“Deze Buchmesse moet doorbraak Vlaamse auteurs worden”

De Vlaamse en Nederlandse cultuurministers investeerden 5,7 miljoen euro in het gezamenlijke gastland project op de Buchmesse. Het gaat niet alleen om economisch belangen, ook over fundamentele vrijheden en waarden, zeggen ze.

Foto ANP/ Remko de Waal

Deze Buchmesse moet zorgen voor een doorbraak van Vlaamse auteurs, zoals de vorige in 1993, waar Nederland en Vlaanderen gastland waren, een doorbraak voor Nederlandse auteurs betekende. Dat hoopt de Vlaamse minister van cultuur Sven Gatz, die met zijn Nederlandse collega Jet Bussemaker op de Buchmesse was de afgelopen dagen. Nederland en Vlaanderen hebben samen 5,7 miljoen euro in het gezamenlijke gastlandproject van de Buchmesse gestoken.
“De opening van de Buchmesse was erg politiek”, vinden zowel minister van OC&W Jet Bussemaker als de Vlaamse minister van cultuur Sven Gatz.

Mond snoeren

Dinsdagavond riep de voorzitter van de Europese Unie bij de aftrap van de Buchmesse op tot vrijlating van ondermeer de Turkse schrijfster Asli Erdogan, die samen met 21 vrouwen momenteel gevangen zit in Turkije. “En laat dan meteen die andere schrijvers vrij die u momenteel de mond snoert”, waarschuwde hij president Erdogan.

Het politieke karakter van de Buchmesse-opening heeft volgens Bussemaker heeft dat alles te maken met hoe Europa er nu voorstaat. “Natuurlijk had Martin Schulz een politieke agenda met zijn speech, maar dat hij daarvoor de Frankfurter Buchmesse gebruikt is opvallend.” “De opening was een goed spanningsveld tussen cultuur en het belang van de vrijheid van meningsuiting. Alle sprekers grepen het moment aan om te tonen wat van belang is. Dat past ook bij het thema van de beurs ‘Dit is wat we delen’. Schrijvers spelen een belangrijke rol hierin. Vaak wordt het economische belang van de Buchmesse benadrukt, maar nu ging het er dus ook over dat je niet alleen financiële middelen moet hebben om te schrijven, maar überhaupt de mogelijkheid moet krijgen om te kunnen zeggen wat je wil.”

Jet Bussemaker vergleek in haar openingsspeech de situatie in Europa anno 1993 met die van 2016: in beide jaren waren Nederland en Vlaanderen het ‘speerpunt’ van de grootste boekenbeurs van Europa. “De speeches waren niet op elkaar afgestemd, maar de verschillen zijn ook opvallend. In 1993 was er nog volop hoop, nu hebben we de literatuur harder dan ooit nodig om te verbinden. Dat ik enkele migrantenschrijvers noemde in mijn speech is ook om te tonen wat Europa nu te bieden heeft. Het gaat erom dat we kijken wat we, en dus zeker ook schrijvers, nu kunnen doen.”

Economisch draagvlak

Desalniettemin speelt het economische draagvlak ook een rol. In totaal is er 5,7 miljoen subsidie gestoken in dit project. Gatz: “Die subsidie is ook gebruikt voor projecten in heel Duitsland eerder dit jaar, waar niet alleen schrijvers optraden in verschillende steden, maar ook in musea beeldend werk werd getoond.” Beiden verwachten geen lastige vragen te krijgen in hun eigen land. Gatz: “Met de Buchmesse kan ik zo het belang van het boek en auteurs aantonen. Met het herinvoeren van de reguliere boekenprijs in januari, kan je zo weer extra aandacht vragen voor het boek. In 1993 hebben Nederlandse auteurs geprofiteerd van de Buchmesse, het betekende echt een internationale doorbraak voor bijvoorbeeld Mulisch en Nooteboom. Dat moet dit jaar ook gebeuren, maar dan voor meer auteurs en nu ook Vlaamse.”

Bussemaker: “Als je het bovendien vergelijkt wat er in andere handelsmissies wordt gestoken dan is dit niet duur. En dan is dit nog niet eens een echte handelsmissie, omdat er naast het economische belang voor schrijvers ook ruimte is voor uitwisseling en samenwerking tussen Nederland en Vlaanderen.”