In beeld

Globalisering is niet romantisch

Bleek en leeg. Dat is het eerste dat opvalt aan de foto’s van de Duitse fotograaf Henrik Spohler voor zijn project In Between. Mensen ontbreken op de overslagplaatsen die hij in zes landen fotografeerde. Containers, vrachtwagens, kranen, tanks, magazijnen, parkeerplaatsen; ze bestaan in stilte, zonder menselijke beweging of sturing. Tekst Mark Duursma
Het meest menselijk zijn de cryptische afkortingen van grote bedrijven op trein, truck of schip: ZIM, UPS, GATX, OOCL. Foto Henrik Spohler
Het is alsof alleen de containers de apocalyps hebben overleefd. Foto Henrik Spohler
Spohler hoefde niet te wachten tot de mensen uit beeld waren of ze weg te sturen, vertelt hij vanuit Berlijn. “Ik had wel graag mensen in beeld willen hebben. Maar ze zijn er gewoon niet. Op deze plekken zijn geen mensen nodig. Eén Chinees kon ik fotograferen, meer niet.” Foto Henrik Spohler
Ook voor het bleke licht hoefde Spohler weinig te doen, zegt hij. “Ik heb de foto’s nauwelijks bewerkt. Ik heb ze alleen wat lichter gemaakt, het blauw uit de lucht gehaald.” Op veel foto’s wint mist het van kleur. Foto Henrik Spohler
De koele esthetiek versterkt de inhoudelijke boodschap van de foto’s: goederenstromen verbinden de wereld, maar zorgen ook voor gelijkschakeling. Foto Henrik Spohler
Al die logistieke kruispunten die er voor zorgen dat producten altijd en overal beschikbaar zijn, dat een via internet besteld product de volgende dag thuis wordt bezorgd, zijn inwisselbaar. Distributiecentra en containerterminals maken de globalisering zichtbaar. Ze zijn groot, anoniem, efficiënt, uitsluitend gericht op hun economische functie. Foto Henrik Spohler
Het maakt niet uit het in China, Duitsland, Spanje, België of Nederland is, de schakels tussen fabrikant en consument zien er hetzelfde uit. Foto Henrik Spohler
Vaak zijn het lelijke plaatsen. We stoppen ze weg, de achterkant van het consumeren hoeven we niet te zien. Spohler wil het juist wel laten zien. Foto Henrik Spohler
“We zijn geneigd om te focussen op wat we willen zien, het gemak dat we winnen. Maar dat gemak heeft een prijs. We geven steeds meer ruimte prijs, de wereld wordt herschapen. Kijk naar de loodsen langs de snelwegen, de havens die worden uitgebreid.” Foto Henrik Spohler
Spohler (1965), opgeleid aan de Folkwang Schule in Essen, begon zijn loopbaan als commercieel fotograaf en legt zich sinds 2000 toe op artistieke fotografie. Ook in eerdere projecten, zoals 0/1 Dataflow over computers en The Third Day over voedselproductie, liet hij zien hoe technologie terrein wint op mens en natuur. Foto Henrik Spohler
Is zijn werk een kritiek op de consumptiemaatschappij? “Ik heb geen duidelijke boodschap, ik wil vragen stellen. We willen een betere wereld, met steeds betere producten." Foto Henrik Spohler
"Zelf denk ik dat de wereld er niet beter op wordt. Het wordt grimmiger, onprettiger. We willen graag de romantiek zien, maar de werkelijkheid van de globalisering is niet romantisch. Die keerzijde wil ik laten zien.” Foto Henrik Spohler
Henrik Spohler: In Between inlangs verschenen als fotoboek (128 pagina’s, 56 foto’s) bij uitgeverij Hartmann Projects in Stuttgart. Te bestellen via www.hartmannprojects.com/publications. Foto Henrik Spohler