vee voortaan verboden.

Bemoeizuchtige dorpsraad?

En toen begon het pas echt. Want wie dacht de dorpsraad eigenlijk wel niet dat ze was? Typisch een symptoom van een bemoeizuchtige overheid, die de vrijgevochten Amerikaanse burgers alleen maar zit te klieren. Daarom besloot een ander deel van het dorp het niet te nemen. En in plaats van alleen bezwaar te maken tegen de wet, besloten ze een referendum te organiseren om het hele dorp te ontmantelen. Dat zou de bemoeials leren. En een officieel ontmanteld dorp zou in elk geval geen last meer hebben van irritante overheidsregels of hinderlijke dorpsraadsleden. Vooral de paardeneigenaar trok onvermoeibaar langs oudere dorpsbewoners om ze over te halen. En inderdaad: niet veel later besloot een nipte meerderheid van precies één dorpsbewoner in het referendum het dorp te ontmantelen.

Een dag later werden alle publieke goederen weggehaald: van straatverlichting en naambordjes tot de openbare sneeuwploeg. Bewoners verhuisden. Hoe komen mensen er in godsnaam op hun idee weg te stemmen? Maar door de interviews met de verschillende dorpsbewoners, van wie sommige hardnekkig in hun huizen zijn blijven wonen, krijg je zowaar een beetje begrip voor de boze burgers. ‘We wilden gewoon dat Seneca weer werd zoals het ooit was’, hoor je ze zeggen. ‘We hadden er gewoon genoeg van dat er met ons werd gesold. En voor een goed, constructief gesprek met de medebewoners was het al veel te laat.’

Zo is de aflevering een mooie illustratie van hoe rancune, miskenning en polarisatie uiteindelijk het meest destructieve in mensen naar boven haalt. Radiolab kondigde de aflevering zelf al aan met de hashtag #nebrexit, en ook vergelijkingen met de steun voor Donald Trump liggen voor de hand. Stemmen om de boel te traineren: ook op het kleinste niveau kan het grote gevolgen hebben.

De podcast kan je terugluisteren via nrch.nl/5dm2.