Ecodesign van oerzout en suikerspin

Dutch Design Week
Krukjes van bietenpulp, suikerspin als isolatiemateriaal: in heel Nederland is vanaf zaterdag tijdens de Dutch Design Week ecodesign te zien, van Groningen tot het Van Abbe.

Karlijn Souren’s project ‘Een pad van suiker, een pad van zout’,te zien in CBK Groningen Foto Niels Meijer

Kunstenaar en ontwerpers werken samen met bedrijven uit de agrarische sector en de zoutindustrie, in de grote voormalige suikerfabriek aan de rand van de stad Groningen. De leegstaande fabriek moet een culturele bestemming krijgen, en in het kader van de Dutch Design Week heeft het Centrum Beeldende Kunst Groningen hier een designlaboratorium ingericht. Vandaar dat curator Mare van Koningsveld daar vorige weken bezig was, tussen lange tafels vol laboratoriumachtige uitstallingen waarmee proeven gedaan worden. Zoals pogingen om van bietensap kartonnen verpakkingen te maken. Of probeersels om van suikerspin isolatiemateriaal te maken.

Drentse Drab

Dat levert ontwerpen en halffabrikaten op, al neigen de aquaria van vormgever Arne Hendriks eerder richting beeldende kunst. Zijn glazen installatie staat in een hoek van de fabriekshal. In elke bak lost hij zoutkristallen van miljoenen jaren oud op, om zo oerzeeën te herscheppen. Hendriks, in een witte labjas, is gekoppeld aan zout bedrijf Zechsal: “Zij vertellen vol passie verhalen over magnesiumchloride, dat doe ik ook. Magnesiumchloride is het zuiverste zout ter wereld, het gaat mij om de ziel ervan.”

Tijdens de Dutch Design Week (22-30 oktober) zijn deze ontwerpen te zien in het Van Abbemuseum. ‘Made in Grunn’ heet dit vervolg op ‘Made in Knoal’ van vorig jaar: toen een tentoonstelling van hennepkwasten, saffraanchocola en aardappelstoelen.

Verwant hieraan is de jonge designcollectie Veenhuizen: borduursels, landwerktuigen en de beautyproducten ‘Drentse Drab’ (kleimaskers). Toen het Drentse gevangenisdorp Veenhuizen op de voorlopige Werelderfgoedlijst van Unesco kwam, maar in Nederland nog onbekend was, schakelde het de kunsten in. De theatervoorstelling van het Pauperparadijs haalde veel pers en samen met Design Academy Eindhoven werken sinds 2013 vormgevers aan diverse projecten en producten – breipakketten, kaarsen, een modulaire kast gemaakt in detentie (‘OutKast’). De beste belanden in Collectie Veenhuizen, een initiatief van stichting KetterCo onder leiding van kunstenaar Irene Fortuyn. Waardoor het dorp in de Elle en Linda belandde.

Made in Knoal

Ook ‘Made in Knoal’ ontstond als gebiedspromotie, om de Semslinie op de kaart te zetten. Deze agrarische grens tussen Groningen en Drenthe bestond vierhonderd jaar, maar is vrij onbekend. Design moest dat veranderen. Een zelfde vraag lag ten grondslag aan het Museum of Water: een volksmuseum van achthonderd flessen water, dat de afgelopen maanden door Rotterdam trok. De initiator is de Britse kunstenaar Amy Sharrocks, die werd benaderd door De London School of Hygiene and Tropical Medicine. Deze wilde de verjaardag van John Snow belichten, de man die tweehonderd jaar ontdekte dat water de bron van cholera was. Ze zette daarom een watermuseum op, waarmee ze rondtrekkend verhalen over water te delen.

Amy Sharrocks

Museum of Water. Amy Sharrocks

Er is meer zulke ecokunst te zien tijdens de Dutch Design Week, op verschillende locaties want al deze onderzoeken zijn artistieke strategieën om iets aan te kaarten over de relatie tussen mens en wereld. In Groningen bijvoorbeeld speelt mee dat volgend jaar het suikerquotum wordt vrijgegeven, zegt Van Koningsveld. Dat betekent dat boeren misschien meer gaan produceren, ook kan de concurrentie van Amerikaanse suikers stijgen. Daarom wil productdesigner Karlijn Sibbel, die eerder al krukjes en schalen maakte van zout en algen, bietenpulp gebruiken dat overschiet. Door dit op te waarderen tot bioplastics, verpakkingsmaterialen, hoopt ze ook dit agrarisch gebied meer waarde te geven.