Cultuur

Interview

Interview

Foto Robin Utrecht

Toon Gerbrands: ‘Europees voetbal gaat zo niet verder’

Interview Toon Gerbrands, directeur PSV

Terwijl de grote clubs rijker worden, zoeken de kleinere naar nieuwe modellen.

Hoe precies kan ook PSV-directeur Toon Gerbrands niet bevroeden, maar dat „het voetballandschap er over drie jaar totaal anders uit komt te zien”, staat voor hem wel vast. De grote, de middelgrote, de kleine clubs – het schuurt en knelt aan alle kanten in Europa. „En op dit moment is iedereen ontevreden.”

Dat is meer dan intuïtie. Kwestie van analyseren, luisteren, beredeneren. „Kijk naar de tendensen. Grote clubs willen meer interessante wedstrijden spelen. Zij redeneren: wij betalen de sterren, maar de pot van de Champions League [vanaf 2018 ruim 2 miljard euro per seizoen] wordt nog steeds verdeeld over veel landen en clubs. Dus die topclubs willen naar een soort NBA-model plus” – een gesloten systeem zoals in het Amerikaanse basketbal. „Dat voorhoedegevecht is in volle gang. En wij staan niet aan het roer.”

In hotel Vier Jahreszeiten Kempinski in München schuift Gerbrands woensdagmiddag aan. Hij bestelt een dubbele espresso, vouwt zijn lange ex-volleyballerslichaam in een stoel. Hij legt een schaalmodel van de Allianz Arena op de stoel naast hem, een presentje ontvangen bij de lunch met de clubleiding van Bayern Müchen. Het is een paar uur voor de aftrap van Bayern-PSV (4-1), een wedstrijd die de internationale verhoudingen maar weer eens blootlegt.

Kan het nog langer zo doorgaan? „Over vijf jaar spelen we in Europa heel anders, daar ben ik van overtuigd”, zegt Gerbrands. „Tot 2021 ligt de Champions League vast, maar als je daarna iets anders wil moet je twee jaar daarvóór je plannen klaar hebben.Daarom zeg ik ook: over drie jaar is het voetballandschap heel anders. En dus moeten we de komende anderhalf jaar echt scherp zijn.”

Vrijer manifesteren

De afspraak voor een gesprek was gemaakt nog voor de binnenbrand in het gremium van eredivisiebestuurders afgelopen week. Gerbrands, commissarissen van de belangenbehartiger Eredivisie CV, botste in een vergadering over de KNVB-crisis met onder meer Ajax-directeur Jeroen Slop. Gevolg: Gerbrands zal niet namens de clubs in een tijdelijke raad van commissarissen bij de KNVB plaatsnemen en treedt ook per direct terug als commissaris van de Eredivisie CV. „Laat ik daar nog één ding over zeggen: nu kan ik me wel weer vrijer manifesteren in de vergaderingen van de eredivisieclubs.”

Natuurlijk, zegt hij, overstijgen Ajax, PSV en Feyenoord hun tribale twisten als het de problematiek van het Europees voetbal aangaat. Daar waar terrein zo snel verloren gaat en de top onbereikbaar is geworden. Hoe de Champions League er na 2021 uitziet, weet geen mens. Maar de ‘kleintjes’ roeren zich, groeperen zich. Volgende maand op Schiphol zijn twee vergaderingen. Eén daarvan over het plan voor een ‘Atlantic League’ met de Nederlandse, Scandinavische, Belgische en Schotse topclubs. Het andere voorstel is, naar verluidt, een toernooi in het voorjaar, als clubs van het kaliber PSV doorgaans niet meer in de Champions League actief zijn.

Is het nu serieus? Gerbrands: „Wij krijgen per half jaar drie van dergelijke voorstellen. Kern is: het moet een substantiële verbetering zijn in tv-opbrengsten, anders heeft het geen nut.” Maar de tijd lijkt meer dan ooit rijp voor nieuwe initiatieven, erkent hij. Directielid Peter Fossen van PSV schuift aan op Schiphol komende maand. Gerbrands. „Het is nu nog vooral luisteren, maar de tijd dat we ook gaan praten is nabij.”

Een bezoek aan de Duitse grootmacht Bayern München is altijd inspirerend, vindt Gerbrands. Hier deed hij het idee op voor een partnerfonds, waarmee PSV voor 30 miljoen financiering aantrok naar ‘Beiers model’. Bedoeld voor herstructurering van schuld en investeringen in trainingscomplex De Herdgang.

Geen lift

Bayern-voorzitter Karl-Heinz Rummenigge, zegt Gerbrands, wil rond de wedstrijd PSV-Bayern op 1 november komen kijken op De Herdgang. „Hij is ontevreden over de eigen jeugdopleiding. Dat bijna niemand uit de jeugd bij Bayern het eerste haalt is natuurlijk niet zo gek, maar het vreemde is dat die jongens dan ook niet elders in de Bundesliga doorbreken. Wij zijn daar goed in, dat doorgroeien van spelers tussen 17 en 21 jaar.” Gerbrands vond dat Rummenigge het mooi verwoordde. „Als Jong Bayern de elfde verdieping is, zei hij, dan is het eerste elftal van Bayern de zeventiende. Maar er is geen lift, dus je moet klimmen. Dan is PSV, op de veertiende verdieping, een stap die beter te overbruggen is.”

Gratuite vleierij, ben je geneigd te zeggen, van een Duitse bestuurder die het prima vindt dat PSV drie verdiepingen lager leuk bezig is. Want is Rummenigge niet ook voorzitter van de ECA, de vereniging van Europese clubs die vooral het belang van de rijken in het oog houdt? Is hij niet de drijvende kracht achter de nieuwe verdeelsleutel in de Champions League (2018-2021), die tot stand kwam onder dreiging van afsplitsing van de grote clubs? De helft van plekken in de groepsfase gaat vanaf 2018 naar zestien clubs uit de vier grote competities Engeland, Spanje, Italië, Duitsland. Voor de Nederlandse kampioen rest realistisch gezien slechts plaatsing via de voorronde.

Klopt allemaal, zegt Gerbrands. Maar de PSV-directeur voelt zich niet geroepen om bij zo’n lunch zijn Duitse gastheer tussen twee gangen door even verantwoordelijk te houden voor de ontwrichting van het Europese voetbal. „Het is simpel. Zij kijken vanuit hun eigen belang. Bayern heeft een omzet van 600 miljoen, wij zijn blij als we eens de 90 miljoen aantikken. PSV zal autonoom moeten groeien, da’s één. Maar die mogelijkheden zijn beperkt. Punt twee zullen Nederlandse clubs moeten kijken wat onze plek in het landschap straks wordt. Dat zei Rummenigge ook: jullie zitten in een lastige positie in dit bal van het grote geld. Maar hij zei ook dat ze graag tegen ons spelen. We moeten ons dus ook weer niet kleiner maken dan we zijn. We hebben wel wat opgebouwd.”