De Japanse techreus die bovenmenselijke computers wil bouwen

Profiel SoftBank

Het Japanse bedrijf begint het grootste technologiefonds ter wereld en steekt veel geld in robots. Maar met de beloftes groeien ook de schulden.

‘We staan aan de vooravond van de grootste verschuiving uit de menselijke geschiedenis”, zei Masayoshi Son eerder dit jaar. „De singularity komt eraan: kunstmatige intelligentie zal mensen overstijgen. Dat gaat nog deze eeuw gebeuren.”

De 59-jarige oprichter en topman van SoftBank, een van de grootste Japanse technologiebedrijven, deed zijn uitspraak een paar maanden voordat zijn conglomeraat twee van de opvallendste technologiedeals van dit jaar sloot. In september rondde SoftBank de overname af van de Britse chipmaker Arm, voor zo’n 29 miljard euro. Afgelopen week kondigdeSaoedi-Arabië aan dat het samen met SoftBank een investeringsfonds begint waarmee de ontwikkeling van nieuwe technologieën wordt gefinancierd. In kas: 100 miljard dollar, zo’n 91 miljard euro.

Het fonds, dat ondanks de Brexit in Londen zal worden gevestigd, krijgt van het Saoedische staatsfonds PIF 45 miljard dollar. SoftBank legt 25 miljard in, de rest moet komen van enkele andere grote investeerders, waaronder mogelijk het staatsfonds van Qatar.

De omvang van het fonds is ongekend in de tech-industrie. „Het volgende decennium zal het SoftBank Vision Fund de grootste investeerder in de technologiesector ter wereld zijn,” aldus bestuursvoorzitter Son in een persverklaring. Ter vergelijking: volgens recent onderzoek van KPMG haalden alle andere privaat gefinancierde fondsen dit jaar tot nu toe wereldwijd 79 miljard dollar op, vooral voor investeringen in tech-start-ups.

SoftBank komt op deze manier plots in het rijtje met technologiegiganten als Google, Apple, Microsoft en het Chinese Baidu. Ook zij hebben miljardenbudgetten voor technologie-investeringen en ook zij nemen de mogelijkheid van singularity zeer serieus. De man die de term populair maakte, futurist Ray Kurzweil, is technologisch directeur van Google.

„SoftBank is op het gebied van kunstmatige intelligentie zelfs verder dan Google,” zegt Yuri van Geest, schrijver van het boek Exponentiële Organisaties en bedrijfsadviseur rond singularity. SoftBank heeft volgens hem als voordeel dat het deel uitmaakt van het Chinese ‘ecosysteem’ van bedrijven en onderzoekers op dit gebied. China en de VS steken elkaar steeds meer de loef af op het gebied van kunstmatige intelligentie. En SoftBank heeft als voordeel dat het actief is in zowel China als in de VS.

Tekst gaat verder onder de grafiek.

Heel Japan aan de zonne-energie

Masayoshi Son richtte SoftBank in 1981 op als softwarebedrijf, maar heeft de laatste jaren overnames gedaan in zeer uiteenlopende industrieën. SoftBank heeft onder meer (meerderheids-)belangen in de Amerikaanse telecomaanbieder Sprint, de Chinese onlinemarktplaats Alibaba, taxi-app Grab en internetportalYahoo Japan. SoftBank kondigde eind september aan dat het de komende jaren 4,5 miljard dollar steekt in Zuid-Koreaanse technologiebedrijven.

Voor het ontwikkelen van bovenmenselijke computers en robots werkt het bedrijf onder meer nauw samen met IBM’s kunstmatige-intelligentie-dienst Watson. Het maakte de mensachtige huishoudrobot Pepper, die sinds vorig jaar te koop is. Daarbij komt de nieuwe biotech-tak Zymergen, die met behulp van kunstmatige intelligentie de genetische blauwdruk van bacteriën wil veranderen zodat die te gebruiken zijn voor het produceren van onder meer nieuwe medicijnen. Na de kernramp in Fukushima in 2011 kondigde Son aan dat zijn bedrijf heel Japan aan de zonne-energie wil helpen. Om dat bereiken sloot hij in 2015 een deal van 20 miljard dollar met het Indiase Bharti en het Taiwanese Foxconn.

Tekst gaat verder onder de video.

Son heeft een ambitieniveau dat doet denken aan dat van Tesla-oprichter Elon Musk. Met die ambities is het niet altijd goed afgelopen. Tijdens de internetzeepbel in 2000 vertienvoudigde de beurswaarde van het bedrijf in één jaar tijd zeer kortstondig tot 200 miljard dollar, onder meer omdat Son de Japanse tak van telecomaanbieder Vodafone wilde kopen. Maar precies op dat moment spatte de zeepbel uiteen, waardoor een jaar later nog maar 2 miljard van de beurswaarde over was. Son verloor in één klap ongeveer 70 miljard dollar persoonlijk vermogen; één van de grootste particuliere beursverliezen ooit. Die klap zijn hij en zijn bedrijf bijna weer te boven. SoftBank is op de beurs nu ongeveer 76 miljard dollar waard.

Rond 2000 was alles met telecom en internet hip en net als toen zet Softbank nu in op een paar van de grootste rages in de techsector: kunstmatige intelligentie, internet of things, e-commerce en mobiele data. Het verschil met toen is dat het bedrijf aan die activiteiten al echt verdient.

„Financieel gezien steunt SoftBank op drie stevige pilaren na de overname van Arm,” aldus analist Oliver Matthew van investeringsbank CLSA. „De chips van Arm zijn waarschijnlijk cruciaal voor het internet of things de komende jaren. De mobiele aanbieder Sprint presteert de laatste tijd beter dan een paar jaar geleden, en wat e-commerce betreft is SoftBank is dankzij zijn aandeel in onder meer Alibaba de leider in Azië.” Matthew schreef vorige maand een zeer optimistisch rapport over de toekomst van Softbank.

Tekst gaat verder onder de grafieken.
221016ECO_Softbank_IG202

Enorme schuldenberg

Andere analisten wijzen met toenemende bezorgdheid wel op de enorme schuldenberg die Softbank in de afgelopen jaren heeft opgebouw. De schuld is volgens cijfers van Bloomberg de afgelopen vijf jaar zes keer zo hoog geworden. Bij de laatste kwartaalresultaten in juli bedroeg die bijna 110 miljard euro, en dat was nog voor de overname van Arm en de oprichting van het fonds met de overheid van Saoedi-Arabië.

De schulden overschaduwen met afstand de jaaromzet (zo’n 65 miljard euro) en de jaarwinst (zo’n 6 miljard euro). De schuldenlast is zelfs zo hoog dat kredietbeoordelaar Moody’s vorige maand nog zinspeelde op afwaardering van de kredietrating van het bedrijf. „Zolang de rente zo laag blijft als nu, is er geen acuut probleem”, volgens Matthew. „Maar als die stijgt kan dat wel veranderen.”

Son blijft voorlopig enorme bedragen steken in verschillende nieuwe technologieën - waarschijnlijk ook omdat investeren door de extreem lage rentes nooit zo goedkoop is geweest. En hij blijkt opnieuw bereid om een grote financiële gok te nemen.

De overname van Arm en de oprichting van het fonds met Saoedi-Arabië komen op het moment dat in Silicon Valley de investeringen juist afnemen en de grootste hype over nieuwe techbedrijven lijkt af te nemen . Er klinken daar al een tijd waarschuwingen over een nieuwe techzeepbel die op uiteenspatten zou staan. Maar daar lijkt Son vooralsnog geen boodschap te hebben.