Het daverende succes van de tomeloze saaiheid

Foto ANP

GeenStijl-verslaggever Tom Staal heeft zich kandidaat gesteld voor het PvdA-lijsttrekkerschap. Hier zien we hem liggen op een piano. Het is een piano in een treinstation, waar jan en alleman op mag pingelen. Ook premier Mark Rutte speelde laatst nog Franz Schubert op zo’n NS-vleugel. Noem het publiek-private volksverheffing. Sowieso mooi, die gratis piano’s die niet eens massaal worden gevandaliseerd — dit land kan niet veel beter.

Maar oplettende internetters herkennen de pose van Tom Staal natuurlijk als parodie op de beroemde foto van mediafiguur Thierry Baudet, afgedrukt bij een NRC-interview. Op die foto ligt hij op zijn vleugel en beroert de toetsen met een Michelangelo-achtige wijsvinger. Diezelfde Baudet, parodie op zich al, wil nu ook de politiek in. Net als zijn oud-kompaan Jan Roos, voormalig GeenStijl-verslaggever, bekend door het Oekraïne-referendum, onze Brexit-light.

Het stuntje van Tom Staal lijkt kortom de politieke toestand goed samen te vatten: de lijn tussen ernst en farce lijkt flinterdun. Staal maakte ook nog een geinig campagnefilmpje, à la Hans van Mierlo langs de grachten, dat eindigt met een opsomming van slogans: ‘Samen doorknokken. Op nieuwe wegen’ etc. — wat weer de spot drijft met Lodewijk Asschers kleurloze slogan ‘Samen vooruit’.

Van zulke politiek kun je cynisch worden. En dat cynisme is begrijpelijk, toevallig lekte er deze week bijvoorbeeld een lijst uit met liefst 85 campagneslogans die adviseurs van Hillary Clinton hadden bedacht. Eerlijkheid de strijd waard. Eerlijkheid eerst. Jouw gezin is haar strijd. Uw toekomst. Haar gevecht. Een Amerika gebouwd voor u. Het gaat over jou. Het is hoog tijd. Samen vooruit komen.

Enzovoorts. Uit al die juweeltjes rolde uiteindelijk het daverende ‘Samen sterker’.

Wat weer het gevoel bevestigt dat je als kiezer tegenwoordig de keuze hebt tussen enerzijds treurige pleefiguren en anderzijds bloedeloze technocraten met dermatologisch geteste slogans.

Dus hoor je wel eens, ook onder intellectuelen, dat de democratie stuk is. Je hoort dat weliswaar vooral als de uitslag hen niet zint, zoals na Brexit of na het Oekraïne-referendum, wat dat betreft geen verschil met Trump, maar toch.

Alleen laatst betrapte ik mijzelf erop dat ik al die tijd zo intens naar dat sombere populisme had zitten staren, dat me ontging hoe Hillary Clinton al een jaar bezig is met een waarlijk prachtige, Maradoniaanse aanval.

Eerst omzeilde ze de authentieke, begeesterde activist Bernie Sanders. Toen volgde de strijd met de media, die haar te saai vonden en te vrouw. Inmiddels heeft ze ook de grootste rivaal, de authentieke aanrander Donald Trump, gepoort: ze won drie debatten op rij. En nu neemt ze met een hinkstapsprong een reuzenvoorsprong in de peilingen. Niet omdat Trump faalde — die was zichzelf — maar door een geraffineerde debattactiek. Of zoals nieuwssite Vox schreef: ze won door dat waarom ze bekritiseerd werd: haar voorzichtigheid, haar bestudeerdheid.

Anders gezegd: ze won door ambacht. Obama was van de teleprompter-begeestering. Hillary is van de excelsheet-degelijkheid.

We hadden dat natuurlijk moeten zien aankomen. Je ziet overal die eclatante successen van de tomeloze saaiheid. In Engeland is Theresa May heel kalm en nuchter die landmijn van de Brexit aan het benaderen. In Duitsland zit de oerdegelijke Angela Merkel. Dat stoere ‘Wir schaffen das’ is per saldo gewoon een pragmatische boodschap: gaan we regelen, zonder dat de dingen ontploffen.

Bij ons zou je chef Rutte kunnen noemen voor hoe hij met flexibele visieloosheid het monster populisme terug in het hok weet te dresseren.

Veel linkse politici zijn juist nog bezig met het na-apen van het verleden: Obamaatje spelen, een beetje Bernie worden. Terwijl, als Clinton wint, dan wint juist degelijkheid van begeestering, verstand van authenticiteit. Dat is wat het volk kennelijk wil.

Dan wint ook de nerd van de pestkop, wetenschap van feitenvrijheid, kalmte van hysterie. Prima systeem, die democratie.

Juichen doe je niet te vroeg enzo, maar we mogen best alvast reikhalzend uit onze kuipstoeltjes opstaan om te volgen hoe ze de bal heel sierlijk over de muur richting de kruising buigt: voor het eerst kiest Amerika wellicht een vrouwelijke president, niet schoorvoetend, maar met een aardverschuiving, zelfs Texas beeft.

Het nadeel van degelijkheid is die saaiheid. Vooral journalisten en stukjesschrijvers vinden dat verschrikkelijk. Speciaal voor hen gaat er zo nu en dan een verder ongevaarlijke randfiguur op een piano liggen.

De rubriek ‘Foto van de Week’ verschijnt op deze plaats tot het einde van dit jaar. Dan keert Bas Heijne terug als columnist.