Het opkopen kan niet plots stoppen

Monetair beleid

Abrupt ophouden met het kopen van leningen gaat niet, zei ECB-voorzitter Draghi. Het wordt nog spannend in Frankfurt.

ECB-voorzitter Foto Frank Rumpenhorst / AFP

De Europese Centrale Bank (ECB) zal hoogstwaarschijnlijk ook na komend voorjaar obligaties blijven opkopen, alleen is nog niet duidelijk of de ECB het maandelijkse opkoopbedrag – nu 80 miljard euro – hetzelfde blijft. Dit valt op te maken uit de persconferentie die ECB-president Mario Draghi donderdag gaf.

Beleggers waren gespitst op signalen van Draghi over verlenging van het grootschalige programma na maart 2017. De centrale bank in Frankfurt koopt tot eind die maand staats- en bedrijfsleningen, voornamelijk van grote beleggers als vermogensbeheerders. Het programma heeft bijgedragen aan de zeer lage, vaak negatieve obligatierentes.

Op een vraag van een journalist of het opkoopprogramma abrupt zal worden stilgelegd, zei Draghi dat dit „onwaarschijnlijk” is. „Een plotseling einde heeft niemand in zijn hoofd.” Het betekent dat, zelfs als het ECB-bestuur van het opkoopprogramma af zou willen, de aankopen ook na maart nog even zullen doorgaan, alleen dan op een steeds lager tempo. Dan zou de ECB bijvoorbeeld eerst 60 miljard per maand gaan kopen, dan 40, enzovoort. Dit om schokken op de financiële markten te voorkomen.

Óf het programma zal worden afgebouwd, is echter nog allerminst zeker. Klaas Knot, het Nederlandse ECB-bestuurslid, en zijn twee Duitse collega’s in het bestuur zouden dit maar al te graag willen. Zij vinden het opkopen van obligaties slecht voor onder meer voor de rente-inkomsten van banken en pensioenfondsen.

Draghi hield zijn kaarten hierover strak tegen de borst, maar suggereerde wel dat het programma zijn doel nog niet heeft bereikt.

Het geld dat de ECB voor de obligaties betaalt, moet in de economie komen. Zo wil de ECB de inflatie in het eurogebied, in september 0,4 procent, opstuwen tot vlak onder de 2 procent. Dit geldt als een ideaal percentage, waarbij de economie goed kan groeien, zonder dat de prijzen de pan uit rijzen. De inflatie loopt weliswaar wat op (in augustus was deze nog 0,2 procent), maar dit komt vooral doordat energie in vergelijking met een jaar geleden weer wat duurder is. „Er zijn nog geen tekenen van een overtuigende opwaartse trend in de onderliggende inflatie”, zei Draghi, doelend op goederen- en dienstenprijzen.

De Italiaan sprak ook van de noodzaak om de „zeer substantiële monetaire steun” te „behouden”. Het ECB-beleid bestaat behalve uit het opkoopprogramma ook uit zeer lage rentetarieven. Banken lenen tegen 0 procent bij de ECB, dus gratis.

Draghi zei dat de volgende vergadering van het 25-koppige ECB-bestuur, medio december, „het monetaire beleid van de komende maanden definiëren”. Dan zal het bestuur waarschijnlijk beslissen of, en zo ja, hoe snel, het omstreden opkoopprogramma wordt afgebouwd. Knot en de zijnen mogen dit wel willen, een meerderheid van het bestuur heeft tot dusver de lijn gevolgd van Draghi. En afgaande op wat die donderdag zei, is hij nog niet klaar met opkopen. Het belooft nog spannend te worden in Frankfurt, de komende maanden.