Duterte kondigt “scheiding” Filippijnen van VS aan

Tot verbazing van de Verenigde Staten en China heeft de Filippijnse president Duterte gezegd dat hij zijn Amerikaanse bondgenoten ‘vaarwel’ wil zeggen. Voor China is dat een diplomatieke coup.

Rodrigo Duterte (links) luistert naar Volkscongres-voorzitter Zhang Dejiang Foto Wu Hong via AP

Tot ontsteltenis van de Verenigde Staten heeft de Filippijnse president Rodrigo Duterte in China „de scheiding” van zijn land van oude bondgenoot Amerika aangekondigd. Deze diplomatieke U-bocht is in China, waar Duterte bij uitzondering door vier van de zeven leden van het Chinese Politbureau is ontvangen, met blijde verbazing verwelkomd.

Duterte in Beijing: „Ik kondig hier onze scheiding van de VS aan en ik ga ook nooit meer naar de VS omdat ik daar alleen maar wordt beledigd. Het is tijd om ‘vaarwel vriend’ te zeggen.”

Sinds de Tweede Wereld-oorlog en tijdens de Koude Oorlog tegen het communisme waren de Filippijnen een van de trouwste politieke en economische bondgenoten van de VS in Oost-Azië. De VS hebben toegang tot vijf militaire basis op de archipel. Of Duterte deze bases sluit en ook het uit 1951 daterende militaire bijstandsverdrag opzegt, liet hij in het midden.

NRC-redacteur Floris van Straten bezocht de Filippijnen : Drugsoorlog in Manila: afkicken of politiekogel

Een woordvoerder van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken zei „verbijsterd” te zijn. Een Amerikaanse onderminister is onmiddellijk naar de Filippijnen gestuurd om opheldering te vragen. In de VS begint het te dagen dat het Duterte ernst is en dat zijn anti-Amerikaanse uitspraken niet langer afgedaan kunnen worden als blufferige retoriek.

Voor China is de koerswijziging van Duterte niets minder dan een diplomatieke coup. Of het om een tijdelijke of een permanente Filippijnse koerswending gaat, is voor de Chinese autoriteiten ook een vraag, maar het gevoel dat een belangrijke politieke overwinning op de VS in het Verre Oosten onder handbereik is gekomen, overheerste in de reacties.

„De winter nadert maar in onze relatie is de lente begonnen’’, zo hield Duterte zijn breed lachende collega Xi Jinping voor. Jarenlang was het buurland aan gene zijde van de Zuid-Chinese Zee een van de felste critici van de Chinese activiteiten op en bij de Spratly- en Paracel-eilanden. Deze zomer oordeelde het Permanent Hof van Arbitrage in Den Haag op Filippijns verzoek nog dat de Chinese claims op een groot deel van deze voor de wereldhandel cruciale zee nergens op gebaseerd zijn.

150316bui_zchinesezee

Duterte noemde deze principiële, voor China zeer nadelige uitspraak „slechts een stuk papier met vier hoeken”. Hij maakte duidelijk dat zijn land, dat ook delen van de Spratly-eilanden claimt, het territoriale conflict met China niet op de spits zal drijven. Hij denkt dat een oorlog over de Zuid-Chinese Zee „de start zal zijn van de Derde Wereldoorlog” en dus vermeden moet worden. Hij liet doorschemeren dat zijn land zich niet zal verzetten als China bij de Spratly-archipel naar olie gaat boren.

Ook kondigden beide landen aan dat ze een ‘geschillenmechanisme’ willen opzetten om hun geschillen bij te leggen. Daarmee gaat een oude wens van China in vervulling, dat altijd heeft aangedrongen op bilaterale akkoorden met landen waarmee het territoriale geschillen heeft.

Duterte, die deze week ook een groep Chinese ondernemers toespreekt, heeft gedaan gekregen dat China onmiddellijk het embargo op de invoer van Filippijns fruit opheft en voor 13 miljard dollar in de Filippijnen investeert. China gaat ook helpen bij de modernisering van de visindustrie en investeringen in de infrastructuur.

Als een van de weinige grote landen steunt China de ‘oorlog tegen drugs’ van Duterte. Bij wijze van tegendienst bezoekt hij vandaag een centrum in Beijing waar drugsverslaafden gedwongen worden af te kicken.