Een bedachtzame gentleman, maar keihard als het moet

Profiel Giovanni van Bronckhorst

Hij is opgestaan uit het diepe dal van vorig seizoen. Trainer Giovanni van Bronckhorst (41) heeft koploper Feyenoord op de rails. Zondag wacht de Klassieker tegen Ajax. Te aardig? „Hij is veel harder dan mensen denken.”

Feyenoord-coach Foto OZAN KOSE/AFP

Victor van Bronckhorst zit in een hippe wijnbar aan de Meent in Rotterdam, vader van de zoon met de meest bediscussieerde baan van de stad. Hij leunt achterover, twinkelende ogen, hij is opgegroeid in Sportdorp, in de schaduw van De Kuip. Hij komt uit een Feyenoord-gezin, zijn vader was aandeelhouder bij de club. Met warmte spreekt hij over Giovanni Christiaan van Bronckhorst, coach van Feyenoord.

Over hoe teamgenootjes bij zijn eerste club LMO juichten als de kleine, zesjarige Giovanni de kleedkamer inliep, want ze wisten: met hem erbij zouden ze winnen. „Soms maakte hij tien, elf goals.” Over hoe hij op zijn zevende op gesprek ging bij de ballotagecommissie van grote buur Feyenoord en moest motiveren waarom hij daar wilde voetballen. „Omdat mijn vader zegt dat je dan lekker veel naar het buitenland gaat voor toernooien.”

Giovanni van Bronckhorst (41), coach van een Feyenoord in volle bloei, ongeslagen in de eredivisie sinds half februari. Zondag de Klassieker, de koploper ontvangt Ajax dat tweede staat. Gio is opgestaan uit het diepe dal na de sportieve val in zijn debuutseizoen. Bekerwinst, vliegende start in de eredivisie, op koers in de Europa League. Zijn korps marcheert, compact en effectief, zonder te sprankelen.

Rustig, bedachtzaam, intelligent, innemend, betrouwbaar, sympathiek, in every inch a gentleman – typeringen van bekenden die veel zeggen over mensenmens Van Bronckhorst. Hij is het beschaafde gezicht van een club die soms rauwe kanten toont. „Gio heeft weinig vijanden”, zegt Bert van Marwijk, zijn oude coach bij Feyenoord en Oranje. „Hij is een positief mens, open en zuiver”, zegt Fred Rutten, die hem bij Feyenoord als assistent onder zich had.

Achter dit sociale karakter schuilt brandende eerzucht. „Hij is veel harder dan mensen denken”, zegt Jan Dirk Stouten, tot dit seizoen Feyenoord-verslaggever bij RTV Rijnmond en vrijwilliger bij de Giovanni van Bronckhorst Foundation, die zich inzet voor kinderen met een leerachterstand. Dat onverbiddelijke is terug te voeren op zijn tijd als speler. „Hij had talent, maar niet bovenmatig veel. Hij moest ongelofelijk hard voor zichzelf zijn om het te redden.”

Te beschaafd voor het vak van coach? „Hij is niet bang om impopulaire beslissingen te nemen”, zegt Martin van Geel, technisch directeur van Feyenoord. „Maar hij zegt het misschien iets vriendelijker dan een ander.”

Hij durfde het aan om boegbeeld Dirk Kuijt meerdere keren te vervangen. En vorig seizoen trapte spits Colin Kazim-Richards, inmiddels vertrokken, een krat bidons omver nadat hij gewisseld was. Stouten: „Neem van mij aan dat Van Bronckhorst dan in de kleedkamer, waar iedereen bij is, keihard met Kazim afrekent.”

Zijn roots liggen op de Molukken, waar zijn opa en oma van moederskant werden geboren. Zijn opa was militair bij het Koninklijk Nederlandsch-Indisch Leger (KNIL). Toen Indonesië in 1949 onafhankelijk werd kwamen de Molukse militairen op dienstbevel naar Nederland; de belofte van de regering dat zij een eigen, vrije staat zouden krijgen is nooit nagekomen.

Zijn grootouders werden tijdelijk ondergebracht in voormalig concentratiekamp Westerbork, daar kwam zijn moeder Fransien (58) ter wereld. Uiteindelijk vestigde de familie zich in Krimpen aan den IJssel, waar Giovanni opgroeide en nog altijd woont. Zijn vader heeft een Molukse moeder en een Indische vader, zij werden als Indische Nederlanders gerepatrieerd naar Nederland na de onafhankelijkheid.

Schatplichtig

Van Bronckhorst heeft zich politiek nooit uitgesproken over de Molukse zaak. Het is een gevoelig onderwerp voor hem, twee jaar terug brak hij in tranen uit bij tv-programma De Wandeling toen hij vertelde waarom hij zijn oma liet overkomen naar Johannesburg voor de WK-finale tegen Spanje in 2010. „Omdat ik weet wat mijn opa en oma hebben opgegeven, om mij een toekomst te geven.” Schatplichtig aan zijn voorouders, het tekent de familieband, die zo belangrijk is in de Molukse cultuur.

Giovanni is geen Molukse naam, eerder Italiaans. „Dat heeft zijn moeder bedacht, ze zag het in een tijdschrift”, zegt zijn vader. Hij kreeg een „zuinige” opvoeding. „We hebben hem strenger opgevoed dan zijn zusje.” Zij is acht jaar jonger. „Zij mocht alles, hij mocht niks, omdat hij dicht tegen een profcarrière aanzat.”

Van Bronckhorst heeft oog voor kwaliteit, hij is liefhebber van goede wijnen, steekt zich in fraaie pakken. Hij is stijlvol, maar tegelijkertijd ook eenvoudig. Hij is een normale jongen uit Krimpen gebleven, na een carrière bij onder meer Arsenal en Barcelona. In opspraak raakte hij nooit. „Hij is altijd een voorbeeldprof geweest”, zegt Van Marwijk. „Een visitekaartje van de club”, zegt Van Geel. Hij is in zekere zin burgerlijk, is graag thuis bij zijn gezin, met zijn twee zoons.

De dag na de zege op Manchester United, vorige maand, ging hij eten bij zijn ouders. Zijn vader (56): „Dan ruimt hij, de coach die United versloeg, gewoon de tafel op.” Hij is getrouwd met jeugdliefde Marieke, met wie hij de naar hem vernoemde Foundation opzette. Na successen gaat hij niet zweven, dat is zijn grootste kracht, zegt zijn vader. „Je kan struikelen, maar je zal nooit hoog uit de boom vallen.”

Betrokkenen zagen niet direct een coach in hem. „Ik dacht vroeger dat hij nooit trainer zou worden”, zegt zijn vader. „Hij is geen geboren leider. Hij houdt het binnenskamers, hij is geen bravourejongen.” Van Marwijk maakte hem zijn aanvoerder bij Feyenoord en Oranje, hij vulde zijn rol in zonder dat het direct zichtbaar was. „Achter de schermen deed hij zijn best om, als er een goede sfeer was, die vast te houden. En anders probeerde hij die goede sfeer te creëren.”

Gebrek aan ervaring

Met mede-assistent Jean-Paul van Gastel was hij in de race voor het hoofdtrainerschap bij Feyenoord, maart vorig jaar. De verwachting was dat Van Gastel – meer ervaren als coach – het zou worden. Maar in de gesprekken werd Van Geel verrast door Van Bronckhorst. „Mij bekroop het gevoel dat Giovanni met zijn achtergrond als topvoetballer, zijn persoonlijkheid en zijn intelligentie enorme doorgroeimogelijkheden zou kunnen hebben.”

Van Geel nam „een risico”, erkent hij. Van Bronckhorst was nog nooit de eindverantwoordelijke geweest voor een ploeg – ook niet voor een jeugdteam. „Uiteraard is daar twijfel over geweest.” Van Geel was tot dan altijd pleitbezorger van een ervaren coach. „Daar ben ik van afgestapt omdat ik de potentie zag bij Giovanni. En het alternatief was er niet: iemand met ervaring die het beter zou kunnen doen.”

Hij heeft het zwaar in zijn eerste maanden als Feyenoord-coach. „Hij werkte zeventien, achttien, negentien uur per dag, om zich dat vak eigen te maken”, zegt Stouten. Van Geel: „In het begin komt er als hoofdcoach zo ontzettend veel op je af. Hij heeft er even tijd voor nodig gehad om dat allemaal te regelen en een goed time-management voor zichzelf op te stellen.”

Kort voor de winterstop, eind 2015, gaat het elftal zwalken, wat ontaardt in een reeks van zeven nederlagen. Stouten: „Hij wist het echt niet meer. Het vrat aan hem. Hij kon het ook niet meer loslaten.” Eind januari oogt hij aangeslagen na een thuisnederlaag tegen ADO Den Haag. Kort daarvoor zocht hij in de kleedkamer naar woorden; hij wist niet meer hoe hij de ploeg kon raken.

Hij begeeft zich op drijfzand, maar slaat in die periode niet om zich heen, behoudt zijn waardigheid. Van Geel: „Hij hield vast aan zijn werkwijze, bleef iedereen keurig te woord staan. Dook niet weg en nam de verantwoording.”

Na de zevende competitienederlaag op rij belt Van Geel ’s avonds met Van Bronckhorst en komt met het voorstel om de geroutineerde Dick Advocaat als adviseur toe te voegen aan de technische staf – om het negatieve krachtenveld in en rond de ploeg te doorbreken. Dat was een „nadrukkelijk verzoek”, zegt Van Geel. Van Bronckhorst slaapt er een nacht over en stemt de volgende ochtend in. Van Geel: „Hij kan in het belang van Feyenoord zijn ego opzij zetten. Hij heeft dat hele grote ego niet.”

Wakker geschud

Het blijkt een gouden greep: de ploeg wordt wakker geschud door Advocaat en verliest sinds zijn komst niet meer. Na het seizoen vertrekt Advocaat, de leermeester die Van Bronckhorst redde in stormachtige tijden. De beginnersfouten lijken er nu uit bij Van Bronckhorst, hij wisselt minder van systeem en samenstelling. Hij is gehard, wijzer, oogt zelfbewuster in media-optredens.

„Hij heeft een van de moeilijkste periodes in de clubhistorie meegemaakt en overleefd”, zegt Van Marwijk. „Dat is voor hem een gouden leermoment geweest.” Van Geel: „In zijn tweede jaar is hij verder dan in zijn eerste jaar.” Hij vindt dat Van Bronckhorst een „natuurlijke autoriteit” heeft. „Dat zal alleen nog maar groeien de komende jaren.”

Op 20 mei 2015 leidde hij zijn eerste persconferentie als Feyenoord-coach, hij haperde af en toe, was nerveus. Hij vond het „spannend” voor het eerst voor de groep staan, zijn eerste duel als coach. Zijn eerste seizoen had de kenmerken van een versnelde cursus coachen op topniveau, met alle valkuilen.

En zie hem afgelopen donderdagavond van het veld lopen na de zege op Zorya Luhansk in de Europa League. Zelfverzekerde tred, zijn pak glanst in het schijnsel van De Kuip. Hij die werd gered, en het nu zelf laat zien.