Trump als vijand

Hoewel het afgelopen nacht weer een zware opgave was – verstoorde droom, protesterend lichaam, miauwende kat – was het toch een goede beslissing om ook het derde debat Clinton - Trump live in pyjama te bekijken. Want daarom durf ik nu zonder aarzeling te voorspellen: Hillary Clinton wordt de nieuwe president van de Verenigde Staten en ze zal de verkiezingen zelfs met groot verschil winnen.

De drie debatten zijn een groot succes voor haar geworden, ze won ze alle drie. Al na het eerste debat waarin ze het meest op dreef was, kreeg ik het gevoel dat ze ging winnen. Dat debat is beslissend geweest. Toen slaagde ze erin het tij van de voor haar steeds ongunstigere polls te keren. Ze reageerde scherp en alert op de agressieve, persoonlijke aanvallen van Trump. In het tweede debat was ze afwachtender, maar afgelopen nacht vond ze een goede balans tussen aanval en verdediging.

Hét verschil met Trump in deze serie debatten was dat ze geen grote fout heeft gemaakt. Het zal ook voor haar tegenstanders moeilijk zijn een moment te vinden dat door eigen onhandigheid pijnlijk was. Trump grossierde in zulke fouten, steeds weer verpestte hij er zijn betere momenten mee. Het goedpraten van zijn belastingontduiking, het dreigement met gevangenisstraf voor Clinton, de onenigheid met zijn vicepresident – Trump bleef zichzelf in de voet schieten.

Het dieptepunt had hij voor het slotdebat bewaard. Zijn mededeling dat hij zich straks mogelijk niet bij de uitslag van de verkiezingen zal neerleggen, was op slag wereldnieuws. Het overschaduwde dat andere stomme momentje, toen hij Clinton terloops, zonder enige noodzaak, „such a nasty woman” noemde. De eerste uitspraak was weloverwogen, hij moet tevoren besloten hebben dit rampzalige antwoord te geven. De tweede uitspraak ontsnapte hem door een gebrek aan zelfbeheersing.

Je kon het eerste halfuur merken dat hij zich had voorgenomen zo rustig en waardig mogelijk te blijven. Hij sprak voor zijn doen ingetogen en met lage stem. Maar het is niet zijn natuurlijke habitus, hij moet zichzelf dan te veel geweld aandoen, zoals bleek uit het vervolg toen hij geleidelijk weer op kookhitte geraakte en ook de Latino’s schoffeerde met zijn opmerking over

‘bad hombres’. De enige keer in de debatten dat hij een Spaans woord gebruikte, schamperde een commentator bij CNN.

Trump moest juist meer aanhang zien te verwerven onder groepen die weinig vertrouwen in hem hadden, vooral de Latino’s en de vrouwen. En wat deed hij? Ze nog erger beledigen dan hij daarvoor had gedaan.

Deze man aan de atoomknop – wat dat ook precies mag zijn? Een man met zo weinig strategisch vernuft en zelfbeheersing? Amerika heeft dankzij deze debatten met eigen ogen kunnen zien dat het een groot risico is.

Toch waren ze geen feest van de democratie, deze vertoningen; ik ben opgelucht dat het achter de rug is. Er werd veel op de man gespeeld en te weinig inhoudelijk gedebatteerd. De haat was zo groot dat ze elkaar geen hand meer wilden geven. Soms kwamen Trumps aanvallen Clinton goed uit – dan kon ze volstaan met een morele terechtwijzing, zonder op de kwestie zelf in te gaan.

Je zou kunnen zeggen dat hij, achteraf bezien, de beste tegenstander is geweest die zij zich kon wensen. Met Trump als vijand krijg je vanzelf genoeg vrienden.